Оила Зафарободда тугалланмаган уйни кўзлаб қўйди: том остидаги каробка, деразалар ўрнатилган, нархи эса тумандаги шунга ўхшаш тайёр уйлардан учдан бир паст. Биринчи лаҳзада хурсанд бўлишди, лекин уйни яшаш учун яроқли ҳолга келтириш қанча туришини ҳисоблаб кўришганда, нарх фарқи деярли йўқолди.
«Тугалланмаган уйни тугатиш қанча туради» деган савол тугалланмаган уй сотуви эълонларига қарайдиган ёки ўзи қурилишини бир марта тўхтатган ҳар бир кишида пайдо бўлади. Қисқа жавоб: сотиб олиш нархини эмас, нарх ва қолган босқичлар учун тўлиқ смета йиғиндисини ҳисоблаш керак — баъзан бу нолдан қуришдан ҳам қимматга тушади.
«Тугалланмаган уй» қайси босқичда бўлади
Тугалланмаган уй — бу қурилиши исталган босқичда тўхтатилган уй: фақат пойдевор, том остидаги каробка, том ва деразалари бор, лекин коммуникациясиз уй, ёки қора пардозли, оқ пардозсиз уй. Босқич қанча илгарилаган бўлса, яшаш ҳолатига шунча яқин, лекин сотиб олиш нархи ҳам шунча қиммат.
Нега тугалланмаган уй бозордан арзон сотилади
Одатда эгасининг давом эттиришга пули тугаган, ажрашиш ёки кўчиб кетишдан кейин режалари ўзгарган, ёки қурилиш неча йилдан бери назорациз турган. Ҳар доим ҳам паст нарх ҳужжат муаммосидан дарак бермайди, лекин уйни алоҳида, бутунлигича фақат квартирани эмас, бутун уйни текшириш мақоласидаги каби текшириш керак.
Тугатиш нархини қандай ҳисоблаш керак
Формула: тўлиқ нарх тугалланмаган уй нархи, қолган босқичлар сметаси ва аллақачон ёмон қилинган ишларни тузатиш харажати йиғиндисига тенг. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Мисол: тугалланмаган уй 250 000 000 сўм туради, том остидаги каробка ҳолатида. Яшаш ҳолатига етказиш учун коммуникация, оқ пардоз ва ҳовли керак — смета бўйича яна 180 000 000 сўм. Жами 430 000 000 сўм. Тумандаги шунга ўхшаш тайёр уй 480 000 000 сўм туради — 50 000 000 сўм тежалади, лекин фақат каробкада яширин муаммо бўлмаса.
Қўшнида тугалланмаган уйни сотиб олгандан кейин деворлар очилганда пойдевор изоляцияси ёмон бўлгани сабабли намлик топилган — қайта ишлашга яна тахминан 30 000 000 сўм сарфланган, тежам эса деярли йўқолган.
| Тайёрлик босқичи | Одатда нима қолган | Тўлиқ сметадаги улуш (шартли) |
|---|---|---|
| Фақат пойдевор | девор, том, коммуникация, пардоз | 70-80% |
| Том остидаги каробка | деразалар, коммуникация, пардоз | 40-55% |
| Қора пардоз | оқ пардоз, ҳовли | 15-25% |
Тугалланмаган уй сотиб олишдан олдин нимани текшириш керак
Ер ва рухсат ҳужжатларидан ташқари, имкон бўлса, ҳеч бўлмаса битта девор қисмини очиб, пойдевор изоляцияси остига қараб кўриш керак — яширин муаммолар кўринадиганидан қимматроққа тушади. Қолган босқичлар учун тўлиқ сметани босқичма-босқич қурилиш сметаси намунасида тузиш, умумий нархни эса уй-жой нархи калкуляторида тахминлаш қулай.
Тугатишни қандай молиялаштириш мумкин
Қолган босқичлар учун сумманинг бир қисмини, ўз жамғармаси етмаса, истеъмол кредити билан ёпиш мумкин — кредит бўйича ортиқча тўловни тугалланмаган уй нархи тайёр уйдан қанча арзонлиги билан солиштиринг. Сотув эълонларининг ўзини кўчмас мулк бўлимидан қидиринг, у ерда тайёр уйлар ҳам, тугалланмаган уйлар ҳам учрайди.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Фақат сотиб олиш нархини ҳисоблаб, қолган босқичлар сметасини қўшмаслик.
- Яширин ишларни — изоляция, девор ичидаги симларни — текширмаслик.
- Тугалланмаган уйни фақат шунга ўхшаш тайёр уй нархи билан солиштириш, ўз харажатлари йиғиндиси билан эмас.
- Деярли ҳар доим топиладиган кутилмаган ишлар учун захирасиз сотиб олиш.
Қисқа жавоблар
Тугалланмаган уйни тугатиш қанча туради?
Тайёрлик босқичига боғлиқ: пойдевордан яшаш ҳолатигача тўлиқ сметанинг 70-80 фоизи, том остидаги каробкадан — одатда 40-55 фоизи кетиши мумкин, аниқ рақамни фақат ўз уйингиз сметаси беради.
Тайёр уй ўрнига тугалланмаган уй сотиб олиш фойдалими?
Фойдали, агар сотиб олиш нархи ва тугатиш сметаси йиғиндиси тумандаги шунга ўхшаш тайёр уйдан паст бўлса — бу суммани олдиндан ҳисобланг, фақат эълондаги нархни эмас.
Нега тугалланмаган уй арзон сотилади?
Кўпинча эгасининг пули тугаган, режалари ўзгарган ёки қурилиш назорациз турган — бу ҳар доим ҳам ҳужжат муаммосидан дарак бермайди, лекин алоҳида текшириш керак.
Тугалланмаган уйни сотиб олишдан олдин қандай текшириш керак?
Ер ва қурилиш рухсати ҳужжатларини текширинг, шунингдек пардоз остидаги яширин ишларни кўриш учун ҳеч бўлмаса битта девор қисмини очинг.
Тугалланмаган уйни тугатиш учун ипотека олиш мумкинми?
Банкка боғлиқ — ҳар бир дастур ҳам бошқа бировнинг тугалланмаган қурилишини тугатишга кредит бермайди, шартларни сотиб олишдан олдин алоҳида аниқланг.
Қисқача
- Тугалланмаган уй нархини эмас, нарх ва қолган босқичлар сметаси йиғиндисини ҳисобланг.
- Қурилиш қанча эрта босқичда тўхтаган бўлса, олдинда шунча кўп харажат қолади.
- Яширин муаммолар — изоляция, симлар — кўринадиган камчиликлардан қимматроққа тушади.
- Якуний суммани эълондаги нарх эмас, тумандаги шунга ўхшаш тайёр уй нархи билан солиштиринг.
- Кутилмаган ишлар учун захира қолдиринг — улар деярли ҳар доим топилади.
