Хусусий уйда қандай канализация қилиш кераклигини одатда шошиб ҳал қилишади: уй қурилган, ҳаммом тайёр, оқавани эса қўядиган жой йўқ. Ҳолбуки буни қайта қилиш энг оғири — у ер остида, йўлакча, баъзан айвон тагида қолади.
Амалда танлов катта эмас: оқава чуқурчаси, бир неча камерали септик ёки кичик тозалаш стансияси. Фарқ модада эмас, учта нарсада: ассенизатор йилига неча марта келади, тозаланган suv қаерга кетади ва буни тупроғингиз кўтарадими.
Чуқурча, септик ва стансия — оддий сўз билан
Оқава чуқурчаси — герметик идиш, у шунчаки оқавани йиғади. Ҳеч нарсани тозаламайди ва чиқармайди. Киришда энг арзони, кейинчалик энг қиммати: уйда suv қанча кўп ишлатилса, машина шунча тез-тез келади.
Септик — кетма-кет икки-уч камера. Биринчисида оғири чўкади, иккинчисида suv тинади, кейин тиниқлашган suv тупроқли қўшимча тозалашга кетади: филтрлаш майдони, дренаж туннели ёки филтр қудуғи. Ассенизатор керак, лекин анча кам.
Тозалаш стансияси — худди шу тамойил, лекин ҳаво ва органикани ейдиган бактериялар билан. Электрдан ишлайди, узоқ узилиш ва хлоркани ёқтирмайди, эвазига ариққа чиқарса бўладиган suv беради.
Танлов қоидаси қўпол, аммо ишлайди: дам олиш кунлари келинадиган ҳовлига — чуқурча; доим яшаладиган уйга — септик; гил устидаги ёки суви баланд участкага — стансия.
Оилага қандай ҳажм керак
Ҳисоб «неча кишига» эмас, кунлик оқавага қараб юритилади. Мантиқ оддий: бир кишига тўғри келадиган тахминий кунлик suv сарфини олинг, уни яшовчилар сонига ва уч кунга кўпайтиринг — септикнинг ишчи ҳажми шу, чунки оқава тиниши керак, қувурдан учиб ўтиши эмас.
Унутиладиган нарсаларни қўшинг: меҳмонлар, кир ва идиш ювиш машиналари, ёзги душ. Бассейн сувини септикка қуйиш мумкин эмас. Захирани ҳам унутманг: кичик септик «ёмонроқ ишламайди», у тозалашни тўхтатади ва ўша чуқурчага айланади.
Тупроқ ва suv сатҳи ҳамма нарсани ҳал қилади
Бир хил септик қум устида ва гил устида бошқача ишлайди. Қум сувни қабул қилади, гил йўқ. Участка таги гил бўлса, филтрлаш майдони ишламайди: suv қайтиб кўтарилади ва ҳовлида ҳўл доғ чиқади.
Ускуна сотиб олишдан олдин нимага қарашади:
- икки-уч метр чуқурликдаги тупроқ қандай — буни пойдевор ёки қудуқ учун қазилган чуқурдан кўрса бўлади;
- suv баҳорда қайси чуқурликда туради, қуруқ сентабрда эмас;
- участка қайси томонга қия ва ёмғирдан кейин кўлмак қаерда йиғилади;
- қўшнилар нима қилган: бутун кўчада стансия бўлса, бу тупроқ ҳақидаги жавоб.
Уйни энди танлаётган бўлсангиз, хўжайиндан ҳовлидаги канализация қанақа ва қачон қилинганини сўранг: уй сотуви эълонларида бу ҳақда одатда ёзилмайди.
Баланд suv ҳукм эмас, лекин ечимни ўзгартиради: бўш идишни ер тепага итариб чиқариши мумкин, шунинг учун уни бетон плитага боғлашади. Бу масалани ҳовли плитка билан ётқизилгунга қадар ҳал қилиш керак — таъмир бюджетини қандай режалаштириш мақоласидаги умумий режа билан бирга.
Сўриб олиш ва хизмат кўрсатиш
Ассенизатор ҳар қандай ҳолатда керак — гап унинг ойига бир ёки икки йилда бир келишида. Олдиндан билиб олинг: машина туманингизда ишлайдими ва люккача ета оладими. Баъзан шланг калта бўлиб чиқади.
- Чуқурча. Тўлгани сари сўриб олинади. Ёзда, суғориш ва кир кўпайганда — тез-тез.
- Септик. Биринчи камерадаги лойқа тахминан йилда ёки икки йилда бир марта олинади, дренаж баъзан ювилади.
- Стансия. Лойқа йўриқнома бўйича олинади, мавсумда бир марта филтрлар тозаланади ва компрессор текширилади.
Иккита люкни ер сатҳида қолдиринг ва уларни «чиройли бўлсин» деб майса остига яширманг. Бир йилдан кейин қаердалигини эслай олмай, белкурак билан қидирасиз.
Ҳид қаердан келади ва уни қандай йўқ қилиш мумкин
Ҳовлидаги ҳид деярли ҳар доим «ёмон септик» эмас, монтаж хатоси. Сабаблар уйдан уйга такрорланади.
- Том устига чиқарилган шамоллатиш қувури йўқ: канализация уйдаги энг яқин трап орқали нафас олади.
- Қуруқ гидрозатвор: кам ишлатиладиган раковинада suv буғланиб кетган ва ҳидга йўл очилган.
- Герметик бўлмаган қопқоқлар ва қувур уланишлари.
- Тўлиб кетиш: септик тўлган, оқава қувурда турибди.
- Тизимга хлорка ёки эритувчи қуйилган ва бактериялар ўлган — бу стансияларга тегишли.
Тўғри йиғилган тизим ҳид бермайди. Ҳид келса, шу беш банддан бирини қидиринг.
Масофалар: уйгача, қудуққача, деворгача
Бу — «ўзимга қулай қиламан» деган гап энг қимматга тушадиган жой. Нормалар тозалаш иншоотидан уйга, ичимлик суви манбаига ва участка чегарасига қадар энг кам масофани белгилайди. Аниқ рақамларни иш бошланишидан олдин маҳаллий ташкилотдан ёки лойиҳачидан сўранг.
Сувни алоҳида ёдда тутинг: қудуқ ер ости суви оқими бўйича доим септикдан юқорида бўлади, аксинча эмас. Бу икки тизим бир участкада қандай боғланиши қудуқми ёки марказий водопровод деган мақолада. Тозаланган сувни пуштага қуйманг: суғориш учун ўз манбалари бор, улар ҳақида дала ҳовлида суғоришни қандай йўлга қўйиш мақоласида.
| Нимани солиштирамиз | Оқава чуқурчаси | Септик | Тозалаш стансияси |
|---|---|---|---|
| Кириш | Энг арзон | Ўртача | Энг қиммат |
| Сўриб олиш | Тез-тез | Камдан кам | Йўриқнома бўйича |
| Чироқ керакми | Йўқ | Йўқ | Ҳа, доим |
| Гил ва баланд suv | Чидайди | Ёмон | Мос келади |
| Кимга | Дам олиш ҳовлиси | Доимий яшаш уйи | Мураккаб участка |
Ўрнатишдаги кўп учрайдиган хатолар
- Тупроқ ва сувни текширмай қазиш. Гил устидаги филтрлаш майдони ишламайди, қайта қилиш эса тўғри танловдан қимматроқ тушади.
- Ҳажмда тежаш. Оқавага тиниш учун вақт керак; кичик идиш септикни оддий йиғгичга айлантиради.
- Қувур нишабини унутиш. Жуда ётиқ қувур тиқилади, жуда тик қувур сувни олдинга ўтказиб, қаттиғини қувурда қолдиради.
- Машина етиб бормайдиган жойга қўйиш. Биринчи сўриб олишнинг ўзи бунинг нега муҳимлигини тушунтиради.
- Шартномасиз бригада олиш. Ижрочини олдиндан текширинг — буни компанияни тўловдан олдин қандай текшириш мақоласида кўринг, усталарни эса хизматлар ва усталар бўлимидан қидиринг.
Қисқа жавоблар
Доимий яшайдиган хусусий уйда қандай канализация қилиш керак?
Одатда тупроқли қўшимча тозалаши бор септик: у машинани кам талаб қилади ва кундалик юкни кўтаради. Участка таги гил бўлса ёки suv баланд турса, тозалаш стансиясига қаранг. Доимий яшаганда оддий чуқурча сўриб олиш харажатига кетади.
Ҳажмни қандай аниқлаш керак?
Бир кишига тўғри келадиган кунлик suv сарфини олинг, яшовчилар сонига ва уч кунга кўпайтиринг. Устига меҳмон ва техника учун захира қўшинг. Бир ўлчам каттароқ олган маъқул: ҳажм етишмаса, тозалаш ўлади.
Септикни қудуқ ёнига қўйса бўладими?
Йўқ. Suv манбаига, уйга ва участка чегарасига қадар энг кам масофалар нормаларда белгиланган ва тупроққа ҳамда иншоот турига боғлиқ. Уларни қазишдан олдин маҳаллий ташкилотдан ёки лойиҳачидан аниқланг.
Ҳовлида ҳид пайдо бўлса нима қилиш керак?
Шамоллатиш қувурини, кам ишлатиладиган траплардаги гидрозатворларни, қопқоқлар герметиклигини ва тўлиш даражасини текширинг. Ўн ҳолатнинг тўққизтасида гап шу бандларда, септикнинг ўзида эмас.
Қисқача
- Чуқурча — кам келинадиган ҳовлига, септик — доимий яшашга, стансия — мураккаб тупроққа.
- Ҳажм кунлик оқава бўйича, меҳмон ва техника учун захира билан ҳисобланади.
- Тупроқ ва suv сатҳи ускуна олинмасдан олдин текширилади.
- Люклар ер сатҳида қолдирилади, машинага йўл очиқ туради.
- Ҳид — монтаж хатосининг белгиси, септикнинг феъли эмас.
- Уйгача ва қудуққача масофалар биринчи белкуракдан олдин аниқланади.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
