Natalya Chilonzorda kvartirasini uch yildan beri ijaraga berardi, ijarachidan kelgan barcha pul esa oziq-ovqat va kommunal uchun to‘lov qilinadigan xuddi shu kartaga tushardi. Kuzda o‘ziga savol berishga to‘g‘ri keldi: viloyatdagi ota-onasining tom ta’miri uchun yig‘ilgan pul yetadimi? Javob berolmadi — ijara puli allaqachon oddiy xarajatlar orasida erib ketgan edi.
Faqat ijara puli uchun alohida hisob yoki karta hamma narsani hal qilmaydi, lekin aynan u «kvartirani ijaraga berib yilda haqiqatda qancha topdim» degan savolga hisob-kitobsiz, aniq javob beradi.
Ijara uchun nega alohida hisob ochish kerak
Alohida hisob — real ijara daromadini oylik maosh va boshqa puldan ajratib ko‘rish uchun kerak. Ijara puli va shaxsiy xarajatlar bitta hamyonda aralashgani zahoti, yillik daromadlilikni har bir operatsiyani qo‘lda solishtirmasdan hisoblash deyarli imkonsiz bo‘lib qoladi.
Bu hisobga nima qo‘yiladi
- Ijarachidan kelgan barcha to‘lov, istisnosiz, pul tushgan kuniyoq.
- Depozit — alohida qatorda, uni daromad bilan aralashtirmaslik uchun (ijarachi da’vosiz ko‘chib ketmaguncha bu sizning pulingiz emas).
- Ijarachi to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’minotchiga emas, sizga to‘laydigan kommunal puli.
Aynan shu hisobdan darhol ta’mir va soliq uchun zaxira ajratish qulay — bo‘lsa, hisobda doim nima erkin, nima kelajakdagi xarajatlar uchun band ekani ko‘rinib turadi.
Aslida qancha qolganini qanday hisoblash
Formula sodda: hisobdagi erkin qoldiq — yil davomidagi barcha tushumlar, minus kvartiraga ketgan xarajatlar, minus zaxiraga ajratilgan summa.
Misol (raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying). Yil davomida hisobga 40 000 000 so‘m ijara puli tushdi. Kvartiraga xarajatlar (mayda ta’mir, sug‘urta, kommunalning bir qismi) — 5 000 000 so‘m. Kelajakdagi ta’mir uchun zaxiraga ajratilgan — 4 000 000 so‘m.
| Nima hisoblanadi | Qanday hisoblanadi | Misol |
|---|---|---|
| Yillik tushumlar | ijarachining barcha to‘lovlari yig‘indisi | 40 000 000 so‘m |
| Kvartiraga xarajatlar | ta’mir, sug‘urta, kommunal | 5 000 000 so‘m |
| Kelajak uchun zaxira | ajratilgan daromad qismi | 4 000 000 so‘m |
| Erkin qoldiq | tushumlar − xarajatlar − zaxira | 40 000 000 − 5 000 000 − 4 000 000 = 31 000 000 so‘m |
Alohida hisobsiz bu 31 000 000 so‘m boshqa pul orasida shunchaki erib ketardi — va yil oxirida yakuniy summa qayerdan kelganini aytib bo‘lmasdi. Raqamlaringizni oldindan uy-joy kalkulyatorida tekshirib ko‘ring.
Oddiy karta, alohida hisob yoki depozit
Eng oson yo‘li — o‘z bankingizda ikkinchi karta ochish: bu bepul va tez sozlanadi; turli banklarning karta shartlarini NARXTOP’dagi bank kartalari bo‘limida solishtirish mumkin. Ijara uchun hisobingiz hali yo‘q bo‘lsa, bank tanlash uchun banklar bo‘limi bor. Zaxiraning bir qismini, pul tez orada kerak bo‘lmasa, depozitda saqlash ma’qul: shunda ta’mir uchun zaxira shunchaki yotmaydi, o‘zi ham biroz o‘sadi. Kundalik operatsiyalar uchun bankning virtual kartalari ham mos keladi — ularni ofisga bormay, ilovada chiqarish mumkin.
Tanish holat: qo‘shni ijara pulini «qo‘l ostida bo‘lsin» deb shkafda naqd saqlardi — va ikki yil ichida ijaradan aslida qancha topganini ayta olmadi, chunki bir qismini yozib qo‘ymay sarflab yuborardi. Karta yoki hisob hech bo‘lmasa operatsiyalar tarixini saqlaydi — kerak bo‘lsa, unga qaytish mumkin.
Bir necha ijarachi yoki bir necha kvartira bo‘lsa nima qilish kerak
Bir nechta obyektni ijaraga berayotgan bo‘lsangiz, barcha ijara uchun bitta umumiy hisob ochish, har bir kvartira bo‘yicha tafsilotni esa alohida jadvalda yuritish qulay: sana, kim to‘lagan, qaysi kvartira uchun, summa. Hisob umumiy pul oqimini, jadval esa har bir obyekt bo‘yicha tafsilotni ko‘rsatadi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Ijara pulini shaxsiy hisoblar va xaridlar to‘lanadigan xuddi shu kartaga qabul qilish.
- Pul tushgan zahoti zaxira ajratmaslik, uni «kerak bo‘lganda» qidirish.
- Ijarachi depozitini umumiy hisobda daromad bilan aralashtirib saqlash.
- Ijara pulini har bir summani yozib qo‘ymay, naqd holda saqlash.
Qisqa javoblar
Ijara puli uchun alohida hisob kerakmi
Ha, sdachadan yillik daromadni aniq bilmoqchi bo‘lsangiz: alohida hisob shaxsiy xarajatlar bilan aralashmagan real manzarani ko‘rsatadi.
Oddiy karta bilan cheklanish mumkinmi
Mumkin, agar ijara uchun alohida karta ochib, undan shaxsiy ehtiyojlarga sarflamasangiz — muhimi saqlash joyi emas, pulning aralashmasligi.
Ijarachi depozitini qayerga qo‘yish kerak
Uni xuddi shu yoki alohida hisobda alohida qatorda saqlang va shartnomaga ko‘ra sizda qoladigan payt kelmaguncha daromad deb hisoblamang.
Pulning bir qismini depozitda saqlash kerakmi
Ha, zaxira darhol kerak bo‘lmasa: shunda ta’mir yoki texnika almashtirish uchun pul shunchaki yotmaydi, foiz hisobiga biroz o‘sadi.
Bir necha kvartira bo‘lsa hisobni qanday yuritish kerak
Butun ijara oqimi uchun bitta hisob oching va sana, summa hamda obyekt bo‘yicha alohida jadval yuriting.
Qisqacha
- Alohida hisob yoki karta shaxsiy pul bilan aralashmagan real yillik ijara daromadini ko‘rsatadi.
- Ijarachi depozitini alohida qatorda saqlash kerak, uni oldindan daromad deb hisoblamang.
- Ta’mir uchun zaxirani pul tushgan zahoti, keyinroq emas, ajratish qulay.
- Zaxiraning bir qismini depozitda saqlash mumkin — shunda pul yotgan holda ham biroz o‘sadi.
- Bir necha kvartira bo‘lsa, umumiy hisob va obyektlar bo‘yicha alohida jadval chalkashlikdan saqlaydi.
