Азиз Тошкентдаги университетга ўқишга кирди, ўзи эса Андижондан. Ота-онаси дарров сўради: ётоқхонами ёки гуруҳдошларидан бири билан квартира оламизми? Қабул комиссиясида биринчи курсга ётоқхона жойи ҳаммага етмаслиги айтилган, шунинг учун масалани августнинг охирги ҳафтасида эмас, олдиндан ҳал қилиш керак.
Талаба учун ётоқхона ёки пул қўшиб олинган квартира — бу фақат пул ҳақида эмас, гарчи суҳбат одатда шундан бошланса ҳам. Ҳисобни қадам-бақадам кўриб чиқамиз ва кўпинча нималар унутилишини айтамиз.
Ётоқхона ёки бирга ижара — қайси бири арзон
Ётоқхона ойига деярли ҳар доим арзонроқ: тўлов одатда жой учун олинади, коммунал харажатлар эса нархга киритилган. Бирга ижарага олинган квартира қимматроқ, аммо ўз хонаси, жадвалсиз ошхона ва қўшнини ўзи танлаш ҳуқуқини беради. Университет яқинидаги квартира эгалари одатда талабалар талабини нархга қўшиб қўяди — бунинг сабабини талабаларга университет яқинида квартира қандай ижарага берилади мақоласи тушунтиради.
Қандай ҳисоблаш керак
Бир кишига уй-жой нархи = (ижара + коммунал + интернет) ÷ ижарачилар сони + университетгача йўл харажати.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): университет яқинидаги квартира ойига 3 600 000 сўм, коммунал ва интернет — 700 000, учовлашиб яшайди. Бир кишига (3 600 000 + 700 000) ÷ 3 = 1 433 000 сўм тўғри келади. Шу пайтда ётоқхона коммунал билан 900 000 сўм туради — фарқ ойига 500 000 сўмдан ортиқ, бу талаба бюджетининг сезиларли қисми. Ўз рақамларингизни олдиндан уй-жой бюджети калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Иккинчи мисол: агар учовдан гуруҳдошлар таътилга кетиб, биттаси ёлғиз қолса ва ижарани бўлишадиган ҳеч ким бўлмаса, бир кишига тўғри келадиган сумма тўлиқ ижарага чиқиб кетади. Бу хавф ҳақида пул керак бўлган пайтда эмас, олдиндан келишиб олиш керак.
Ётоқхонада пулга сотиб олиб бўлмайдиган нарсалар
Ётоқхонада одатда қатъий тартиб бор: кириш вақти ёпилади, навбатчилар, хона қўшнисини ўзи танламайди. Баъзилар учун бу ноқулай, баъзилар учун эса аксинча — интизом ва кечқурун такси ҳамда овқат етказишга ортиқча пул сарфлаш васвасаси камроқ.
Бирга ижара учун неча киши олиш керак
Икки киши харажатни тенг бўлади, лекин жадвал ёки меҳмонлар туфайли келиб чиқадиган низодан қочиб бўлмайди. Уч-тўрт киши бир кишига арзонроқ, аммо хоналар ва ётадиган жойлар сони ҳақиқий бўлиши керак, навбат билан ётадиган диван эмас.
Қайси харажатлар бўлинади, қайсилари бўлинмайди
Одатда тенг бўлинадиган нарсалар — ижара, коммунал, интернет ва умумий жойларни тозалаш. Овқат, университетгача йўл ва шахсий харидлар эса ҳар кимнинг ўзида қолади. Буни бошида қоғозга ёзиб қўйиш — зерикарли эмас, декабрда сессия ва ҳамма асабий бўлганда жанжаллашмаслик усули.
Интернет ва майда харажатлар ҳаммага
Интернет одатда квартирага битта бўлади ва тенг бўлинади, лекин турли провайдерларнинг тарифлари бир неча баробар фарқ қилади. Биринчи дуч келган вариантни улашдан олдин интернет-провайдерлар бўлимида тарифларни солиштиринг — тўрт кишига ойига 50–100 минг сўм тежаш сезиларли.
Бирга жойлашишдан олдин нимани текшириш керак
Квартирани ҳаммаси бирга кўриши ва уй эгасини бирга текшириши керак, чатдаги сурат бўйича битта киши эмас. Университет яқинидаги мос манзилларни уй-жой ижараси эълонларида солиштириш қулай. Олдиндан ижарачилар кўпинча нимани бузиши ҳақида ўқиб олиш фойдали — бу кўрикда нимага қараш ва шартномадан олдин уй эгаси билан нимани муҳокама қилишни кўрсатади.
Жадвал: ойига қанча чиқади
| Вариант | Нархга нима киради | Бир кишига мисол |
|---|---|---|
| Ётоқхона | жой, коммунал | 900 000 сўм |
| Бирга ижара, 3 киши | ўз хонаси, ошхона, интернет | 1 433 000 сўм |
| Бирга ижара, 4 киши | ўша квартира, торроқ | 1 075 000 сўм |
| 4 кишида ётоқхонадан фарқ | алоҳида хона учун ортиқча тўлов | 175 000 сўм |
Кўп учрайдиган хатолар
- Фақат ёзишмада таниган одамлар билан квартира олиш, юзма-юз танишмасдан.
- Қўшнилардан бири бир ойга уйига кеца, ким тўлашини олдиндан келишмаслик.
- Фақат ижарани ҳисоблаб, интернет, коммунал ва университетгача йўлни унутиш.
- Стипендия ёки ота-онадан пул келмагунча биринчи ойга захира қолдирмаслик.
Қисқа жавоблар
Ётоқхона ёки бирга ижара — қайси бири арзон?
Одатда ётоқхона ойига арзонроқ, чунки жой учун тўланади ва коммунал нархга киритилган, бирга ижара қимматроқ, лекин ўз хонасини беради.
Тежаш учун квартирада неча киши бўлгани маъқул?
Ижарани қанча кўп киши бўлишса, бир кишига шунча арзон чиқади, лекин хоналар ва ётадиган жойлар сони ҳақиқий бўлиши керак.
Бир талабага уй-жой нархини қандай ҳисоблаш мумкин?
Ижара, коммунал ва интернетни қўшинг, ижарачилар сонига бўлинг ва университетгача йўл харажатини қўшинг.
Қўшнилардан бири бир ойга кеца нима қилиш керак?
Олдиндан ёзма келишиб олинг — у йўқ ой учун улушини тўлайди ёки вақтинчалик алмаштирувчи топади.
Талаба квартирани ота-онасиз ўзи расмийлаштира оладими?
Шартномани одатда вояга етган киши имзолайди, вояга етмаганга расмий вакил керак — буни уй эгасидан олдиндан аниқлаштиринг.
Узоқ муддатда нима фойдали — ётоқхонами ёки ўз квартирасими?
Бир хил жавоб йўқ: ётоқхона пулни тежайди, бирга ижара эса асаб ва шахсий жойни — танлов бюджет ва характерга боғлиқ.
Қисқача
- Ётоқхона деярли ҳар доим бирга ижарага олинган квартирадан ойига арзонроқ.
- Бирга ижара ўз жойингизни беради, лекин ҳаммага ҳалол ҳисобни талаб қилади.
- Ижарачилар сони бир кишига нархни пасайтиради, лекин бу тиқилинчга айланмаслиги керак.
- Умумий ва шахсий харажатларни жойлашишдан олдин қоғозга бўлиб ёзинг.
- Квартирани кўриш ва уй эгасини текшириш ҳаммага бирга қулайроқ.
- Стипендия ёки ота-онадан пул келмагунча биринчи ойга захира қолдиринг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
