Ферузнинг Тошкентда бизнес марказига яқин квартираси бор эди, уни талабаларга ойига 2 500 000 сўмдан ижарага берарди — ижарачилар бир неча ойда алмашиб турарди, квартира эса ижарачилар орасида вақти-вақти билан бўш турарди. Таниши уни вилоятдан бир неча ҳафтага муҳандис олиб келадиган қурилиш компаниясига беришни таклиф қилди. Компания нақдсиз ҳисоб орқали тўларди, бронни ўзи узайтирарди, Феруз эса ҳар олти ойда янги ижарачи излашга вақт сарфлашни тўхтатди.
Квартирани хизмат сафаридаги ходимлар учун компанияга ижарага бериш — оддий жисмоний шахсга ижарадан фарқли, уй-жойдан даромад олиш йўли. Бу қандай фойдали, нимаси ноқулай ва юридик шахс билан шартномада нимани албатта ёзиш кераклигини кўриб чиқамиз.
Компания учун ижара оддий ижарадан нимаси билан фарқ қилади
Компания квартирани ўзи учун эмас, кунлар ёки ҳафталарга хизмат сафарига келадиган ходимлар учун ижарага олади. Шартнома эса аниқ одам билан эмас, юридик шахс билан тузилади — бугун квартирада бир муҳандис яшайди, бир ойдан сўнг бошқаси, лекин шартнома бўйича тўлайдиган ва жавобгар бўладиган компания.
Ижобий томони шундаки, тўлов одатда нақдсиз ҳисоб орқали вақтида, эслатишсиз келади — компаниянинг бухгалтерияси ва ўз ходимлари олдида мажбурияти бор. Салбий томони — компания лойиҳа тугаганда шартномани бекор қилиши мумкин, ва агар олдиндан кейинги мижоз топилмаса, квартира яна бўш туради.
Бундай ижарадан даромадни қандай ҳисоблаш
Фақат ойлик тўловни эмас, тўлдирилишни ҳам ҳисоблаш керак — яъни йилда неча кун квартира ҳақиқатан даромад келтиради, буюртмалар орасида бўш турмайди.
Йиллик даромад = ойлик тўлов × йилда тўланган ойлар сони − уй эгаси кўтарадиган коммунал харажатлар.
Шартли рақамлар билан мисол: ойлик тўлов 3 200 000 сўм, компания квартирани 12 ойдан 9 ой ижарага олади (лойиҳалар орасида уч ой квартира бўш туради). 3 200 000 × 9 = 28 800 000 сўм йилига, шундан бўш турган давр учун коммунални уй эгаси тўлайди — уч ойсиз давр учун тахминан 1 200 000 сўм. 28 800 000 − 1 200 000 = 27 600 000 сўм йиллик соф даромад. Буни жисмоний шахсга бўшлиқсиз доимий ижара билан солиштириш учун уй-жой бюджети бўлимидаги калкулятор ёрдам беради.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол (рақамлар шартли) |
|---|---|---|
| Ойлик тўлов | компания билан шартнома бўйича | 3 200 000 сўм |
| Йилда тўланган ойлар | брон қилинган даврлар бўйича | 12 дан 9 |
| Йиллик даромад | тўлов × ойлар сони | 28 800 000 сўм |
| Бўш турган давр коммунали | бўш пайтда уй эгаси тўлайди | 1 200 000 сўм |
| Йиллик соф даромад | даромаддан бўшлик коммунали айирилади | 27 600 000 сўм |
Компания квартира танлашда нимага қарайди
Хизмат сафаридаги ходимлар учун компанияга одатда офис, вокзал ёки қурилиш майдонига яқинлик муҳим, туман обрўси эмас. Шунингдек минимал мебел — иш столи, кир ювиш машинаси, тезкор интернет — ва ҳар сафар қайта келишмасдан турли одамларни жойлаштириш имконияти қадрланади.
Одатий ҳолат: логистика компанияси ҳафтада бир марта шаҳарда тунайдиган ҳайдовчилар учун квартира излаб, марказдаги таъмирланган квартира ўрнига автовокзал ёнидаги унчалик янги бўлмаган квартирани танлади — чунки ишга яқинлик деразадан кўринишдан муҳимроқ бўлиб чиқди.
Компания билан шартномада нималарни албатта ёзиш керак
- Квартирани битта аниқ одам эмас, компаниянинг турли ходимлари жойлашишини кўрсатинг.
- Тўлов тартиби ва шаклини ёзинг — одатда ҳисоб-варақа бўйича нақдсиз ҳисоб.
- Ижаранинг минимал муддати ва муддатидан олдин бекор қилиш шартларини келишинг.
- Ижарачилар тез-тез алмашганда мулк сақланиши учун ким жавобгар эканини кўрсатинг.
- Турли ходимлар келиши орасида квартирани ким тозалашини ёзинг.
Компаниядан реквизитларни сўраш ва шартномани тасодифий, ишончномасиз ходим эмас, ваколатли вакил имзолаётганига ишонч ҳосил қилиш керак.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчиси — компанияга ёзма шартномасиз, фақат мессенжердаги ёзишма билан чекланиб ижарага бериш. Иккинчиси — турли одамлар келиши орасида квартирани ким тозалашини ёзмаслик — бу огоҳлантиришсиз уй эгаси зиммасига тушади. Учинчиси — компания лойиҳалари орасидаги бўш даврларни ҳисобга олмаслик. Тўртинчиси — компания томонидан шартномани аниқ ким имзолаётганини текширмаслик.
Қисқа жавоблар
Квартирани компанияга ижарага бериш жисмоний шахсга беришдан фойдалироқми
Тўлов барқарорлиги бўйича кўпинча ҳа, чунки бухгалтерияси бор ташкилот тўлайди, лекин компания лойиҳалари орасидаги даврлар туфайли даромад нотекис бўлиши мумкин.
Юридик шахсга ижарага бериш учун алоҳида шартнома керакми
Ҳа, шартнома квартирада ҳақиқатда яшайдиган аниқ ходим билан эмас, битим томони сифатида компания билан тузилади.
Ижарачилар доимий алмашса, мулк шикастланиши учун ким жавобгар
Одатда жавобгарликни шартнома томони сифатида компания кўтаради — буни ҳар бир алоҳида ходим билан алоҳида тортишмаслик учун аниқ ёзиб қўйиш керак.
Кредитдаги квартирани компанияга ижарага бериш мумкинми
Қонунчиликда алоҳида тақиқ йўқ, лекин жисмоний шахсга бераётгандаги каби, ипотека шартномаси бўйича ўз банкингиз шартларини олдиндан аниқлаштириш керак.
Хизмат сафари учун квартира излаётган компанияни қандай топиш мумкин
Юридик шахс билан ишлашга тайёрлигингизни кўрсатган эълонни оддий ижарачилар изланадиган жойнинг ўзида жойлаштириш мумкин — компаниялар ҳам очиқ эълонларни кўриб чиқади.
Қисқача
- Хизмат сафари компаниялари учун ижара — бу алмашиб турадиган аниқ ижарачи эмас, юридик шахс билан шартнома.
- Тўлов одатда нақдсиз ҳисоб орқали барқарорроқ, лекин даромадни компания лойиҳалари орасидаги бўшлиқни ҳисобга олиб ҳисобланг.
- Компанияга кўпинча ишга яқинлик ва минимал мебел муҳим, туман обрўси эмас.
- Шартномада келишлар орасидаги тозалашни ва мулк сақланиши учун компания жавобгарлигини ёзинг.
- Калитларни беришдан олдин шартномани компания томонидан ким имзолаётганини текширинг.
Квартира ҳақида эълонни эълон бериш шакли орқали жойлаштириш мумкин, ўз хизмат сафарлари учун мос вариантни эса компаниялар ва жисмоний шахслар ижара эълонларидан топади. Компания ҳисоб-варақалари бўйича ҳисоб-китоблар учун банклар бўлимидаги шартларни солиштириш асқотади, квартирани ижарага беришдан олдин эса қандай таъмир ўзини оқлашини ва гаров бўйича баҳс чиқса нима қилишни кўриб чиқиш фойдали.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
