Farrux har qishki tongda hovliga o‘n daqiqa oldin chiqib, oyna ichdan bug‘languncha mashinani isitardi — hamkasbi esa o‘tirib, birinchi daqiqada gazni kamaytirib, darhol yo‘lga chiqardi. Ikkalasi ham bir xil yetib borardi. Dvigatelni isitish kerakmi va aslida necha daqiqa kutish kerak? Qisqacha: bo‘sh turib to‘liq isitish shart emas, lekin sovuq dvigatelda darhol to‘liq yuk bilan qo‘zg‘alish zararli, ayniqsa qishda.
Zamonaviy dvigatel hovlida bo‘sh turgandan ko‘ra harakatda tezroq isiydi. Mashina turgan payt moy sekin, yuksiz aylanadi, g‘ildiraklar ostida esa hech narsa sodir bo‘lmaydi — siz shunchaki yoqilg‘ini bekorga yoqasiz. Eski motorlardan farqi shundaki, zamonaviy quyish tizimi sovuqda aralashmani o‘zi boyitib, isitish samarasining bir qismini qoplaydi.
Qishda isitish kerakmi
Qishda mashinaga uzoq turish emas, qo‘zg‘alishdan oldin bir necha soniya va keyin dastlabki bir necha kilometrda keskin yuksiz sokin haydash kerak. Dvigatelga aylanishlar oshirilgan bo‘sh holatdan ishchi holatga tushishi va moy normal aylanishni boshlashi uchun 30–60 soniya yetarli. Shundan keyin yo‘lga chiqish mumkin — lekin dastlabki daqiqalarda aylanishni past tuting va keskin tezlanmang.
— Onam doim: harorat strelkasi ko‘tarilmaguncha qo‘zg‘alma, derdi, — deb eslaydi Farrux. — Qo‘shni-mexanik esa tushuntirdi: strelka faqat o‘n daqiqadan keyin ko‘tariladi, shu vaqt davomida dvigatel bo‘sh turib hech qanday foydasiz faqat qurum to‘playdi.
Yozda isitish kerakmi
Yozda deyarli darhol qo‘zg‘alish mumkin — moy kanallar bo‘ylab tarqalishi uchun 15–20 soniya yetarli. Yozda uzoq isitish shart emas: moy quyuq emas, motor esa ishchi haroratga aynan harakatda tezroq chiqadi. Yagona istisno — mashina bir necha hafta ishga tushirilmay turgan bo‘lsa, unda qo‘shimcha soniyalar zarar qilmaydi.
Bo‘sh turib uzoq isitish nimani buzadi
Past yukda bo‘sh turib uzoq ishlash — yoqilg‘ining to‘liq yonmasligi, sham va klapanlarda qurum va foydasiz yongan yoqilg‘i demakdir. Avtomatda uzatma yoqilgan holda uzoq isitish gidrotransformatorni harakatsiz yuk ostida ushlab turadi, bu ham foydali emas. Bunga dvigateli ishlab turgan, oynalari yopiq mashinani qo‘shsak — foydasiz ortiqcha sarf chiqadi.
Uzoq isitish qanchaga tushishini qanday hisoblash kerak
Formula: ortiqcha sarf = bo‘sh turishdagi daqiqalik sarf × isitish daqiqalari × sayohatlar soni, narxini esa litr narxi orqali hisoblaymiz.
Misol: bo‘sh turib mashina shartli ravishda soatiga 0,7 litr, ya’ni daqiqasiga taxminan 0,012 litr yoqadi. Har tongda 8 daqiqa isitishda kuniga 0,1 litr chiqadi. Oyiga 25 ish kunida — 2,5 litr, besh oylik isitish mavsumida esa — taxminan 12,5 litr. Litr shartli 13 000 so‘m tursa, mavsum uchun 162 500 so‘m chiqadi — mashina hovlida turgani uchun. Raqamlar shartli, o‘z sarfingiz va yoqilg‘i narxiga qarab hisoblang.
| Nima hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Bir daqiqalik sarf | soatlik bo‘sh yurish sarfi ÷ 60 | 0,7 l ÷ 60 ≈ 0,012 l/daq |
| Kunlik ortiqcha sarf | daqiqalik sarf × isitish daqiqalari | 0,012 × 8 ≈ 0,1 l |
| Mavsum uchun (5 oy, 25 kun) | kunlik sarf × kunlar | 0,1 × 125 = 12,5 l ≈ 162 500 so‘m |
Mavsumga tayyorlanayotgan bo‘lsangiz yoki mashina yangilashni rejalashtirsangiz, saqlash xarajatlarini mashina kalkulyatorida solishtiring — isitish unda asosiy modda emas, lekin mayda tejashlar yiliga sezilarli summaga yig‘iladi.
Bo‘sh yurishdagi sarf turli modellarda sezilarli farq qiladi — mashina tanlayotgan bo‘lsangiz, yengil avtomobillar bo‘limida variantlarni solishtiring, sovuqda va uzoq tirbandlikda salonda nima saqlash kerakligi haqida esa mashinadagi zarur buyumlar maqolasida yozgandik.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Mashinani hovlida «yashil strelkagacha» o‘n daqiqa isitish, holbuki bir daqiqa yetarli.
- Ishga tushirgandan keyin darhol tezroq isitish uchun gazni keskin bosish.
- Yopiq, shamollatilmagan garajda isitish.
- Umuman isitmasdan sovuqda darhol yuqori aylanishda haydash.
Qisqa javoblar
Qishda yo‘lga chiqishdan oldin mashinani qancha isitish kerak?
Joyida 30–60 soniya yetarli, keyin — dastlabki bir necha kilometrda aylanish va harorat ishchi holatga chiqquncha keskin yuksiz sokin haydash.
Yozda dvigatelni isitish kerakmi?
Odatda yo‘q, moy kanallar bo‘ylab tarqalishi uchun 15–20 soniya yetarli, keyin odatdagidek haydash mumkin.
Uzoq isitish motor resursini tejaydimi, degani rostmi?
Yo‘q, aksincha — past yukda bo‘sh uzoq ishlash qurum va to‘liq yonmagan yoqilg‘iga olib keladi, resursni bu asramaydi.
Mashinani yopiq garajda isitish mumkinmi?
Yo‘q, chiqindi gazlar yopiq joyda to‘planadi va bu sog‘liq uchun xavfli — ochiq darvoza yoki tashqarida isiting.
Dizel va benzin uchun isitish farq qiladimi?
Dizel odatda quyish sham’lari tufayli biroz ko‘proq tayyorgarlik vaqti talab qiladi, lekin printsip bir xil: uzoq turmasdan, dastlabki daqiqalarda sokin haydash.
Qisqacha
- Qishda joyida 30–60 soniya yetarli, keyin — sokin haydash.
- Yozda 15–20 soniya yetarli, uzoq isitish kerak emas.
- Dvigatel bo‘sh turgandan ko‘ra harakatda tezroq isiydi.
- Bo‘sh turib uzoq isitish — qurum va bekorga yongan yoqilg‘i.
- Sovuq dvigatelda keskin tezlanish qisqa isitishdan zararliroq.
- Mavsum uchun o‘z isitish litrlaringizni hisoblab ko‘ring — summa odatda ajablantiradi.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
