Фаррух ҳар қишки тонгда ҳовлига ўн дақиқа олдин чиқиб, ойна ичдан буғлангунча машинани иситарди — ҳамкасби эса ўтириб, биринчи дақиқада газни камайтириб, дарҳол йўлга чиқарди. Иккаласи ҳам бир хил етиб борарди. Двигателни иситиш керакми ва аслида неча дақиқа кутиш керак? Қисқача: бўш туриб тўлиқ иситиш шарт эмас, лекин совуқ двигателда дарҳол тўлиқ юк билан қўзғалиш зарарли, айниқса қишда.
Замонавий двигател ҳовлида бўш тургандан кўра ҳаракатда тезроқ исийди. Машина турган пайт мой секин, юксиз айланади, ғилдираклар остида эса ҳеч нарса содир бўлмайди — сиз шунчаки ёқилғини бекорга ёқасиз. Эски моторлардан фарқи шундаки, замонавий қуйиш тизими совуқда аралашмани ўзи бойитиб, иситиш самарасининг бир қисмини қоплайди.
Қишда иситиш керакми
Қишда машинага узоқ туриш эмас, қўзғалишдан олдин бир неча сония ва кейин дастлабки бир неча километрда кескин юксиз сокин ҳайдаш керак. Двигателга айланишлар оширилган бўш ҳолатдан ишчи ҳолатга тушиши ва мой нормал айланишни бошлаши учун 30–60 сония етарли. Шундан кейин йўлга чиқиш мумкин — лекин дастлабки дақиқаларда айланишни паст тутинг ва кескин тезланманг.
— Онам доим: ҳарорат стрелкаси кўтарилмагунча қўзғалма, дерди, — деб эслайди Фаррух. — Қўшни-механик эса тушунтирди: стрелка фақат ўн дақиқадан кейин кўтарилади, шу вақт давомида двигател бўш туриб ҳеч қандай фойдасиз фақат қурум тўплайди.
Ёзда иситиш керакми
Ёзда деярли дарҳол қўзғалиш мумкин — мой каналлар бўйлаб тарқалиши учун 15–20 сония етарли. Ёзда узоқ иситиш шарт эмас: мой қуюқ эмас, мотор эса ишчи ҳароратга айнан ҳаракатда тезроқ чиқади. Ягона истисно — машина бир неча ҳафта ишга туширилмай турган бўлса, унда қўшимча сониялар зарар қилмайди.
Бўш туриб узоқ иситиш нимани бузади
Паст юкда бўш туриб узоқ ишлаш — ёқилғининг тўлиқ ёнмаслиги, шам ва клапанларда қурум ва фойдасиз ёнган ёқилғи демакдир. Автоматда узатма ёқилган ҳолда узоқ иситиш гидротрансформаторни ҳаракациз юк остида ушлаб туради, бу ҳам фойдали эмас. Бунга двигатели ишлаб турган, ойналари ёпиқ машинани қўшсак — фойдасиз ортиқча сарф чиқади.
Узоқ иситиш қанчага тушишини қандай ҳисоблаш керак
Формула: ортиқча сарф = бўш туришдаги дақиқалик сарф × иситиш дақиқалари × саёҳатлар сони, нархини эса литр нархи орқали ҳисоблаймиз.
Мисол: бўш туриб машина шартли равишда соатига 0,7 литр, яъни дақиқасига тахминан 0,012 литр ёқади. Ҳар тонгда 8 дақиқа иситишда кунига 0,1 литр чиқади. Ойига 25 иш кунида — 2,5 литр, беш ойлик иситиш мавсумида эса — тахминан 12,5 литр. Литр шартли 13 000 сўм турса, мавсум учун 162 500 сўм чиқади — машина ҳовлида тургани учун. Рақамлар шартли, ўз сарфингиз ва ёқилғи нархига қараб ҳисобланг.
| Нима ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Бир дақиқалик сарф | соатлик бўш юриш сарфи ÷ 60 | 0,7 л ÷ 60 ≈ 0,012 л/дақ |
| Кунлик ортиқча сарф | дақиқалик сарф × иситиш дақиқалари | 0,012 × 8 ≈ 0,1 л |
| Мавсум учун (5 ой, 25 кун) | кунлик сарф × кунлар | 0,1 × 125 = 12,5 л ≈ 162 500 сўм |
Мавсумга тайёрланаётган бўлсангиз ёки машина янгилашни режалаштирсангиз, сақлаш харажатларини машина калкуляторида солиштиринг — иситиш унда асосий модда эмас, лекин майда тежашлар йилига сезиларли суммага йиғилади.
Бўш юришдаги сарф турли моделларда сезиларли фарқ қилади — машина танлаётган бўлсангиз, енгил автомобиллар бўлимида вариантларни солиштиринг, совуқда ва узоқ тирбандликда салонда нима сақлаш кераклиги ҳақида эса машинадаги зарур буюмлар мақоласида ёзгандик.
Кўп учрайдиган хатолар
- Машинани ҳовлида «яшил стрелкагача» ўн дақиқа иситиш, ҳолбуки бир дақиқа етарли.
- Ишга туширгандан кейин дарҳол тезроқ иситиш учун газни кескин босиш.
- Ёпиқ, шамоллатилмаган гаражда иситиш.
- Умуман иситмасдан совуқда дарҳол юқори айланишда ҳайдаш.
Қисқа жавоблар
Қишда йўлга чиқишдан олдин машинани қанча иситиш керак?
Жойида 30–60 сония етарли, кейин — дастлабки бир неча километрда айланиш ва ҳарорат ишчи ҳолатга чиққунча кескин юксиз сокин ҳайдаш.
Ёзда двигателни иситиш керакми?
Одатда йўқ, мой каналлар бўйлаб тарқалиши учун 15–20 сония етарли, кейин одатдагидек ҳайдаш мумкин.
Узоқ иситиш мотор ресурсини тежайдими, дегани ростми?
Йўқ, аксинча — паст юкда бўш узоқ ишлаш қурум ва тўлиқ ёнмаган ёқилғига олиб келади, ресурсни бу асрамайди.
Машинани ёпиқ гаражда иситиш мумкинми?
Йўқ, чиқинди газлар ёпиқ жойда тўпланади ва бу соғлиқ учун хавфли — очиқ дарвоза ёки ташқарида иситинг.
Дизел ва бензин учун иситиш фарқ қиладими?
Дизел одатда қуйиш шамълари туфайли бироз кўпроқ тайёргарлик вақти талаб қилади, лекин принцип бир хил: узоқ турмасдан, дастлабки дақиқаларда сокин ҳайдаш.
Қисқача
- Қишда жойида 30–60 сония етарли, кейин — сокин ҳайдаш.
- Ёзда 15–20 сония етарли, узоқ иситиш керак эмас.
- Двигател бўш тургандан кўра ҳаракатда тезроқ исийди.
- Бўш туриб узоқ иситиш — қурум ва бекорга ёнган ёқилғи.
- Совуқ двигателда кескин тезланиш қисқа иситишдан зарарлироқ.
- Мавсум учун ўз иситиш литрларингизни ҳисоблаб кўринг — сумма одатда ажаблантиради.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
