Умумий бюджетга улуш бўйича қўшиш — бу қандай формула ва уни амалда қандай ҳисоблаш керак? Ҳар бир шерик умумий харажатга ўз умумий даромаддаги улушига тенг сумма қўшади, бир хил сумма эмас — шунда юк сўмда эмас, одам топаётган пулнинг фоизида тенг тақсимланади.
Миробод туманидаги эр-хотин икки йил бюджет устида баҳслашган: бири қатъий тенгга бўлиш керак деса, иккинчиси маош бўйича деса. Баҳсни оддий ҳал қилишган: ўтириб, сўнгги чорак даромади бўйича улушларни ҳисоблашган, ким кўпроқ «қарз» деган туйғу бўйича эмас.
Умумий бюджетни бўлишнинг уч усули
Уч ишлайдиган модел бор. Тенгга — оддий, лекин даромад ҳар хил бўлганда адолациз. Ҳаммасини бири тўлайди — даромад бир неча баробар фарқ қилса ишлайди, лекин иккинчи шерикнинг молиявий мустақиллиги йўқолади. Даромад улуши бўйича — ҳар бири ўз улушини фоизда қўшади, ва айнан шу модел одатда юкни бошқаларидан яхшироқ тенглаштиради. Қайси усулни танламанг, керакли маҳсулотларни — карта, омонат, кредит — бир жойда, пул бўлимида қулай сақланг.
Формула ва рақамлар билан мисол
Шерикнинг улуши = шерик даромади ÷ иккаласининг умумий даромади. Шерикнинг қўшими = улуш × ойдаги умумий харажат суммаси.
Мисол: даромадлар 9 000 000 ва 5 000 000 сўм, жами — 14 000 000. Биринчисининг улуши — 9 ÷ 14 = 0,64, яъни 64 %. Иккинчисиники — 36 %. Ижара, овқат ва коммуналга умумий харажат — ойига 5 600 000 сўм. Биринчиси 5 600 000дан 64 % = 3 584 000 сўм, иккинчиси 36 % = 2 016 000 сўм қўшади. Рақамлар шартли — ўз жуфтликингизни тўловлар калкуляторида текширинг, агар умумий харажатга кредит ҳам кирса.
Улушни амалда қандай ўтказиш керак
Ҳар сафар баҳслашгандан кўра, маош кунида улушни автоматик равишда алоҳида умумий харажатлар картасига ўтказган маъқул. Шунда формула ой бошида бир марта ҳисобланади, ҳар бир ҳисобда қайта муҳокама қилинмайди.
Беқарор даромадда нима қилиш керак
Шериклардан бирининг даромади сакраб турса — фриланс, мавсумий иш, мукофот — асос қилиб бир ойлик даромадни эмас, 3–6 ойлик ўртача даромадни олинг. Бир марталик мукофотни формулага қўшманг, акс ҳолда мукофот бўлмаган ойларда шерикнинг улуши шиширилиб кўринади. Айнан бир ойда даромад тушиб қолса, фарқни формулани қайта ҳисоблашдан кўра умумий омонатдаги жамғармадан вақтинча ёпган маъқул.
Формулани турли моддаларга қандай қўллаш керак
Формулани дарҳол умумий суммага, ёки ҳар бир катта моддага алоҳида қўллаш мумкин: алоҳида ижарага, алоҳида болалар харажатига. Иккинчи усул шериклар ўз улуши айнан қаерга кетишини кўрмоқчи бўлса шаффофроқ, лекин ҳар ой кўпроқ ҳисоб-китоб талаб қилади.
Таниш ҳолат: болали оилада боғча ва тўгарак харажатидаги улушни алоҳида ҳисоблашган — даромад бўйича расмий улушда бу модда кам топадиган шерикнинг улушини деярли бутунлай еб қўйганини кўришган. Бундай харажатлар нимадан ташкил топиши ҳақида боланинг биринчи йилидаги харажатлар мақоласида ўқиш мумкин. Эр-хотин бу моддани алоҳида, тенгга, қолганини эса даромад бўйича ҳисоблашга қарор қилишган.
Улушларни қачон қайта ҳисоблаш керак
Шериклардан бирининг даромади 10–15 %дан кўпроқ ўзгарганда қайта ҳисобланг — лавозим кўтарилиши, иш ўзгариши, декрет пайтида. Оқилона тартиб — ўзгариш бўлмаса ҳам ярим йилда бир марта, фақат ҳақиқат билан солиштириш учун, бир йил олдинги рақамлар билан яшамаслик учун.
Жадвал: эр-хотин улушини қандай ҳисоблаш
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Шерикнинг улуши | Шерик даромади ÷ иккаласининг даромади | 9 млн ÷ 14 млн = 64 % |
| Умумий харажатга қўшим | Улуш × умумий харажат | 5,6 млндан 64 % = 3 584 000 сўм |
| Беқарор маошда ўртача даромад | 3–6 ойлик даромад йиғиндиси ÷ ойлар сони | ўз ойларингиз бўйича ҳисобланг |
Кўп учрайдиган хатолар
Усул билан танишганда улушни бир марта ҳисоблаб, йиллаб қайта кўрмайдилар. Бир марталик мукофот ва совғаларни формулага қўшадилар, шу сабаб улуш ойдан ойга сакрайди. Катта бир марталик харидга ҳам пропорсияни қўллайдилар, уни алоҳида, розилик билан эмас, формула бўйича ҳал қиладилар.
Қисқа жавоблар
Бюджетга улуш бўйича қўшиш нима?
Бу умумий харажатни бўлиш усули, унда ҳар бир шерик ўз умумий даромаддаги улушига тенг сумма қўшади, сўмда бир хил сумма эмас.
Ҳар бир шерикнинг улушини қандай ҳисоблаш керак?
Бир шерикнинг даромадини иккаласининг умумий даромадига бўлинг — фоиздаги улуш чиқади, уни умумий харажат суммасига кўпайтиринг.
Даромад беқарор бўлса нима қилиш керак?
Бир неча ойлик ўртача даромадни олинг, бир марталик мукофот ва совғаларни формулага қўшманг.
Катта харидларга пропорсияни қўллаш керакми?
Йўқ, катта бир марталик харажатларни одатда алоҳида, умумий розилик билан ҳал қиладилар, даромад улушига қараб механик равишда эмас.
Қисқача
- Улуш бўйича қўшиш даромад улуши бўйича ҳисобланади, сўмда тенгга эмас.
- Формула оддий: шерикнинг улуши × ойдаги умумий харажат суммаси.
- Беқарор даромадда бир ой эмас, бир неча ойлик ўртачани олинг.
- Катта бир марталик харидлар формулага бўйсунмайди — улар биргаликда ҳал қилинади.
- Даромад сезиларли ўзгарса ёки ярим йилда бир марта улушни қайта ҳисобланг.
