Уч талаба Мирзо Улуғбекда уч хонали квартирани ҳаммага тенг бўлиб ижарага олишди — бир ойдан кейин бири газ ва интернет учун тўламай кўчиб кетди: «мен деярли фойдаланмадим». Қолган иккови у учун яна уч ой қўшиб тўлашди, чунки қоидалар ҳақида ҳеч ким олдиндан келишмаган эди.
Хонадошлар билан квартирани қандай ижарага олиш ва жанжалсиз яшаш мумкин? Пул ва қоидалар ҳақидаги суҳбат — кўчиб киришдан олдин, кейин эмас. Биргаликда ижара одатда ёлғиз яшашдан 30–50% арзонроқ чиқади, лекин бу тежам харажат ва вазифаларни ҳар сафар қайтадан бўлишга тўғри келса, тезда йўқолади.
Қуйида — тўловни адолатли қандай бўлиш, кўчиб киришдан олдин нимани албатта келишиб олиш ва буни қандай расмийлаштириш керак, шунда олти ойдан кейин муносабатларни аниқлаштиришга тўғри келмайди.
Квартира тўловини хонадошлар ўртасида қандай бўлиш керак
Энг оддийи — умумий суммани, ижара, коммунал, интернетни, хоналар тахминан бир хил бўлса ҳаммага тенг бўлиш. Агар битта хона сезиларли катта ёки алоҳида ҳаммомли бўлса, майдонга қараб бўлиш адолатлироқ: кўпроқ метр эгаллаган кўпроқ тўлайди.
Коммунал ва интернетни хона ҳажмидан қатъи назар қатъий тенг бўлиш оқилона — ёруғлик ва сувдан ҳамма бир хилда фойдаланади. Хўжалик харидлари — кир ювиш кукуни, лампочка, туалет қоғози — учун умумий ғазна юритиш қулай, унга ҳамма ойига бир марта бир хил сумма қўшади.
Ҳар бир хонадошнинг улушини қандай ҳисоблаш
Майдонга қараб бўлиш формуласи: хонадош улуши = (унинг хонаси майдони ÷ умумий яшаш майдони) × умумий ижара суммаси.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): уч хонали квартира ижараси 6 000 000 сўм, хоналарнинг умумий яшаш майдони 60 м², битта хонадошнинг хонаси алоҳида ҳаммом билан 24 м², қолган иккитасиники 18 м² дан. Биринчисининг улуши: 24 ÷ 60 × 6 000 000 = 2 400 000 сўм. Қолган иккитасининг ҳар бирининг улуши: 18 ÷ 60 × 6 000 000 = 1 800 000 сўм.
Иккинчи мисол — тенг бўлиш: хоналар бир хил бўлганда, худди шу 6 000 000 ижара учтага — ҳар бирига 2 000 000 сўм. Коммунал билан умумий бюджетни уй-жой бюджетини ҳисоблаш калкуляторида ҳисоблаш қулай — ҳар бирнинг улушини ҳам шу ерга ёзинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай бўламиз | Мисол (шартли) |
|---|---|---|
| Турли хоналарда ижара | Хона майдонига қараб | 60 м² дан 24 м² → 2 400 000 сўм |
| Коммунал ва интернет | Ҳаммага тенг | 6 000 000 ÷ 3 = 2 000 000 |
| Маиший харажатлар | Умумий ғазна, ойига фикс | киши бошига 100 000 сўм |
| Кўчиб киришдаги депозит | Ҳаммага тенг, чиқишда ҳаммага қайтади | депозит суммасига қараб |
Кўчиб киришдан олдин нимани албатта келишиб олиш керак
Меҳмонлар ва базмлар — бегона одамларни тунашга қолдириш мумкинми ва қанчалик тез-тез. Сукунат — ҳафта кунлари мусиқани қачон ўчириш керак. Тозалаш — навбат билан жадвал ёки умумий график. Чекиш — квартирада ёки фақат балконда. Ҳар бир банд беш дақиқалик суҳбатни олади ва ойлаб асабийлашишдан қутқаради.
— Тозалаш жадвали ростдан ишлайдими? — Ишлайди, агар у музлатгичда осилиб турса, бир кишининг хотирасида эмас, у охир-оқибат ҳамманинг ўрнига тозалайди.
Биргаликдаги ижарани шартнома бўйича қандай расмийлаштириш
Эгаси билан шартномада барча ижарачилар исм-фамилияси билан кўрсатилса тўғрироқ — шунда жавобгарлик расмий тақсимланади, битта «асосий» ижарачининг оғзаки сўзига боғлиқ бўлмайди. Алоҳида хонадошлар ўртасида эслатма тузиш мумкин — юридик ҳужжат эмас, келишувлар рўйхати: ким нима учун тўлайди ва кимдир муддатидан олдин кўчиб кеца нима қилиш керак.
Таниш ҳолат: икки қиз Юнусободда квартирани бир йил ижарага олишган, бири бошқа шаҳарда иш топиб, бошида қоғозда келишилганидек бир ой олдин огоҳлантирган — иккинчиси хотиржам ўрнига одам топган, депозитни эса жанжалсиз бўлишган.
Хонадошлар билан ижарада тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчи хато — пул ҳақида олдиндан гаплашмаслик, «ўз-ўзидан адолатли бўлиб қолади» деган умидда: деярли ҳеч қачон адолатли бўлиб қолмайди. Иккинчиси — ким депозитга қанча қўшганини ёзиб қўймаслик ва кўчиб чиқишда кимга қанча қайтиши ҳақида баҳслашиш.
Учинчи хато — кўчиб кетган хонадош ўрнига қолганларнинг розилигисиз янгисини қўйиш: умумий квартирада одамнинг характери унинг тўлов улушидан кам аҳамиятга эга эмас.
Қисқа жавоблар
Хонадошлар билан квартирани қандай ижарага олиш керак
Эълонлар орқали уй қидиринг, тўлов ва яшаш қоидаларини олдиндан келишинг, барча ижарачиларни эгаси билан шартномага ёзинг.
Квартира тўловини хонадошлар ўртасида қандай адолатли бўлиш керак
Бир хил хоналарда — тенг, ҳажми турлича бўлса — ҳар бир хона майдонига пропорционал, коммунални эса одатда майдондан қатъи назар тенг бўлишади.
Хонадош муддатидан олдин кўчиб кеца нима қилиш керак
Буни олдиндан муҳокама қилинг ва умумий эслатмага ёзинг: одатда кўчиб кетувчи бир ой олдин огоҳлантиради ва ўрин топишга ёрдам беради ёки ўтиш даври учун қўшиб тўлайди.
Барча хонадошларни ижара шартномасига ёзиш керакми
Ҳа, бу ҳар бирини ҳимоя қилади: жавобгарлик ва депозитни қайтариб олиш ҳуқуқи расмий мустаҳкамланади, бир кишининг сўзига боғлиқ бўлмайди.
Хонадошлар билан квартира ижарага олиб қанча тежаш мумкин
Кўпинча шу даражадаги алоҳида квартирага нисбатан 30–50% — аниқ рақам туман ва ижарачилар сонига боғлиқ.
Хонадошлар билан низолардан қандай қочиш мумкин
Меҳмонлар, сукунат, тозалаш ва чекиш қоидаларини кўчиб киришдан олдин гаплашиб олинг — кўпчилик жанжал айнан айтилмаган нарсадан чиқади, характердан эмас.
Қисқача
- Биргаликдаги ижара 30–50% тежайди, лекин тежам фақат харажатларни ҳалол бўлишга боғлиқ.
- Бир хил хоналарда — тенг тўлов, ҳажми турлича бўлса — метрга пропорционал.
- Коммунал ва интернетни хона ҳажмидан қатъи назар тенг бўлиш оқилона.
- Меҳмонлар, сукунат, тозалаш ва чекиш қоидаларини кўчиб киришдан олдин гаплашинг, биринчи жанжалдан кейин эмас.
- Барча ижарачиларни эгаси билан шартномага ёзиб қўйинг — бу тўлов ва депозитни ҳам ҳимоя қилади.
- Хонадош алмаштириш — аллақачон яшаётганларнинг ҳаммасининг қарори, битта одамники эмас.
Биргаликда ижарага мос квартирани топиш энг осон ижарага уй эълонлари орқали, бир нечта кишига маиший хизматлар керак бўлса — NARXTOP хизматлар бўлимига қараб қўйинг. Агар тозалаш умумий жанжал мавзусига айланса, унга харажат тартиби жиҳозлар ўртасида квартира тозалаш мақоласида ёзилган. Хонадошлар деярли оилага айланганда умумий бюджетни қандай юритиш ҳақида эса ёш оиланинг биринчи йилдаги умумий бюджети материалида айтилган.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
