Мижозлар қайтиб келиши учун нима қилиш керак — бу савол одатда ишнинг иккинчи йилида туғилади. Биринчи йили пештахта олдидаги ҳар бир янги одамдан хурсанд бўласиз, кейин эса сезасиз: одам кўп ўтади, тушум жойида турибди. Демак, доим бошқа одамлар келади ва деярли ҳеч ким қайтмайди.
Доимий мижоз — сизни яхши кўрган одам эмас. У сизда қулайлик топган ва қаерга боришни ўйлаб ўтирмайдиган одам. Одат рекламадан кучли: киши шаҳарнинг нариги четидаги ўша сартарошхонага арзон бўлгани учун эмас, ўзини эслашгани учун боради. Қуйида — бу одатни чегирмаларни ўнгу сўлга тарқатмасдан қандай шакллантириш ҳақида.
Нега доимий мижоз янгисидан арзон
Бармоқ билан санаб кўринг. Янги одамни олиб келиш учун рекламага, метро ёнидаги варақаларга, биринчи харидга чегирмага пул тўлайсиз, устига тушунтиришга кетган вақт. Доимий мижоз эса ўзи келади, ўша нарсани олади, тўлиқ нархда тўлайди ва сотувчининг йигирма дақиқасини олмайди.
Кейингиси қизиқроқ. Доимий мижоз бошқаларни эргаштиради — маҳаллада ва иш жамоасида гап рекламадан тез тарқалади. У хатони кечиради, тасодифий одам эса бутунлай кетади. Ва у пул жиҳатидан бир текис: оддий сешанбада қанча тушум бўлишини тахминан биласиз, харидни режалаштира оласиз. Бир текис айланма банкда ҳам асқотади — иш кенгайиб, бизнес учун кредитлар шартларини кўрганингизда, рекорд ойни эмас, барқарорликни сўрашади.
Агар даромад ва харажат ҳисобини ҳеч бўлмаса дафтарга ёзиб борсангиз, унга битта рақамни қўшинг: бир ойда неча киши иккинчи марта келди. У тушумдан кўра ростроқ кўрсатади — иш ўсяптими ёки жойида турибдими.
Одамни чегирмасиз нима ушлаб қолади
Кўпинча одамлар нарх туфайли эмас, майда-чуйдалар туфайли қайтмайди. Иш вақтида эшик ёпиқ. Телефонни ҳеч ким кўтармайди. Қайта қўнғироқ қиламиз дейишди ва қилишмади. Терминал учинчи кун «ишламаяпти», одамда эса нақд йўқ. Ўзингизга сизни хизматлар каталогида ўнлаб шунга ўхшаш таклифлар орасидан танлаётган одам кўзи билан қаранг: у кўнглингизни билмайди, у иш вақтини, телефонни ва жавоб берилган-берилмаганини кўради.
Тўрт нарсани қилинг — вазифанинг ярми ҳал бўлади:
- эълон қилинган вақтни ушланг: «19:00 гача» деб ёзилган бўлса, демак 19:00 гача;
- хабарларга ўша куни жавоб беринг, қисқа бўлса ҳам: «кўрдим, кечқурун жавоб бераман»;
- тўловни одамга қулай тарзда қабул қилинг — карта, ўтказма, Кликк ва Пайме каби тўлов хизматлари, нақд;
- шикоятни ўзингиз ҳал қилинг, одамни сотувчидан устага югуртирманг.
Мижозни қандай эслаб қолиш ва майда эътибор нимага керак
Хотира — ушлаб қолишнинг энг арзон қуроли. Техника шарт эмас: дафтар, телефондаги жадвал, чатдаги эслатма. Одам нима олганини, қайси ўлчамни, исмини ёзиб боринг. «Сизга одатдагидек, шакарсизми?» деган гап ўн фоиз чегирмадан кучлироқ ишлайди.
Кейин — ҳеч нарса турмайдиган, лекин эсда қоладиган майда ишлар: иссиқда бир стакан suv, оғир харид учун мустаҳкамроқ пакет, пул олмасдан керакли ўлчамни кечгача олиб қўйиш, бир ҳафтадан кейин қўнғироқ қилиб ҳаммаси жойидами деб сўраш.
Доимий харидор картаси керакми
Карта ёки буклетдаги муҳрлар тез-тез ва оздан олинадиган жойда маънога эга: қаҳва, нон-ширинлик, мойка, уйдаги озиқ-овқат. Ҳар олтинчи қаҳва бепул, ўнта белги — хизмат совға. Ишлайди, чунки бошланган ишни ташлаш ачинарли. Йилига бир марта олинадиган жойда — мебел, таъмир, йирик техника — карта деярли маъносиз: у ерда кафолат, етказиб бериш ва қайси ошхонани ўрнатганингизни эслаш ишлайди.
Совға қанча туришини олдиндан ҳисобланг. Ҳар олтинчи қаҳва бепул бўлса, сиз устаманинг бир қисмини берасиз — устама шуни кўтарса, нормал. Кўтармаса, бошламаган яхши: эълон қилинган дастурни бекор қилиш уни бошламасликдан қимматроқ. Бундай ҳисобни аниқ мисолда қаҳвахона очиш ва бюджетни ҳисоблаш ҳақидаги мақолада кўриш мумкин.
| Усул | Кимга тўғри келади | Нимага тушади | Хавфи |
|---|---|---|---|
| Мижозни эслаш, ёзиб бориш | Ҳаммага | Сотувчи вақти | Йўқ |
| Жамғарувчи карта | Тез-тез майда харид | Устаманинг бир қисми | Бекор қилиш оғир |
| Доимийларга чегирма | Устамаси юқори хизматлар | Тўғридан-тўғри фойдадан | Фақат чегирма кутишади |
Мижозга қандай ёзиш ва қандай бездирмаслик
Қоида битта: баҳона сизда эмас, мижозда бўлганда ёзинг. «Буюртмангиз тайёр» — баҳона. «Ўлчамингиз келди» — баҳона. «Хайрли тонг, кайфиятимиз зўр» — баҳона эмас, учинчи шундай хабардан кейин сизни блоклашади.
Кўп ишлар учун икки-уч ҳафтада битта хабар етарли, у ҳам ҳаммага эмас, кимга тегишли бўлса. Ёзишга рухсатни биринчи харидда битта жумла билан сўранг ва доим чиқиш йўлини қолдиринг: «стоп» деб ёзсангиз, безовта қилмаймиз. Буни кам ишлатишади, лекин шу гапнинг ўзи асабни юмшатади.
Келмай қўйганлар билан нима қилиш керак
Ёзувлардан илгари ҳар ой келган, охирги уч-тўрт ойда кўринмаган одамларни топинг. Бу энг илиқ рўйхат — улар йўлни билишади.
Қисқа ва биринчи қаторда аксиясиз ёзинг. Аввал савол: анча вақт йўқсиз, ҳаммаси жойидами, балки бирор нарса ёқмадими? Ярми ростини айтади — ва сиз ичкаридан кўринмайдиган нарсани эшитасиз: нарх кўтарилди, уста алмашди, ёнгинада янгиси очилиб етказиб бераяпти. Бу бепул текширув. Ва фақат шундан кейин, иккинчи қаторда — қайтиш учун баҳона: янги маҳсулот, ўзгарган иш вақти, етказиб бериш.
Янги одамларни барибир қўшиб бориш керак — ҳеч бўлмаса кўчиб кетганлар ўрнига. Бунда оддий нарса ёрдам беради: хизматингиз ҳақида эълон жойлаштириш ва уни янгилаб туриш.
Бир қисми қайтмайди — кўчиб кетган, иши ўзгарган, шунчаки ёқмай қолган. Бу нормал. Вазифангиз — қанчаси сиз тузата оладиган сабаб билан кетганини тушуниш. Агар нуқта жой алмашгач одам йўқотаётган бўлса, савдо нуқтаси учун жой танлаш ҳақидаги таҳлилни кўринг: баъзан гап хизматда эмас, сизга кириш ноқулай бўлиб қолганида.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Хизмат ўрнига чегирма. Доимий чегирма одамни аксия кутишга ўргатади ва ҳар ой фойдани қирқади.
- Ҳар куни хабар тарқатиш. Бир йилда йиғилган базани энг тез шу ўлдиради.
- Ҳеч қандай ёзув йўқ: ярим йилдан кейин доимий мижозларингиз кимлигини эслай олмайсиз.
Қисқа жавоблар
Совғага бюджет бўлмаса, мижозлар қайтиб келиши учун нима қилиш керак?
Бепулидан бошланг: барқарор иш вақти, хабарга ўша куни жавоб, қулай тўлов ва одам одатда нима олиши ҳақидаги ёзувлар. Қайтганлар улушини сезиларли кўтариш учун шунинг ўзи етади. Совға ва карталарни кейин, устамани ҳисоблагач қўшинг.
Мижозга ойига неча марта ёзиш мумкин?
Одатда бир-икки хабар етарли, у ҳам унга тегишли баҳона билан. Баҳонасиз ёзсангиз, одамлар хабарни очмай қўяди. Биринчи харидда рухсат сўранг ва обунани бекор қилиш йўлини беринг.
Чегирма яхшими ёки совға?
Совға одатда фойдалироқ: у сизга таннархга тушади, мижоз эса уни чакана нархда қабул қилади. Чегирма эса тўғридан-тўғри фойдадан кетади ва тез орада оддий нархга айланади.
Мижозлар кетаётганини қандай билиш мумкин?
Ҳар ой такрорий ташрифларни сананг: неча киши қайтадан келди. Тушум ўша-ўша бўлиб, бу рақам тушаётган бўлса, сиз янгилар ҳисобига турибсиз. Бундай ҳисоб учун дафтар етарли.
Қисқаси
- Чекларни эмас, қайтиб келганлар сонини сананг — асосий кўрсаткич шу.
- Кетганларнинг ярми майда-чуйда туфайли кетади: ёпиқ эшик, жавобсиз хабар.
- Мижозни эслаш ва майда эътибор ҳар қандай чегирмадан арзон ва кучли.
- Доимий харидор картасини тез-тез харид қилинадиган жойда ва устамани ҳисоблаб киритинг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
