Квартирадаги қайта режани қандай расмийлаштириш керак — бу савол одатда кеч туғилади: девор аллақачон бузилган, энди эса квартирани сотиш ёки банкка гаровга қўйиш керак. Шунда маълум бўладики, ҳужжатдаги квартира ҳаётдагисига ўхшамайди.
Қуйида: умуман нима қайта режа ҳисобланади, нимани ҳеч қандай шароитда қилиб бўлмайди, келишув қандай тартибда боради ва бировнинг ўзгартириши сизга муаммо бўлмаслиги учун квартирани хариддан олдин қандай текширасиз.
Нима қайта режа ҳисобланади, нима йўқ
Оддий қоида: ишдан кейин қоғоздаги режа ичкаридаги ҳолатга мос келмай қолган бўлса, бу қайта режа.
Оддий таъмир қайта режа ҳисобланмайди: обой, бўёқ, эшик ва деразани ўша жойида алмаштириш, янги кафел, радиатор ва сантехникани эски ўрнига қўйиш, ўрнатма мебел.
Ҳисобланади: тўсиқни бузиш ёки кўчириш, деворда янги эшик ўрни очиш, эскисини беркитиш, хонани ошхона ёки балкон билан қўшиш, санузелни кўчириш, хона майдонини ўзгартириш. Алоҳида гуруҳ — уйнинг юк кўтарувчи қисмларига ва муҳандислик тармоқларига тегадиган ишлар.
Бу фарқни иш бошланишидан олдин билиш керак, кейин эмас. Бюджетни дарров тўлиқ режалаштирган қулай — сметани қандай ҳисоблаш квартира таъмири қанча туради материалида кўрсатилган.
Умуман қилиб бўлмайдиган ишлар
Баъзи ўзгартиришлар ҳеч қачон келишилмайди, чунки улар хавфли ёки қўшниларга халал беради.
- Юк кўтарувчи девор ва устунларга тегиш. Мустаҳкамлаш лойиҳасисиз очилган ўрин бутун подезд учун хавф.
- Санузелни пастдаги қўшнининг хонаси ёки ошхонаси устига кўчириш. Бировнинг ётоқхонаси устидаги suv зонаси — деярли аниқ рад жавоб.
- Шамоллатиш қувурини бузиш. У умумий: ўзингизникини олсангиз, бутун стояк тортишсиз қолади.
- Ташқи деворни олиб, балконни хонага қўшиш. Бу уйнинг фасадига ва иссиқлик контурига аралашиш.
- Умумий стояк ва иситишни лойиҳасиз кўчириш. Радиатори совуқ қўшнилар айбдорни тез топади.
- Хонани деразасиз ва шамоллатишсиз қолдириш. Бундай жой турар хона деб тан олинмайди.
Рўйхат тўлиқ эмас ва у уйга, серияга ҳамда тармоқларга боғлиқ. Шунинг учун ўз квартирангиз бўйича усталардан эмас, туман ҳокимлиги ва лойиҳа ташкилотидан сўранг.
Келишув тартиби: бу қандай ишлайди
Ҳужжатларнинг аниқ номи, муддат ва йиғимлар ўзгариб туради, шунинг учун долзарб рўйхатни ўз туманингиздан олинг. Лекин мантиқ ҳамма жойда бир хил.
- Квартира ҳужжатлари. Мулк ҳуқуқи ва ҳозирги режа туширилган техник паспорт.
- Лойиҳа. Уни шунга ҳуқуқи бор ташкилот тайёрлайди. Лойиҳада нима мумкин, нима йўқ ва мустаҳкамлаш керакми — ҳаммаси кўринади.
- Келишувлар. Лойиҳа керакли хизматлардан ўтади: коммунал тармоқлар, ёнғин талаблари, зарур бўлса қўшнилар ва маҳалла қўмитаси розилиги.
- Қарор. Рухсатни квартира жойлашган ҳудуддаги ваколатли орган беради.
- Ишлар. Қатъий лойиҳа бўйича бажарилади, чекинишларни кейин қайта ишлашга тўғри келади.
- Қабул ва янги техник паспорт. Ўзгаришлар ҳужжатга киритилади, квартира фақат шундан кейин қонуний ҳисобланади.
Аллақачон қилинган ўзгартиришни ҳам расмийлаштирса бўлади: тартиб ўхшаш, лекин у текширувдан бошланади ва лойиҳа тасдиқламаса, ишнинг бир қисмини орқага қайтаришга тўғри келади. Бу олдиндан келишишдан қимматроқ ва узоқроқ.
Ноқонуний қайта режа сотувда ва ипотекада нима билан тугайди
Ўзингиз яшаб юрганингизда номувофиқлик билинмайди. Муаммо битим пайтида чиқади.
| Вазият | Нима бўлади |
|---|---|
| Нақд пулга сотиш | Харидор савдолашади ёки кетади, битим секинлашади |
| Ипотека билан сотиш | Банк ва баҳоловчи техпаспорт билан фарқни кўради, кўпинча рад жавоб |
| Квартирани кредитга гаровга қўйиш | Обект таъминот сифатида қабул қилинмайди |
| Қўшнилар шикояти | Ўз ҳисобингиздан аввалги ҳолига қайтариш талаби |
| Мерос ва бўлиш | Низолар: ҳақиқий ва ҳужжатдаги майдон мос келмайди |
Банк билан битим тартиби бўйича алоҳида таҳлил бор — иккиламчи уйга ипотека. Банклар шартлари ҳар хил, уларни уй-жой ипотекаси бўлимида солиштиринг, тўловни эса ипотека калкуляторида ҳисобланг.
Хариддан олдин квартирани қандай текшириш керак
Энг кўп учрайдиган ҳолат: харидор кенг ошхона-залга ошиқ бўлади, бир ойдан кейин эса у ерда девор туриши кераклигини билади.
Текширув ўн дақиқа олади. Техник паспортни қўлга олиб, квартира бўйлаб юринг ва ҳар бир девор ҳамда эшик ўрнини солиштиринг. Пол ва шифтга қаранг: стяжкадаги янги чизиқ ёки шифтдаги чок бузилган тўсиқни билдиради. Унитаз ва раковина режадаги жойида турганини текширинг. Шамоллатиш тешигида тортиш бор-йўқлигини кўринг.
Фарқ топилса, сотувчидан келишув қоғозларини сўранг. Қоғоз бўлмаса, бу савдодаги далилингиз ёки воз кечиш сабаби. Битимдан олдинги умумий текширувлар квартира сотиб олишдан олдин қайси ҳужжатларни текшириш керак материалида йиғилган, солиштириш учун вариантларни эса квартира сотуви эълонларидан танлайсиз.
Харидор қоидаси: техник паспортда йўқ ҳар қандай ўзгартириш — бу сизнинг келажакдаги харажатингиз. Ё сотувчи уни битимгача расмийлаштиради, ё нарх қайтариш қийматига камаяди.
Кўп учрайдиган хатолар
- Деворни «кўзга қараб» бузиш. Юк кўтарувчини тўсиқдан қалинлик эмас, лойиҳа ажратади.
- Аввал ишлаш, кейин келишадиган одам излаш. Тескари тартиб ҳар доим қиммат.
- Сотувчининг «ҳаммаси расмийлаштирилган» деган гапига ишониш. Ҳикояни эмас, ҳужжатни сўранг.
- Suv зоналарини кўчиришда пастдаги қўшнини унутиш. Уларнинг шикояти масалани тез ёпади.
- Банк сезмайди деб ўйлаш. Баҳоловчи қўлида режа билан келади.
Қисқа жавоблар
Хона билан даҳлиз орасидаги тўсиқни бузишга рухсат керакми
Ҳа, агар тўсиқ режада кўрсатилган бўлса: бузилгандан кейин режа квартирага мос келмай қолади. Девор юк кўтармаса ҳам, ўзгариш ҳужжатга киритилади. Тартибни квартира жойлашган туман ҳокимлигидан аниқланг.
Аллақачон қилинган қайта режани расмийлаштирса бўладими
Кўпинча бўлади, агар тақиқлар бузилмаган бўлса: юк кўтарувчи қисмлар, шамоллатиш ва бировнинг suv зоналари тегилмаган бўлса. Ҳаммаси текширув ва лойиҳадан бошланади. Лойиҳа қилинганни тасдиқламаса, бир қисмини аввалги ҳолига қайтарасиз.
Ноқонуний қайта режали квартирага ипотека беришадими
Одатда йўқ: банкка техник паспортга мос келадиган квартира керак. Баъзан битим сотувчи ўзгаришни имзолашдан олдин расмийлаштириш шарти билан ўтказилади. Талаблар банкларда ҳар хил, аниқ банкдан олдиндан сўранг.
Хариддан кейин ноқонуний қайта режа учун ким жавоб беради
Текширув пайтидаги мулкдор, яъни энди сиз. Шунинг учун фарқни битимдан кейин эмас, олдин топиш керак. Топсангиз, масалани сотувчи ҳал қиладиган қилиб келишинг.
Келишув қанча туради
Нарх лойиҳа, ташкилот хизматлари ва давлат йиғимларидан йиғилади, у иш ҳажмига ва туманга қараб ҳар хил. Аниқ суммани фақат квартирани кўргандан кейин айтишади. Уни деворни жойига қайтариш қиймати билан солиштиринг — баъзан режага умуман тегмаган арзонроқ.
Қисқача
- Қайта режа — бу қоғоздаги режа квартирага мос келмай қолгани.
- Юк кўтарувчи девор, шамоллатиш қувури ва suv зонасини бировнинг хонаси устига кўчириш келишилмайди.
- Тартиб битта: ҳужжат, лойиҳа, келишувлар, рухсат, иш, янги техник паспорт.
- Ноқонуний ўзгартириш нархга урилади ва ипотекага деярли ҳар доим халал беради.
- Хариддан олдин техник паспортни қўлга олиб юринг ва ҳар бир деворни солиштиринг.
