Aziz o‘n yildan beri Dubayda ishlaydi, uyga yiliga bir marta uchib keladi. Otasi Toshkentda vafot etganda, akalar oilaviy chatga yozishdi: «Kel, sensiz notarius hech narsani imzolamaydi». Aziz ta’til oldi, lekin vizasi uch haftadan keyingina ochildi, o‘sha paytdagi reyslar esa to‘la band edi. U notarius kabinetida jismonan bo‘lolmagani uchun uydagi ulushidan mahrum bo‘layotganini o‘yladi.
Aslida merosni chet elga chiqmasdan turib ham rasmiylashtirish mumkin. Qonun voris shaxsan hozir bo‘lishini talab qilmaydi — uning o‘rniga ishonchnoma bo‘yicha boshqa odam ish yuritishi mumkin. Bu odatiy amaliyot: oila a’zolari turli mamlakatlarga tarqalib ketadi, biri esa joyida ish yuritadi.
Keyingi qismda — chet eldan qanday ishonchnoma berish kerak, unda nima yozilishi shart va O‘zbekistondagi notarius baribir qaysi hujjatlarni so‘raydi.
Voris chet elda yashasa, merosni rasmiylashtirish mumkinmi
Ha, mumkin — voris notarius oldida shaxsan hozir bo‘lishi shart emas. Uning o‘rniga vakil ishonchnoma bo‘yicha hamma narsani qilishi mumkin: meros qabul qilish haqida ariza berish, ma’lumotnomalarni yig‘ish, meros huquqi guvohnomasini olish. Voris o‘zi bu paytda istalgan mamlakatda bo‘lishi mumkin.
Merosni rasmiylashtirish uchun ishonchnoma nima
Ishonchnoma — bir odam boshqasiga o‘z nomidan harakat qilishga ruxsat beradigan hujjat. Meros ishlarida ishonchnoma vakilga notariusga ariza berish, hujjatlarni olish, ko‘chmas mulkni qayta rasmiylashtirishda voris manfaatlarini kadastr xizmatida vakillik qilish huquqini beradi. Yaqinlar orasida vakil topilmasa, xizmatlar bo‘limidan yordam izlash mumkin.
Chet eldan ishonchnomani qanday rasmiylashtirish kerak
- Yashash mamlakatingizdagi notarius yoki O‘zbekiston konsulligini toping — ishonchnoma ulardan biri tomonidan tasdiqlanishi kerak.
- Ishonchnomada aniq vakolatlarni yozing: meros qabul qilish haqida ariza berish, guvohnoma olish, zarur bo‘lsa sudda manfaatlarni himoya qilish.
- Konsullikdan ishonchnomani o‘zbek yoki rus tiliga tarjima qilish va uni notarial tasdiqlash kerakligini so‘rang.
- Chet elda rasmiylashtirilgan hujjat uchun legalizatsiya yoki apostil kerakligini konsullikdan va O‘zbekistondagi notariusdan oldindan aniqlashtiring — tartib mamlakatga qarab farq qiladi.
- Ishonchnoma asl nusxasini O‘zbekistondagi vakilga yuboring — kuryer xizmati orqali, dafn marosimiga uchayotgan qarindosh bilan, ishonchli har qanday usulda.
O‘zbekistondagi notariusga qanday hujjatlar kerak
Meros ochilgan joydagi — odatda vafot etgan kishining oxirgi yashash joyi — notariusga vakil quyidagilarni olib boradi: o‘lim haqidagi guvohnoma, qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar, mulk hujjatlari, ishonchnomaning o‘zi. Sizning vaziyatingiz uchun aniq ro‘yxatni joydagi notarius aytadi.
Uzoqdan rasmiylashtirish xarajatlarini qanday hisoblash mumkin
Formula oddiy: xarajatlar = ishonchnomani tasdiqlash + tarjima va legalizatsiya + vakil xizmati + O‘zbekistondagi notarial tarif. Quyidagi raqamlar shartli — o‘z mamlakatingiz bo‘yicha o‘zingiznikini qo‘ying; boshqa valyutadagi summalarni xotiradan emas, valyutalar sahifasidagi kursga qarab so‘mga o‘tkazing.
| Xarajat turi | Qanday hisoblanadi | Misol (shartli) |
|---|---|---|
| Chet elda ishonchnoma tasdiqlash | joydagi kontora tarifi bo‘yicha | 30–60 dollarga teng |
| Tarjima va tasdiqlash | hujjat sahifasi uchun | hujjat uchun 10–20 dollar |
| Vakil xizmati | qarindosh yoki yurist bilan kelishuv bo‘yicha | 0 dan (qarindosh bepul) yuristning pulli xizmatigacha |
| O‘zbekistondagi notarial tarif | joyidagi notariusdan aniqlashtiriladi | internetdan emas, qabulda tekshiring |
Vaqtni alohida hisoblang: ishonchnoma aslining pochta orqali yetib borishi odatda kutilganidan uzoqroq davom etadi — ikki-uch haftalik zaxira qoldiring.
Kim haq: nizoni tahlil qilish
Odatiy voqea: uchta aka-uka, biri Moskvada, ikkitasi Toshkentda. Moskvadagi akasi «manfaatlarni vakillik qilish uchun» degan aniqlashtirilmagan ishonchnoma yubordi. Notarius uni qayta rasmiylashtirishni so‘radi — umumiy ta’rif ma’lum kvartira bo‘yicha guvohnoma olish huquqini bermas edi. Toshkentdagi akalar Moskvadagisi «ataylab cho‘zyapti» deb o‘ylashdi, holbuki masala shunchaki noaniq ishonchnomada edi.
Bunday holatda kim haqligi odatda kim qayerda yashashiga emas, hujjatda nima yozilganiga bog‘liq: vakolatlar aniqmi, sana dolzarbmi, ma’lumotlar pasportga mos keladimi. Nizo suhbatda emas, ishonchnomani notariusda qayta tekshirish orqali hal bo‘ladi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Ishonchnomada aniq harakatlar ko‘rsatilmaydi — faqat «manfaatlarni vakillik qilish».
- Boshqa mamlakat uchun hujjatni legalizatsiya qilish kerakligini konsullikdan so‘rashni unutishadi.
- Asl nusxani yuborishni cho‘zishadi, garchi meros qabul qilish muddatlari hammaning yig‘ilgan sanasiga emas, vafot sanasiga bog‘liq bo‘lsa ham.
- Vakilning pasport nusxasi va aloqa ma’lumotlarini notariusga oldindan tayyorlab qo‘yishmaydi.
Qisqa javoblar
Voris O‘zbekistonga shaxsan kelishi kerakmi
Yo‘q, agar aniq vakolatli ishonchnoma rasmiylashtirilgan bo‘lsa. Shaxsan hozir bo‘lish faqat voris o‘zi ish yuritmoqchi bo‘lganda yoki ishonchnoma bo‘lmaganda kerak.
Voris chet elda bo‘lsa, ishonchnomani qayerda rasmiylashtirish kerak
Yashash mamlakatidagi notariusda yoki O‘zbekiston konsulligida — mamlakatingiz uchun qaysi variant to‘g‘ri kelishini konsullikdan so‘rang.
Ishonchnoma tarjimasi kerakmi
Odatda ha, agar u o‘zbek yoki rus tilida tuzilmagan bo‘lsa. Talablarni meros ishi bilan shug‘ullanadigan notariusdan aniqlashtiring.
Ishonchnomani keyin bekor qilish mumkinmi
Ha, ishonchnomani ish tugagunga qadar istalgan vaqtda bekor qilish mumkin — bekor qilish tartibini o‘sha notariusdan so‘rang.
Vakil uddalay olmasa nima qilish kerak
Boshqa odam yoki yuristga ishonchnoma berish mumkin — avvalgisi arizangiz bo‘yicha shunchaki bekor qilinadi.
Vakilga rasmiylashtirish xarajatlari uchun pulni qanday yuborish mumkin
Oddiy bank o‘tkazmasi orqali — chet elga va qaytadan qarindoshga pul o‘tkazish tartibi va komissiyalari qarindoshlarga chet elga pul o‘tkazish haqidagi maqolada yozilgan.
Qisqacha
- Chet elda yashash O‘zbekistonda merosni rasmiylashtirishga to‘siq emas.
- Ishonchnomada umumiy iboralar emas, aniq harakatlar ko‘rsatilishi kerak.
- Legalizatsiya va tarjimani notarius rad etganidan keyin emas, oldindan konsullikdan aniqlashtiring.
- Xarajat va muddatlarni zaxira bilan rejalashtiring — hujjatlar yuborilishi kutilganidan uzoqroq davom etadi.
- Voris orasidagi nizoda sabab odatda kimningdir halolsizligida emas, hujjatlarda bo‘ladi.
Maqola umumiy tartibni tushuntiradi. Sizning holatingizda yechim hujjatlarga bog‘liq — harakat qilishdan oldin ularni notarius yoki yuristga ko‘rsating. Hujjatlarni rasmiylashtirayotganda ko‘chmas mulk bozorida nima bo‘layotganini oldindan ko‘rib qo‘yish mumkin — meros bo‘lib qolgan kvartira bilan nima qilish kerakligi: yashash, ijaraga berish yoki sotish haqida qaror qilganda foydali bo‘ladi.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
