Азиз ўн йилдан бери Дубайда ишлайди, уйга йилига бир марта учиб келади. Отаси Тошкентда вафот этганда, акалар оилавий чатга ёзишди: «Кел, сенсиз нотариус ҳеч нарсани имзоламайди». Азиз таътил олди, лекин визаси уч ҳафтадан кейингина очилди, ўша пайтдаги рейслар эса тўла банд эди. У нотариус кабинетида жисмонан бўлолмагани учун уйдаги улушидан маҳрум бўлаётганини ўйлади.
Аслида меросни чет элга чиқмасдан туриб ҳам расмийлаштириш мумкин. Қонун ворис шахсан ҳозир бўлишини талаб қилмайди — унинг ўрнига ишончнома бўйича бошқа одам иш юритиши мумкин. Бу одатий амалиёт: оила аъзолари турли мамлакатларга тарқалиб кетади, бири эса жойида иш юритади.
Кейинги қисмда — чет элдан қандай ишончнома бериш керак, унда нима ёзилиши шарт ва Ўзбекистондаги нотариус барибир қайси ҳужжатларни сўрайди.
Ворис чет элда яшаса, меросни расмийлаштириш мумкинми
Ҳа, мумкин — ворис нотариус олдида шахсан ҳозир бўлиши шарт эмас. Унинг ўрнига вакил ишончнома бўйича ҳамма нарсани қилиши мумкин: мерос қабул қилиш ҳақида ариза бериш, маълумотномаларни йиғиш, мерос ҳуқуқи гувоҳномасини олиш. Ворис ўзи бу пайтда исталган мамлакатда бўлиши мумкин.
Меросни расмийлаштириш учун ишончнома нима
Ишончнома — бир одам бошқасига ўз номидан ҳаракат қилишга рухсат берадиган ҳужжат. Мерос ишларида ишончнома вакилга нотариусга ариза бериш, ҳужжатларни олиш, кўчмас мулкни қайта расмийлаштиришда ворис манфаатларини кадастр хизматида вакиллик қилиш ҳуқуқини беради. Яқинлар орасида вакил топилмаса, хизматлар бўлимидан ёрдам излаш мумкин.
Чет элдан ишончномани қандай расмийлаштириш керак
- Яшаш мамлакатингиздаги нотариус ёки Ўзбекистон консуллигини топинг — ишончнома улардан бири томонидан тасдиқланиши керак.
- Ишончномада аниқ ваколатларни ёзинг: мерос қабул қилиш ҳақида ариза бериш, гувоҳнома олиш, зарур бўлса судда манфаатларни ҳимоя қилиш.
- Консулликдан ишончномани ўзбек ёки рус тилига таржима қилиш ва уни нотариал тасдиқлаш кераклигини сўранг.
- Чет элда расмийлаштирилган ҳужжат учун легализация ёки апостил кераклигини консулликдан ва Ўзбекистондаги нотариусдан олдиндан аниқлаштиринг — тартиб мамлакатга қараб фарқ қилади.
- Ишончнома асл нусхасини Ўзбекистондаги вакилга юборинг — курер хизмати орқали, дафн маросимига учаётган қариндош билан, ишончли ҳар қандай усулда.
Ўзбекистондаги нотариусга қандай ҳужжатлар керак
Мерос очилган жойдаги — одатда вафот этган кишининг охирги яшаш жойи — нотариусга вакил қуйидагиларни олиб боради: ўлим ҳақидаги гувоҳнома, қариндошликни тасдиқловчи ҳужжатлар, мулк ҳужжатлари, ишончноманинг ўзи. Сизнинг вазиятингиз учун аниқ рўйхатни жойдаги нотариус айтади.
Узоқдан расмийлаштириш харажатларини қандай ҳисоблаш мумкин
Формула оддий: харажатлар = ишончномани тасдиқлаш + таржима ва легализация + вакил хизмати + Ўзбекистондаги нотариал тариф. Қуйидаги рақамлар шартли — ўз мамлакатингиз бўйича ўзингизникини қўйинг; бошқа валютадаги суммаларни хотирадан эмас, валюталар саҳифасидаги курсга қараб сўмга ўтказинг.
| Харажат тури | Қандай ҳисобланади | Мисол (шартли) |
|---|---|---|
| Чет элда ишончнома тасдиқлаш | жойдаги контора тарифи бўйича | 30–60 долларга тенг |
| Таржима ва тасдиқлаш | ҳужжат саҳифаси учун | ҳужжат учун 10–20 доллар |
| Вакил хизмати | қариндош ёки юрист билан келишув бўйича | 0 дан (қариндош бепул) юристнинг пулли хизматигача |
| Ўзбекистондаги нотариал тариф | жойидаги нотариусдан аниқлаштирилади | интернетдан эмас, қабулда текширинг |
Вақтни алоҳида ҳисобланг: ишончнома аслининг почта орқали етиб бориши одатда кутилганидан узоқроқ давом этади — икки-уч ҳафталик захира қолдиринг.
Ким ҳақ: низони таҳлил қилиш
Одатий воқеа: учта ака-ука, бири Москвада, иккитаси Тошкентда. Москвадаги акаси «манфаатларни вакиллик қилиш учун» деган аниқлаштирилмаган ишончнома юборди. Нотариус уни қайта расмийлаштиришни сўради — умумий таъриф маълум квартира бўйича гувоҳнома олиш ҳуқуқини бермас эди. Тошкентдаги акалар Москвадагиси «атайлаб чўзяпти» деб ўйлашди, ҳолбуки масала шунчаки ноаниқ ишончномада эди.
Бундай ҳолатда ким ҳақлиги одатда ким қаерда яшашига эмас, ҳужжатда нима ёзилганига боғлиқ: ваколатлар аниқми, сана долзарбми, маълумотлар паспортга мос келадими. Низо суҳбатда эмас, ишончномани нотариусда қайта текшириш орқали ҳал бўлади.
Кўп учрайдиган хатолар
- Ишончномада аниқ ҳаракатлар кўрсатилмайди — фақат «манфаатларни вакиллик қилиш».
- Бошқа мамлакат учун ҳужжатни легализация қилиш кераклигини консулликдан сўрашни унутишади.
- Асл нусхани юборишни чўзишади, гарчи мерос қабул қилиш муддатлари ҳамманинг йиғилган санасига эмас, вафот санасига боғлиқ бўлса ҳам.
- Вакилнинг паспорт нусхаси ва алоқа маълумотларини нотариусга олдиндан тайёрлаб қўйишмайди.
Қисқа жавоблар
Ворис Ўзбекистонга шахсан келиши керакми
Йўқ, агар аниқ ваколатли ишончнома расмийлаштирилган бўлса. Шахсан ҳозир бўлиш фақат ворис ўзи иш юритмоқчи бўлганда ёки ишончнома бўлмаганда керак.
Ворис чет элда бўлса, ишончномани қаерда расмийлаштириш керак
Яшаш мамлакатидаги нотариусда ёки Ўзбекистон консуллигида — мамлакатингиз учун қайси вариант тўғри келишини консулликдан сўранг.
Ишончнома таржимаси керакми
Одатда ҳа, агар у ўзбек ёки рус тилида тузилмаган бўлса. Талабларни мерос иши билан шуғулланадиган нотариусдан аниқлаштиринг.
Ишончномани кейин бекор қилиш мумкинми
Ҳа, ишончномани иш тугагунга қадар исталган вақтда бекор қилиш мумкин — бекор қилиш тартибини ўша нотариусдан сўранг.
Вакил уддалай олмаса нима қилиш керак
Бошқа одам ёки юристга ишончнома бериш мумкин — аввалгиси аризангиз бўйича шунчаки бекор қилинади.
Вакилга расмийлаштириш харажатлари учун пулни қандай юбориш мумкин
Оддий банк ўтказмаси орқали — чет элга ва қайтадан қариндошга пул ўтказиш тартиби ва комиссиялари қариндошларга чет элга пул ўтказиш ҳақидаги мақолада ёзилган.
Қисқача
- Чет элда яшаш Ўзбекистонда меросни расмийлаштиришга тўсиқ эмас.
- Ишончномада умумий иборалар эмас, аниқ ҳаракатлар кўрсатилиши керак.
- Легализация ва таржимани нотариус рад этганидан кейин эмас, олдиндан консулликдан аниқлаштиринг.
- Харажат ва муддатларни захира билан режалаштиринг — ҳужжатлар юборилиши кутилганидан узоқроқ давом этади.
- Ворис орасидаги низода сабаб одатда кимнингдир ҳалолсизлигида эмас, ҳужжатларда бўлади.
Мақола умумий тартибни тушунтиради. Сизнинг ҳолатингизда ечим ҳужжатларга боғлиқ — ҳаракат қилишдан олдин уларни нотариус ёки юристга кўрсатинг. Ҳужжатларни расмийлаштираётганда кўчмас мулк бозорида нима бўлаётганини олдиндан кўриб қўйиш мумкин — мерос бўлиб қолган квартира билан нима қилиш кераклиги: яшаш, ижарага бериш ёки сотиш ҳақида қарор қилганда фойдали бўлади.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
