Отабек, Мадина ва Шерзоднинг оналари бор — бу йил унга кўз операцияси қилиниб, олти ойга қиммат томчилар тайинланган. Отабек муҳандис бўлиб ишлайди ва синглисидан икки баравар кўп маош олади, Шерзод эса талаба, кечқурунлари ишлаб туради. Дори-дармон учун 2 400 000 сўмлик ҳисоб келганда, учовига ҳам ким биринчи гапиришини жим кутишди ва охир-оқибат фақат Отабек тўлади — шунчаки кутишни хоҳламагани учун.
Ота-онага умумий харажатлар ака-ука ва опа-сингиллар ўртасида — бу мавзуни оилаларда одатда биринчи катта ҳисобгача муҳокама қилишмайди, кейин эса ўзаро хафагарчилик билан муҳокама қилишади. Кейинги қисмда тартиб билан: даромадлар ҳар хил бўлса харажатларни қандай ҳалол бўлиш, доимий ёрдамни қандай ҳисоблаш ва болалардан бири умуман тўлай олмаса нима қилиш керак.
Нега тенг бўлиш ҳар доим ҳам ҳалол эмас
Ҳар қандай ҳисобни учтага бўлиш энг оддий ечим бўлиб туюлади, лекин даромадлар ҳар хил бўлганда бу чўнтакка нотекис таъсир қилади: Шерзод учун 800 000 сўм — стипендиянинг ярми, Отабек учун эса бир ойлик маошнинг бир қисми. Ҳалолроқ тамойил — тенг эмас, даромадга мутаносиб бўлиш, шунда юк ҳаммага бир хил ҳис қилинади.
Ҳар бирининг улушини даромадга қараб қандай ҳисоблаш керак
Формула: улуш = (битта фарзанд даромади ÷ барча фарзандлар даромадлари йиғиндиси) × ота-онага умумий харажат суммаси. Ҳар ой қайта ҳисобламасдан, йилига бир марта тахминий рақамлар бўйича ҳисоблаш қулай.
| Ким | Ойлик даромад | Умумий даромаддан улуш | 3 000 000 харажатдаги ҳисса |
|---|---|---|---|
| Отабек | 8 000 000 | 50% | 1 500 000 |
| Мадина | 5 000 000 | 31% | 930 000 |
| Шерзод | 3 000 000 | 19% | 570 000 |
Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг: учовига тенг бўлинса, ҳар бири 1 000 000 сўм тўларди — Шерзод учун бу мутаносиб ҳиссадан уч баравар оғирроқ бўларди.
Нимани доимий, нимани бир марталик ёрдам деб ҳисоблаш керак
Олдиндан икки турдаги харажатни ажратиш керак: доимий — овқат, коммунал, сурункали касаллик учун дори — ва бир марталик — операция, ота-она квартирасидаги таъмирлаш, юбилей. Доимий харажатларни олдиндан алоҳида ҳисобга, масалан омонатга йиғиш қулай, у ерга ҳар ким ой бошида ўз улушини ўтказади, ҳисоб келгандан кейин эмас. Бир марталик катта харажатларни баъзан ҳаммадан бир мартада катта сумма йиғишдан кўра тушунарли тўловли кредит билан ёпиш арзонроқ — ортиқча тўловни тўловлар калкуляторида ҳисоблаб кўриш мумкин, уни олиш ёки олмасликка қарор қилишдан олдин.
Агар кимдир пул билан тўлай олмаса
Ҳамма ҳам эркин пулга эга эмас, лекин деярли ҳаммада вақт бор. Мадина ота-онаси билан қўшни уйда яшайди ва шифокорга бориш ҳамда харидларни ўз зиммасига олади — Отабек ва Шерзод эса, аксинча, харажатларни пул билан ёпади. Бундай алмашинув, агар у ҳақида овоз чиқариб келишилган бўлса ва иккала томон уни «шундай бўлиб қолди» эмас, адолатли деб ҳисобласа, ишлайди.
Катта бир марталик харажатни қандай олдиндан режалаштириш керак
Операция ёки қиммат даволаш камдан-кам огоҳлантиришсиз содир бўлади — одатда тайёргарлик учун ҳафталар бор. Шу вақт ичида учовларидаги эркин суммаларни солиштириб, ким қанча ва қачон қўшишини ҳал қилиш керак, процедура олдидан охирги куни пул йиғиш эмас. Шундай харажатни ҳисобга олган ҳолда умумий оила бюджетини шахсий молия бўлимида ҳисоблаб кўриш қулай.
Мавзу журналнинг бошқа мақолалари билан ҳам боғлиқ: ота-онага пул билан ёрдам бериш ёки ўзингизникига жамғариш ҳақида, оддий оиланинг актив ва пассивлари қандай тузилгани ҳақида, ва нега кутилмаган ҳолат учун олдиндан сумма ҳисоблаш фойдали экани ҳақида — худди шу тамойил меҳнат қобилиятини йўқотишдан суғурталаниш ҳақидаги мақолада ҳам кўриб чиқилган.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Ҳисоб келмагунча пул ҳақида жим туришади, кейин фақат биттаси тўлаганидан ғазабланишади. Даромадлар фарқини ҳисобга олмай, барча харажатларни тенг бўлишади. Йил давомида ким қанча тўлаганини ёзиб қўйишмайди ва доим «мен тўламаганмидим» деб баҳслашишади. Битта фарзанд ота-онага ғамхўрликни тўлиқ ўз зиммасига олади, қолганлари эса у яқинда тургани учун барча, жумладан пул масалаларини ҳам у ҳал қилиши керак деб ўйлашади.
Қисқа жавоблар
Ака-ука ва опа-сингилларга харажатларни тенг эмас, даромадга қараб бўлишни қандай таклиф қилиш мумкин
Умумий адолат ҳақида гап эмас, аниқ ҳисоб орқали: «келинг даромадлар бўйича ҳисоблаймиз, мана бундай чиқади» деган гап «сен кўпроқ топасан» деган таънадан камроқ оғриқли эшитилади.
Фарзандлардан бири пул билан умуман иштирок этмаса нима қилиш керак
Пул ўрнига нима билан иштирок эта олишини муҳокама қилинг — вақт, ташрифлар, уй ишлари билан. Агар бу ҳам бўлмаса, жим хафагарчилик йиғишдан кўра тўғридан-тўғри айтиш ҳалолроқ.
Ота-онага харажатларнинг умумий ҳисобини юритиш керакми
Ҳа, агар фарзандлар иккитадан кўп бўлса. «Ким қачон қанча қўшди» деган оддий жадвал кейинги катта ҳисобдаги баҳсларнинг ярмини олдини олади.
Ота-она харажатлари учун умумий ҳисоб очиш керакми
Доимий харажат кўп бўлса қулай: дори-дармон, коммунал, уй ёрдамчиси. Бир марталик катта харажатлар учун умумий ҳисоб шарт эмас — аниқ мақсад остида йиғиш мумкин.
Ота-она фарзандларнинг пул «ҳисоблашишини» хоҳламаса нима қилиш керак
Ҳисобни ўзаро юритиш мумкин, рақамларни ота-она олдида муҳокама қилмасдан — бу фарзандларнинг масаласи, ота-она кўз ўнгида оилавий низо сабаби эмас.
Қисқача
- Харажатларни тенг эмас, даромадга мутаносиб бўлинг — шунда юк ҳаммага бир хил ҳис қилинади.
- Доимий ва бир марталик харажатларни ажратинг: доимийсини олдиндан алоҳида ҳисобга, бир марталикни бир неча ҳафталик режа билан.
- Пул бўлмаса, вақт ва ишлар билан иштирок этиш ҳам ҳисса ҳисобланади, агар у ҳақида овоз чиқариб келишилган бўлса.
- Йил давомида ким қанча қўшганини оддий ёзиб боринг — бу кейинги ҳисобда асабларни тежайди.
- Катта операция ёки даволашни олдиндан режалаштиринг, охирги куни пул йиғмаслик учун.
