Yunusobodda ijarachilar bir kechada kvartiradan ko‘chib chiqib, kalitni qo‘shnisiga qoldirishdi. Uy egasi ikki kundan keyin kelib, kuygan gilamcha va buzilgan aralashtirgichni ko‘rdi — ko‘chib kirishdan oldin bunday shikast bo‘lmaganini isbotlashning iloji yo‘q edi: kirishda ham dalolatnoma tuzilmagan edi.
Ijarachilardan ko‘chib chiqishda kvartirani qabul qilish — depozit taqdiri hal bo‘ladigan payt. Bandma-band ko‘rikssiz nizo «u dedi — bu dedi»ga aylanadi, ko‘rik bilan esa e’tiroz qilish qiyin bo‘lgan tushunarli ro‘yxatga aylanadi.
Ko‘chib chiqishda qabul dalolatnomasi nega kerak
Ko‘chib chiqish dalolatnomasi kvartiraning aniq kundagi holatini qayd etadi va uni ko‘chib kirishdagi holat bilan solishtiradi. Bu qog‘ozsiz depozitdan pul ushlab qolish qonuniy deyarli imkonsiz — ijarachi tirnalish doim shunday bo‘lgan deyishga haqli.
Kvartirani darhol keyingi ijarachiga berish rejalashtirilsa, mayda kamchiliklarni ko‘zdan kechirish va ta’mirlash davomida ijaraga uy e’lonini oldindan joylashtiring — shunda ijarachilar orasidagi bo‘sh turish qisqaroq bo‘ladi.
Zarar uchun depozitdan ushlanadigan summani qanday hisoblash kerak
Formula: ushlanadigan summa = ta’mir yoki almashtirish narxi minus yashash davridagi eskirish. Buyum to‘liq emas, tabiiy ravishda qisman eskirgan bo‘lsa, ta’mir summasidan oddiy foydalanishga to‘g‘ri keladigan ulush ayiriladi.
Misol (sonlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying): yangi aralashtirgich o‘rnatish bilan 400 000 so‘m turadi. Ijarachi aralashtirgichning 10 yillik xizmat muddatidan 2 yil yashagan, demak 20 % narx — tabiiy eskirish. Depozitdan ushlash = 400 000 − (400 000 × 20 %) = 320 000 so‘m.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday | Misol |
|---|---|---|
| Almashtirish narxi | O‘rnatish bilan yangi buyum narxi | 400 000 so‘m |
| Tabiiy eskirish ulushi | Yashash muddati ÷ xizmat muddati | 2 yil ÷ 10 yil = 20 % |
| Depozitdan ushlash | Narx minus eskirish ulushi | 400 000 − 80 000 = 320 000 |
Bandma-band nimani tekshirish kerak
- Suv, svet va gaz hisoblagichlari ko‘rsatkichini oling va to‘langan kvitansiyalar bilan solishtiring.
- Devor, pol va shiftda yangi teshik, dog‘ va yoriqlarni ko‘zdan kechiring.
- Kvartira bilan birga bergan santexnika, rozetka va maishiy texnikaning ishlashini tekshiring.
- Ko‘chib kirishda topshirilgan kalit va pultlarni qayta sanang.
- Agar bo‘lsa, mebel holatini kirish dalolatnomasidagi ro‘yxat bilan solishtiring.
- Ko‘chib chiqish dalolatnomasini ko‘rik kunidayoq, keyinroq emas, ikkala tomon imzolasin.
Uyni ko‘zdan kechirganda nimalarga qaralishi haqidagi umumiy ro‘yxat eski uyda nimalarni tekshirish kerak maqolasida bor — bandlarning ko‘pi ko‘chib chiqish dalolatnomasiga ham asqotadi.
Eskirish yoki buzilish — qanday ajratish kerak
Eskirish — oddiy hayotdan kelib chiqadigan sekin, muqarrar o‘zgarish: rangi ketgan devor qog‘ozi, kirish eshigi oldidagi yeyilgan linoleum. Buzilish — aniq voqea natijasi: kuygan gilamcha, sinigan oyna, urilib buzilgan shkaf eshigi.
Tanish holat: uy egasi devor qog‘ozi uch yilda quyoshda rangi ketgani uchun to‘liq yangi narxini talab qilgan. Ijarachi to‘lashdan bosh tortgan va haq bo‘lgan — rang ketishi kimningdir aybi bilan buzilish emas, eskirish hisoblanadi.
Ijarachi ushlab qolishga rozi bo‘lmasa, nima qilish kerak
Kirishdagi dalolatnoma suratlarini ko‘chib chiqishdagi suratlar bilan yonma-yon ko‘rsating — farq darhol ko‘rinadi va nizolarning ko‘pini yechadi. Tomonlar bahoda kelisha olmasa, ko‘z bilan tortishmaslik uchun xizmatlar bo‘limi orqali mustaqil baholovga murojaat qilish mumkin. Yangi ijarachi uchun ta’mir byudjetini uy-joy byudjeti kalkulyatorida jamlash qulay.
Eskirish va buzilish: amalda qanday ajratiladi
| Vaziyat | Hisoblanadi | Kim to‘laydi |
|---|---|---|
| 3 yilda eshik oldida yeyilgan linoleum | Eskirish | Mulkdor |
| Dazmol bilan kuydirilgan gilamcha | Buzilish | Ijarachi |
| Quyoshda rangi ketgan devor qog‘ozi | Eskirish | Mulkdor |
| Sinigan deraza | Buzilish | Ijarachi |
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Ko‘chib kirishda dalolatnoma tuzmaslik, shuning uchun ko‘chib chiqishda solishtiradigan narsa yo‘q.
- Kvartirani ijarachisiz ko‘zdan kechirib, dalolatnomani bir tomonlama imzolash.
- Oddiy eskirishni buzilish deb hisoblash.
- Ko‘chib chiqish kunida hisoblagich ko‘rsatkichlarini solishtirmaslik.
Qisqa javoblar
Ijarachilardan ko‘chib chiqishda kvartirani qanday qabul qilish kerak
Devor, santexnika, texnika, kalit va hisoblagich ko‘rsatkichlarini ijarachi bilan birga bandma-band tekshiring, ko‘chib kirgandagi holat bilan solishtiring va dalolatnomani o‘sha kuniyoq imzolang.
Ko‘chib chiqish dalolatnomasisiz depozitni ushlab qolish mumkinmi
Rasman mumkin, lekin ushlashning asosliligini isbotlash deyarli imkonsiz. Suratlar bilan dalolatnoma nizo bo‘lganda asosiy dalil hisoblanadi.
Kvartiraning eskirishi va buzilishini qanday ajratish kerak
Eskirish — oddiy foydalanishdagi asta-sekin, muqarrar o‘zgarish, buzilish — aniq voqea yoki e’tiborsizlik natijasi. Birinchisini mulkdor, ikkinchisini ijarachi to‘laydi.
Ijarachi depozitdan ushlashga rozi bo‘lmasa, nima qilish kerak
Ko‘chib kirish va ko‘chib chiqishdagi suratlarni solishtirib, farqni aniq muhokama qiling. Kelishib bo‘lmasa, so‘z bilan tortishish o‘rniga mustaqil zarar baholovini so‘rang.
Qisqacha
- Ko‘chib chiqish dalolatnomasi kirish dalolatnomasi bilan solishtiriladi — birinchisisiz ikkinchisi foydasiz.
- Depozitdan ushlash tabiiy eskirishni ayirib hisoblanadi, to‘liq narx emas.
- Eskirish — vaqtdan, buzilish — aniq voqeadan, ular uchun to‘lov har xil.
- Kvartirani ijarachi bilan birga ko‘zdan kechiring va dalolatnomani ko‘rik kunida imzolang.
- Suratlar ovoz balandligini oshirishdan ko‘ra nizoni tezroq yechadi.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
