Азиз ўн беш йилдан бери Тошкентда яшайди, ота-онаси эса ҳали ҳам у ўсган уйда, Фарғонада. Бир йил олдин отаси ҳаммомда йиқилиб тушди, «тез ёрдам» эса қирқ дақиқада етиб келди. Ўшандан бери Азиз ҳар ҳафта ўйлайди: ота-онани ўзига яқинроқ кўчирсинми ёки ҳаммасини шундайлигича қолдирсинми. Ота-онани ўзингизга яқинроқ кўчириш — йиллаб кечиктириладиган, кўпинча ташвишли қўнғироқдан кейин ҳал қилинадиган мавзу.
Ташқаридан тайёр жавоб йўқ. Лекин кўчиш жараёнини тушунарли қадамларга бўлиб, олдиндан ҳисоблаб қўйиш мумкин, ваҳима ичида эмас.
Ота-онани яқинроқ кўчириш — нимадан бошлаш керак
Квартира қидиришдан эмас, суҳбатдан бошланг: ота-онадан тўғридан-тўғри сўранг — кўчишга тайёрми, ёки кўпроқ тез-тез бориб туришни афзал кўрадими. Кўпчилик фақат битта шарт билан розилигини билдиради — яқин атрофда таниш нарсалари, таниш масжид, чой ичадиган қўшнилари бўлсин. Шу суҳбациз энг қулай квартира ҳам сингиб кетмайди.
Ота-онани бошқа шаҳарга кўчириш қанча туради
Кўчиш уч харажатдан ташкил топади: нарсаларни ташиш, янги уй ҳужжатларини расмийлаштириш ва эски уй билан янги квартира нархи орасидаги фарқ. Учаласини ҳам ҳисоблаш керак, фақат юк ташувчиларни эмас.
Формула сўзлар билан: кўчиш нархи — ташиш нархи қўшилган расмийлаштириш харажати, минус эски уйни сотишдан тушган пул. Мисол (рақамлар шартли). Шаҳарлараро машинада ташиш — 3 000 000 сўм. Нотариус ва справкалар — 1 500 000 сўм. Уй-жойсиз жами: 4 500 000 сўм.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Нарсаларни ташиш | машина ва юк ташувчилар нархи | 3 000 000 сўм |
| Ҳужжатларни расмийлаштириш | нотариус, справкалар, ишончнома | 1 500 000 сўм |
| Уй-жой нархидаги фарқ | янги квартира нархи минус эски уйдан тушган пул | шартли −200 дан +150 млн сўмгача |
Ўз рақамларингизни бир жойга йиғиш учун уй-жой харажатлари калкуляторида шартли суммалар ўрнига ўзингизникини қўйинг.
Эски шаҳардаги уй билан нима қилиш керак
Уч вариант: дарҳол сотиш, қариндош ёки танишларга ижарага бериш, ёки «хотира учун» бўш қолдириш. Бўш уй — энг қиммат вариант: қувурлар ёрилмаслиги учун қишда иситиш, қараб туриш ва тозалаш керак, лекин даромад келтирмайди.
Таниш ҳолат: Йўлдошевлар оиласи онасини Тошкентга кўчирди, Намангандаги уй эса уч йил бўш турди. Том оқиб кетди, кемирувчилар пайдо бўлди, сотишга катта чегирма билан тўғри келди. Қарор қатъий бўлса — уйни дарҳол сотиш ёки ижарага бериш керак.
Ўзингизга яқин қайси квартирани танлаш
Яқин — қўшни квартира дегани эмас, мунтазам бориб туриш учун қулай масофа одатда машинада 15–30 дақиқа. Биринчи-учинчи қават ёки лифтли уйга, поликлиника ва бозорга яқинликка, баландмас кириш эшигига қаранг. Мос вариантларни кўчмас мулк бўлимида ёки ижарага уй эълонлари орасидан қидириш қулайроқ — аввал сотиб олмасдан ижарага олсангиз, ота-она туманга ўрганиб улгуради.
Кўчишдан кейин ўз квартирангиз тор бўлиб қолса, уй-жойни кенгайтириш тамойили бир хоналидан уч хоналига босқичма-босқич мақоласидагига ўхшайди.
Ота-онага квартира сотиб олиш ёки ижарага олиш
Эски уйни сотиш янги квартира нархини қопласа — сотиб олиш кўпинча фойдалироқ: бир неча йилдан кейин ижара нарх фарқидан қимматга тушади. Пул етмаса, банклар ипотека шартларини солиштиринг — ставка ва муддат ортиқча тўловни кўп ўзгартиради, пенсионерга кредит олиш қийинроқ, шунинг учун кўпинча фарзандларга расмийлаштирилади. Қидирув тамойиллари биринчи квартира қидириш мақоласидагидек.
— Ота-она сотиб олишни хоҳламаса, «биз бу ерда вақтинча» деса-чи? — Унда бир йилга ижарага олинг: бу сотиб олиб, кейин пушаймон бўлиб зарарга сотишдан арзонроқ.
Кўчиш туфайли ота-она билан жанжаллашмаслик учун
Жанжалнинг энг кўп учрайдиган сабаби — пул эмас, қарор улар учун қабул қилингандек туюлиши. «Қачон кўчамиз» эмас, «сизга қулай бўлиши учун нима керак» деб муҳокама қилинг ва биринчи суҳбатдаёқ «йўқ» дейиш ҳуқуқини беринг. Иккинчи сабаб — ҳажм таққослаш: ҳовлили эски уй деярли ҳар доим янги квартирадан каттароқ, буни олдиндан гаплашиб олган маъқул.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Ташвишли ҳолатдан кейин шошиб кўчиш, харажатларни ҳисоблаб улгурмасдан.
- Эски уйни «эҳтиёт шарт» бўш қолдириш, сотиш ёки ижарага бериш ўрнига.
- Арзонроқ нарх учун поликлиникадан узоқ квартира танлаш.
- Квартира сотиб олингандан кейингина ота-она фикрини сўраш.
- Кекса одамга зинапоя оғир бўлса, қават ва лифтни унутиш.
Қисқа жавоблар
Ота-онани бошқа шаҳарга кўчириш қанча туради?
Нарсаларни ташиш, ҳужжатлар ва уй-жой нарх фарқи; кўчмас мулксиз одатда бир неча миллион сўмга тўғри келади (рақамлар шартли).
Ота-онанинг эски уйи билан нима қилиш керак?
Кўчишдан кейин дарҳол сотиш ёки ижарага бериш — бўш уй фақат нархдан йўқотади ва даромадсиз харажат талаб қилади.
Кекса ота-она учун қайси қаватни танлаш керак?
Биринчи-учинчи қават ёки ишлайдиган лифтли уй, келажакдаги соғлиққа боғлиқ бўлмаслиги учун.
Ота-онага квартира сотиб олиш ёки аввал ижарага олиш керакми?
Эски уйдан тушган пул сотиб олишни қопласа — сотиб олиш фойдалироқ; ота-она ҳали қатъий қарор қилмаган бўлса, бир йил ижарага олган маъқул.
Ота-она қарши бўлса, қандай кўндириш керак?
Дарҳол кўндирмасдан, эски уйни сотмасдан бир неча ойга ижарага олиб кўришни таклиф қилинг.
Ота-она кўчса, ипотекани кимга расмийлаштириш керак?
Кўпинча фарзандларга расмийлаштириш қулайроқ — банк ишлайдиган қарз олувчини пенсионердан осонроқ тасдиқлайди.
Қисқача
- Квартира қидиришдан эмас, ота-она билан суҳбатдан бошланг.
- Уч харажатни ҳисобланг: ташиш, ҳужжатлар, уй-жой нарх фарқи.
- Эски уйни бўш қолдирманг — дарҳол сотинг ёки ижарага беринг.
- Қават, лифт ва поликлиникага масофа квартира ҳажмидан муҳимроқ.
- Кўчишга ишончингиз комил бўлмаса — аввал яқин атрофда ижарага олинг.
- Қарорни бирга муҳокама қилинг, тайёр фактни тақдим этманг.
