Наталя Чилонзорда квартирасини уч йилдан бери ижарага берарди, ижарачидан келган барча пул эса озиқ-овқат ва коммунал учун тўлов қилинадиган худди шу картага тушарди. Кузда ўзига савол беришга тўғри келди: вилоятдаги ота-онасининг том таъмири учун йиғилган пул етадими? Жавоб беролмади — ижара пули аллақачон оддий харажатлар орасида эриб кетган эди.
Фақат ижара пули учун алоҳида ҳисоб ёки карта ҳамма нарсани ҳал қилмайди, лекин айнан у «квартирани ижарага бериб йилда ҳақиқатда қанча топдим» деган саволга ҳисоб-китобсиз, аниқ жавоб беради.
Ижара учун нега алоҳида ҳисоб очиш керак
Алоҳида ҳисоб — реал ижара даромадини ойлик маош ва бошқа пулдан ажратиб кўриш учун керак. Ижара пули ва шахсий харажатлар битта ҳамёнда аралашгани заҳоти, йиллик даромадлиликни ҳар бир операцияни қўлда солиштирмасдан ҳисоблаш деярли имконсиз бўлиб қолади.
Бу ҳисобга нима қўйилади
- Ижарачидан келган барча тўлов, истисносиз, пул тушган куниёқ.
- Депозит — алоҳида қаторда, уни даромад билан аралаштирмаслик учун (ижарачи даъвосиз кўчиб кетмагунча бу сизнинг пулингиз эмас).
- Ижарачи тўғридан-тўғри таъминотчига эмас, сизга тўлайдиган коммунал пули.
Айнан шу ҳисобдан дарҳол таъмир ва солиқ учун захира ажратиш қулай — бўлса, ҳисобда доим нима эркин, нима келажакдаги харажатлар учун банд экани кўриниб туради.
Аслида қанча қолганини қандай ҳисоблаш
Формула содда: ҳисобдаги эркин қолдиқ — йил давомидаги барча тушумлар, минус квартирага кетган харажатлар, минус захирага ажратилган сумма.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг). Йил давомида ҳисобга 40 000 000 сўм ижара пули тушди. Квартирага харажатлар (майда таъмир, суғурта, коммуналнинг бир қисми) — 5 000 000 сўм. Келажакдаги таъмир учун захирага ажратилган — 4 000 000 сўм.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Йиллик тушумлар | ижарачининг барча тўловлари йиғиндиси | 40 000 000 сўм |
| Квартирага харажатлар | таъмир, суғурта, коммунал | 5 000 000 сўм |
| Келажак учун захира | ажратилган даромад қисми | 4 000 000 сўм |
| Эркин қолдиқ | тушумлар − харажатлар − захира | 40 000 000 − 5 000 000 − 4 000 000 = 31 000 000 сўм |
Алоҳида ҳисобсиз бу 31 000 000 сўм бошқа пул орасида шунчаки эриб кетарди — ва йил охирида якуний сумма қаердан келганини айтиб бўлмасди. Рақамларингизни олдиндан уй-жой калкуляторида текшириб кўринг.
Оддий карта, алоҳида ҳисоб ёки депозит
Энг осон йўли — ўз банкингизда иккинчи карта очиш: бу бепул ва тез созланади; турли банкларнинг карта шартларини НАРХТОПъдаги банк карталари бўлимида солиштириш мумкин. Ижара учун ҳисобингиз ҳали йўқ бўлса, банк танлаш учун банклар бўлими бор. Захиранинг бир қисмини, пул тез орада керак бўлмаса, депозитда сақлаш маъқул: шунда таъмир учун захира шунчаки ётмайди, ўзи ҳам бироз ўсади. Кундалик операциялар учун банкнинг виртуал карталари ҳам мос келади — уларни офисга бормай, иловада чиқариш мумкин.
Таниш ҳолат: қўшни ижара пулини «қўл остида бўлсин» деб шкафда нақд сақларди — ва икки йил ичида ижарадан аслида қанча топганини айта олмади, чунки бир қисмини ёзиб қўймай сарфлаб юборарди. Карта ёки ҳисоб ҳеч бўлмаса операциялар тарихини сақлайди — керак бўлса, унга қайтиш мумкин.
Бир неча ижарачи ёки бир неча квартира бўлса нима қилиш керак
Бир нечта обектни ижарага бераётган бўлсангиз, барча ижара учун битта умумий ҳисоб очиш, ҳар бир квартира бўйича тафсилотни эса алоҳида жадвалда юритиш қулай: сана, ким тўлаган, қайси квартира учун, сумма. Ҳисоб умумий пул оқимини, жадвал эса ҳар бир обект бўйича тафсилотни кўрсатади.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Ижара пулини шахсий ҳисоблар ва харидлар тўланадиган худди шу картага қабул қилиш.
- Пул тушган заҳоти захира ажратмаслик, уни «керак бўлганда» қидириш.
- Ижарачи депозитини умумий ҳисобда даромад билан аралаштириб сақлаш.
- Ижара пулини ҳар бир суммани ёзиб қўймай, нақд ҳолда сақлаш.
Қисқа жавоблар
Ижара пули учун алоҳида ҳисоб керакми
Ҳа, сдачадан йиллик даромадни аниқ билмоқчи бўлсангиз: алоҳида ҳисоб шахсий харажатлар билан аралашмаган реал манзарани кўрсатади.
Оддий карта билан чекланиш мумкинми
Мумкин, агар ижара учун алоҳида карта очиб, ундан шахсий эҳтиёжларга сарфламасангиз — муҳими сақлаш жойи эмас, пулнинг аралашмаслиги.
Ижарачи депозитини қаерга қўйиш керак
Уни худди шу ёки алоҳида ҳисобда алоҳида қаторда сақланг ва шартномага кўра сизда қоладиган пайт келмагунча даромад деб ҳисобламанг.
Пулнинг бир қисмини депозитда сақлаш керакми
Ҳа, захира дарҳол керак бўлмаса: шунда таъмир ёки техника алмаштириш учун пул шунчаки ётмайди, фоиз ҳисобига бироз ўсади.
Бир неча квартира бўлса ҳисобни қандай юритиш керак
Бутун ижара оқими учун битта ҳисоб очинг ва сана, сумма ҳамда обект бўйича алоҳида жадвал юритинг.
Қисқача
- Алоҳида ҳисоб ёки карта шахсий пул билан аралашмаган реал йиллик ижара даромадини кўрсатади.
- Ижарачи депозитини алоҳида қаторда сақлаш керак, уни олдиндан даромад деб ҳисобламанг.
- Таъмир учун захирани пул тушган заҳоти, кейинроқ эмас, ажратиш қулай.
- Захиранинг бир қисмини депозитда сақлаш мумкин — шунда пул ётган ҳолда ҳам бироз ўсади.
- Бир неча квартира бўлса, умумий ҳисоб ва обектлар бўйича алоҳида жадвал чалкашликдан сақлайди.
