Мадина Сергелидан квартира сотиб олди, калитларни олди, хурсанд бўлди — ва ҳисоблагичлар ҳақида унутди. Бир ярим ойдан кейин газ учун 400 минг сўмдан ортиқ қарз билан квитансия келди — маълум бўлишича, аввалги эгаси сўнгги уч ой тўламаган, шахсий ҳисоб эса унинг номида қолган эди. Квартира топширилаётганда ҳисоблагичлар ва қарзлар билан нима қилиш керак, шундай ҳолатга тушмаслик учун? Асосийси — калитларни топшириш кунида кўрсаткичларни қайд этиш ва шахсий ҳисобларни дарҳол ўз номингизга қайта расмийлаштириш, кейинга қолдирмасдан.
Расман коммунал қарз шахсий ҳисобга тегишли, сизга шахсан боғланмаган — янги мулкдор аввалги эгасининг эски қарзини тўлашга мажбур эмас. Лекин амалда хизмат кўрсатувчилар баъзан эски ҳисобга ҳисоблашни давом эттиради, бу билан янги сумма йиғилишидан олдин шуғулланиш кейингига қараганда қулайроқ.
Топшириш кунида нимани қайд этиш керак
Калитларни олган пайтингизда барча ҳисоблагичларни — suv, газ, электр, мавжуд бўлса иссиқлик — айланиб чиқинг. Ҳар бир ҳисоблагични алоҳида суратга олинг, серия рақами ва кўрсаткич рақамлари кўриниб туриши керак. — Актимиз бор-ку, нега суратга олиш керак? — Актда рақамда хато бўлиши мумкин, сурат эса олинган санаси билан буни тасдиқлайди. Кўрсаткичларни квартира қабул-топшириш актига ёзинг ва шу куннинг ўзида сотувчи билан бирга имзоланг.
Шахсий ҳисобни қандай қайта расмийлаштириш керак
Битимдан кейин хизмат кўрсатувчи ташкилотларга — suv, электр, газ, интернет — мурожаат қилинг ва олди-сотди шартномаси асосида шахсий ҳисобни ўз номингизга қайта рўйхатдан ўтказинг. Ҳисоб сотувчи номида қолар экан, расман ҳисоблаш унинг номига боради, виждонсиз қарздор қўшни ёки базадаги хато бўлса, бу билан сиз шуғулланасиз, чунки квартирада сиз яшайсиз. Интернетдан фойдалансангиз, янги уланиш ёки қайта расмийлаштириш шартларини интернет-провайдерлар бўлимида ҳам текширинг.
Аввалги эгасининг қарзлари — ким тўлайди
Умумий қоидага кўра қарз уни йиғиб олган кишининг мажбурияти бўлиб қолади, квартиранинг янги мулкдорига автоматик ўтмайди. Амалда эса хизмат кўрсатувчилар ёки стоякдаги қўшнилар одамни эмас, квартирани аралаштириб юбориши мумкин, шунинг учун ёзма тарзда суғурталаниш яхшироқ. — Аввалги эгаси учун тўлашга мажбур эмасмиз-ку? — Назарияда йўқ, лекин масалани дарҳол акт ва кўрсаткичлар билан ёпиш, кейин даъво ёзишдан осонроқ.
Фарқни қандай ҳисоблаш керак
Формула оддий: тўлов суммаси = топшириш кунидаги кўрсаткич минус давр бошидаги кўрсаткич, тарифга кўпайтирилади. Мисол: агар топшириш пайтида suv ҳисоблагичи 458 куб метрни кўрсаца, ой бошида эса 450 куб метр бўлган бўлса, демак айнан сиз 8 куб метр сарфладингиз — шу учун сиз тўлайсиз, сотувчида сиздан олдинги ойда йиғилгани учун эмас. Ставка ва тарифни ўз ҳисобингиз бўйича хизмат кўрсатувчидан аниқлаштиринг — аниқ рақамни биз билмаймиз, у ўзгариб туради. Янги квартиранинг коммунал харажатлари билан бирга умумий харажатларни олдиндан уй-жой калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Қарз барибир ҳисобланган бўлса, нима қилиш керак
Агар бир-икки ойдан кейин кўчиб келишингиздан олдин ҳосил бўлган қарз билан квитансия келса — хизмат кўрсатувчига қабул-топшириш акти ва битим санасидаги кўрсаткичлар суратини олиб боринг. Айнан шу икки ҳужжат қачон квартирада яшай бошлаганингиз ва кўрсаткичлар қандай бўлганини исботлайди. Бу ҳужжатларсиз низо сўз билан сўз тортишувига айланади.
Жадвал: нимани ва қачон қилиш керак
| Нима қилиш | Қачон | Нега |
|---|---|---|
| Ҳисоблагичларни суратга олиш | Калитларни олган куни | Бошланғич кўрсаткични исботлаш |
| Кўрсаткичларни актга ёзиш | Акт имзоланадиган куни | Расман қайд этиш |
| Шахсий ҳисобни қайта расмийлаштириш | Биринчи ҳафта ичида | Ҳисоблаш сизнинг номингизга боради |
| Биринчи квитансияни текшириш | Бир ойдан кейин | Аввалги эгаси қарзи йўқлигига ишонч ҳосил қилиш |
Тез-тез учрайдиган хатолар
Ҳисоблагичларни суратга олмасдан, хотирага ёки сотувчининг оғзаки сўзига ишониш — энг кўп учрайдиган хато. Иккинчиси — шахсий ҳисобни қайта расмийлаштиришни кейинга қолдириш, биринчи сюрпризли квитансия келгунча. Учинчиси — квартирада автоном иситиш бўлса, газ ёки иссиқлик ҳисоблагичини текширмаслик: бу ҳақда кўпинча унутишади, қарз эса suv ва ёруғликка қараганда каттароқ бўлиши мумкин.
Қисқа жавоблар
Квартиранинг аввалги эгасининг коммунал қарзини ким тўлайди?
Умумий қоидага кўра қарз уни йиғиб олган кишида қолади, янги мулкдорга автоматик ўтмайди. Хизмат кўрсатувчи билан тортишмаслик учун калитларни олган куни ҳисоблагич кўрсаткичларини акт билан қайд этинг.
Квартира сотиб олишда ҳисоблагич кўрсаткичларини қандай қайд этиш керак?
Калитларни олган куни ҳар бир ҳисоблагични рақами ва кўрсаткичи кўринадиган қилиб суратга олинг ва қабул-топшириш актига ёзинг. Актни шу куннинг ўзида сотувчи билан бирга имзоланг.
Янги квартирага шахсий ҳисобни қачон қайта расмийлаштириш керак?
Битимдан кейин дарҳол, калитларни олгандан кейинги биринчи ҳафта ичида. Ҳисоб сотувчи номида қанча узоқ қолса, ҳисоблашда чалкашлик хавфи шунча юқори.
Бошқа бировнинг қарзи билан квитансия келса, нима қилиш керак?
Хизмат кўрсатувчига қабул-топшириш акти ва битим санасидаги ҳисоблагич кўрсаткичлари суратини олиб боринг. Бу қарз сизнинг кўчиб келишингиздан олдин ҳосил бўлганини тасдиқлайди.
Автоном иситиш бўлса, газ ва иссиқлик ҳисоблагичини текшириш керакми?
Ҳа, албатта — бундай ҳисоблагичлар suv ва ёруғликка қараганда кўпроқ унутилади, иситиш мавсуми учун газ қарзи эса сезиларли каттароқ бўлиши мумкин.
Қисқача
- Калитларни олган куни барча ҳисоблагичларни суратга олинг, газ ва иссиқликни ҳам қўшиб.
- Кўрсаткичларни қабул-топшириш актига ёзинг ва уни сотувчи билан дарҳол имзоланг.
- Шахсий ҳисобни ўз номингизга битимдан кейинги биринчи ҳафтада қайта расмийлаштиринг.
- Аввалги эгасининг қарзлари қонун бўйича янги мулкдорга автоматик ўтмайди.
- Бир ойдан кейин биринчи квитансияни текширинг — актдаги кўрсаткичлар билан солиштиринг.
- Янги квартира вариантларини кўчмас мулк бўлимида ёки эълонлар орасида кўринг, ҳисоблагичлар билан тежаш ҳақида эса алоҳида ўқинг — ҳисоблагичлар керакми ва қачон ўзини оқлайди.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
