Umumiy byudjetga ulush bo‘yicha qo‘shish — bu qanday formula va uni amalda qanday hisoblash kerak? Har bir sherik umumiy xarajatga o‘z umumiy daromaddagi ulushiga teng summa qo‘shadi, bir xil summa emas — shunda yuk so‘mda emas, odam topayotgan pulning foizida teng taqsimlanadi.
Mirobod tumanidagi er-xotin ikki yil byudjet ustida bahslashgan: biri qat'iy tengga bo‘lish kerak desa, ikkinchisi maosh bo‘yicha desa. Bahsni oddiy hal qilishgan: o‘tirib, so‘nggi chorak daromadi bo‘yicha ulushlarni hisoblashgan, kim ko‘proq «qarz» degan tuyg‘u bo‘yicha emas.
Umumiy byudjetni bo‘lishning uch usuli
Uch ishlaydigan model bor. Tengga — oddiy, lekin daromad har xil bo‘lganda adolatsiz. Hammasini biri to‘laydi — daromad bir necha barobar farq qilsa ishlaydi, lekin ikkinchi sherikning moliyaviy mustaqilligi yo‘qoladi. Daromad ulushi bo‘yicha — har biri o‘z ulushini foizda qo‘shadi, va aynan shu model odatda yukni boshqalaridan yaxshiroq tenglashtiradi. Qaysi usulni tanlamang, kerakli mahsulotlarni — karta, omonat, kredit — bir joyda, pul bo‘limida qulay saqlang.
Formula va raqamlar bilan misol
Sherikning ulushi = sherik daromadi ÷ ikkalasining umumiy daromadi. Sherikning qo‘shimi = ulush × oydagi umumiy xarajat summasi.
Misol: daromadlar 9 000 000 va 5 000 000 so‘m, jami — 14 000 000. Birinchisining ulushi — 9 ÷ 14 = 0,64, ya'ni 64 %. Ikkinchisiniki — 36 %. Ijara, ovqat va kommunalga umumiy xarajat — oyiga 5 600 000 so‘m. Birinchisi 5 600 000dan 64 % = 3 584 000 so‘m, ikkinchisi 36 % = 2 016 000 so‘m qo‘shadi. Raqamlar shartli — o‘z juftlikingizni to‘lovlar kalkulyatorida tekshiring, agar umumiy xarajatga kredit ham kirsa.
Ulushni amalda qanday o‘tkazish kerak
Har safar bahslashgandan ko‘ra, maosh kunida ulushni avtomatik ravishda alohida umumiy xarajatlar kartasiga o‘tkazgan ma'qul. Shunda formula oy boshida bir marta hisoblanadi, har bir hisobda qayta muhokama qilinmaydi.
Beqaror daromadda nima qilish kerak
Sheriklardan birining daromadi sakrab tursa — frilans, mavsumiy ish, mukofot — asos qilib bir oylik daromadni emas, 3–6 oylik o‘rtacha daromadni oling. Bir martalik mukofotni formulaga qo‘shmang, aks holda mukofot bo‘lmagan oylarda sherikning ulushi shishirilib ko‘rinadi. Aynan bir oyda daromad tushib qolsa, farqni formulani qayta hisoblashdan ko‘ra umumiy omonatdagi jamg‘armadan vaqtincha yopgan ma'qul.
Formulani turli moddalarga qanday qo‘llash kerak
Formulani darhol umumiy summaga, yoki har bir katta moddaga alohida qo‘llash mumkin: alohida ijaraga, alohida bolalar xarajatiga. Ikkinchi usul sheriklar o‘z ulushi aynan qayerga ketishini ko‘rmoqchi bo‘lsa shaffofroq, lekin har oy ko‘proq hisob-kitob talab qiladi.
Tanish holat: bolali oilada bog‘cha va to‘garak xarajatidagi ulushni alohida hisoblashgan — daromad bo‘yicha rasmiy ulushda bu modda kam topadigan sherikning ulushini deyarli butunlay yeb qo‘yganini ko‘rishgan. Bunday xarajatlar nimadan tashkil topishi haqida bolaning birinchi yilidagi xarajatlar maqolasida o‘qish mumkin. Er-xotin bu moddani alohida, tengga, qolganini esa daromad bo‘yicha hisoblashga qaror qilishgan.
Ulushlarni qachon qayta hisoblash kerak
Sheriklardan birining daromadi 10–15 %dan ko‘proq o‘zgarganda qayta hisoblang — lavozim ko‘tarilishi, ish o‘zgarishi, dekret paytida. Oqilona tartib — o‘zgarish bo‘lmasa ham yarim yilda bir marta, faqat haqiqat bilan solishtirish uchun, bir yil oldingi raqamlar bilan yashamaslik uchun.
Jadval: er-xotin ulushini qanday hisoblash
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Sherikning ulushi | Sherik daromadi ÷ ikkalasining daromadi | 9 mln ÷ 14 mln = 64 % |
| Umumiy xarajatga qo‘shim | Ulush × umumiy xarajat | 5,6 mlndan 64 % = 3 584 000 so‘m |
| Beqaror maoshda o‘rtacha daromad | 3–6 oylik daromad yig‘indisi ÷ oylar soni | o‘z oylaringiz bo‘yicha hisoblang |
Ko‘p uchraydigan xatolar
Usul bilan tanishganda ulushni bir marta hisoblab, yillab qayta ko‘rmaydilar. Bir martalik mukofot va sovg‘alarni formulaga qo‘shadilar, shu sabab ulush oydan oyga sakraydi. Katta bir martalik xaridga ham proporsiyani qo‘llaydilar, uni alohida, rozilik bilan emas, formula bo‘yicha hal qiladilar.
Qisqa javoblar
Byudjetga ulush bo‘yicha qo‘shish nima?
Bu umumiy xarajatni bo‘lish usuli, unda har bir sherik o‘z umumiy daromaddagi ulushiga teng summa qo‘shadi, so‘mda bir xil summa emas.
Har bir sherikning ulushini qanday hisoblash kerak?
Bir sherikning daromadini ikkalasining umumiy daromadiga bo‘ling — foizdagi ulush chiqadi, uni umumiy xarajat summasiga ko‘paytiring.
Daromad beqaror bo‘lsa nima qilish kerak?
Bir necha oylik o‘rtacha daromadni oling, bir martalik mukofot va sovg‘alarni formulaga qo‘shmang.
Katta xaridlarga proporsiyani qo‘llash kerakmi?
Yo‘q, katta bir martalik xarajatlarni odatda alohida, umumiy rozilik bilan hal qiladilar, daromad ulushiga qarab mexanik ravishda emas.
Qisqacha
- Ulush bo‘yicha qo‘shish daromad ulushi bo‘yicha hisoblanadi, so‘mda tengga emas.
- Formula oddiy: sherikning ulushi × oydagi umumiy xarajat summasi.
- Beqaror daromadda bir oy emas, bir necha oylik o‘rtachani oling.
- Katta bir martalik xaridlar formulaga bo‘ysunmaydi — ular birgalikda hal qilinadi.
- Daromad sezilarli o‘zgarsa yoki yarim yilda bir marta ulushni qayta hisoblang.
