Азиз Андижондан Тошкентга янги иш топиб кўчиб келди ва биринчи икки ҳафта танишлари олдида хона ижарага олиб, кўчганини ҳеч қаерга билдирмади. Кредит карта расмийлаштириш пайти келганда, банк яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтганлиги ҳақида маълумотнома сўради, лекин у йўқ эди. Ўзбекистонда миграцион ҳисобга олиш қанча вақт олади ва бу билан чўзиб юборса нима бўлади — шаҳарни ёки яшаш мамлакатини алмаштирган деярли ҳар бир киши эртами-кечми шу саволга дуч келади.
Миграцион ҳисобга олиш фақат хорижий фуқароларга тегишли эмас: бир вилоятдан бошқасига узоқ муддатга кўчиб ўтган Ўзбекистон фуқароси ҳам янги манзил бўйича рўйхатдан ўтиши керак. Қоидалар вақти-вақти билан ўзгаради, аниқ муддат ва талабларни бўлимда ёки порталда текширган маъқул, умумий тамойил эса йиллар давомида ўзгармайди. Кейинда — кимга кераклиги, қандай ҳужжатлар сўралиши ва одамларни икки-уч марта бўлимга боришига мажбур қиладиган хатолар ҳақида.
Миграцион ҳисобга олиш нима ва нега керак
Миграцион ҳисобга олиш — бу инсон ҳақиқатда қаерда яшаётганини, ҳатто вақтинча бўлса ҳам, қайд этишдир. Давлатга бу статистика ва хавфсизлик учун керак, инсонга эса — кейинчалик банк, поликлиника, болалар боғчаси ёки худди Азиз мисолидагидек кредит карта билан муаммо бўлмаслиги учун.
Хорижий фуқароларни рўйхатга олиш алоҳида туради — деярли ҳар доим бир неча кундан ортиқ бўлишда мажбурий, қоидалар эса ўз фуқароларига қараганда қаттиқроқ.
Кимлар албатта ҳисобга олиниши керак
Масалан:
- қисқа визасиз ойнадан узоқроқ муддатга Ўзбекистонга келган хорижий фуқаро;
- бошқа вилоят ёки шаҳарга узоқ муддатга кўчиб ўтган ва у ерда уй-жойга эгалик қилмайдиган Ўзбекистон фуқароси;
- бошқа ҳудуддан ёки мамлакатдан ўқишга келган талаба;
- узоқ муддатли хизмат сафарига юборилган ходим.
Агар уйни NARXTOP ижара эълонлари орқали топган бўлсангиз, уй эгаси бундан хабардор бўлиши ва кўпинча ўзи ҳисобга қўйишга ёрдам бериши керак — бу унга ҳам қулай, маҳалла назоратчиси савол бермаслиги учун.
Одатда қандай ҳужжатлар сўралади
Рўйхат фуқаролар ва хорижийлар учун фарқ қилади: одатда керак — паспорт, уй-жойдан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат (ижара шартномаси, NARXTOP кўчмас мулк бўлимидаги эгасининг розилиги) ва ариза. Хорижийлар учун миграцион карта ва виза ҳам қўшилади.
Аниқ рўйхатни порталда ёки бўлимда текширинг — талаблар ҳудудга қараб фарқ қилади.
Бу қанча вақт олади ва кечикса нима бўлади
Ҳужжатлар тўғри бўлса, жараён битта ташриф, тайёр ҳужжатни кутиш эса бир неча кундан икки ҳафтагача. Муддатни ўтказиб юбориш кўпинча жаримага олиб келади, хорижийлар учун эса кейинги ташрифларга таъсир қилиши мумкин.
Жариманинг аниқ миқдорини органда сўранг — рақамлар ўзгариб туради. Тамойил оддий: хатонинг нархи деярли ҳар доим олдиндан бўлимга боришдан қимматроқ.
Кечиктиришнинг ҳақиқий нархини қандай ҳисоблаш мумкин
Шартли мисол. Бўлимга бориш — шартли 4 соат иш вақти. Агар инсон рўйхатдан ўтишни бир ойга чўзиб, кейин жарима плюс ўша 4 соатни сарфласа, кечикиш нархи — жарима (рақам шартли, текширинг) плюс йўқотилган вақт. Бўлимга бориш барибир керак бўлади — савол фақат жаримадан олдинми ёки кейинми эканида.
Ҳисобга олишни онлайн расмийлаштириш мумкинми
Баъзи тартиб-таомиллар аста-секин давлат хизматлари порталлари орқали электрон шаклга ўтмоқда, бу навбатдан қутқаради. Қайси қадамлар онлайн мавжудлигини порталнинг ўзида текширинг, умумий тамойилни эса Ўзбекистоннинг электрон давлат хизматлари ҳақидаги мақолада ёзган эдик.
Рад этишса ёки ҳужжат йўқолса нима қилиш керак
Рад этиш одатда ҳужжатлар тўлиқ эмаслиги ёки аризадаги хатолик билан боғлиқ — ойнада нима етишмаётганини сўранг ва бошидан бошламасдан олиб келинг. Ҳужжат йўқолган бўлса, дубликат олиш учун худди шу бўлимга мурожаат қилинг.
Агар кўчиш ижара эмас, уй-жой сотиб олиш билан боғлиқ бўлса, кўп саволлар ўз-ўзидан ҳал бўлади, чунки рўйхат ўз манзилингизга боғланади — ипотекани расмийлаштириш ва банклар шартларини солиштириш учун NARXTOP ипотека бўлими, тахминий ойлик тўловни ҳисоблаш учун эса NARXTOP калкулятори бор.
Жадвал: ҳисобга олиш вариантлари
| Усул | Кимга мос | Нимага эътибор бериш керак |
|---|---|---|
| Бўлимга шахсан бориш | Дарҳол ҳал қилмоқчи бўлганларга | Қабул соатлари ва ҳужжатлар асли керак |
| Давлат хизматлари портали орқали | Мос онлайн мурожаат тури борларга | Барчаси масофадан мавжуд эмас, аккаунт керак |
| Уй эгаси орқали | Ижарачиларга, агар эгаси ёрдам беришга тайёр бўлса | Эгасининг виждонига боғлиқ, натижани текшириб кўрган маъқул |
Тез-тез учрайдиган хатолар
- ҳисобга олишни охирги кунгача чўзиб, кейин шошилиб ҳужжатларда адашиш;
- эгасининг рўйхатга олишга розилигисиз уй ижарага олиб, кейин у қарши эканини билиб қолиш;
- ўз ҳолатига аниқ муддат ва талабларни текширмасдан, бошқа бировнинг тажрибасига таяниш;
- ҳужжат топширилгани ҳақидаги квитансияни йўқотиб, ўз вақтида мурожаат қилганини тасдиқлай олмай қолиш.
Қисқа жавоблар
Ўзбекистон фуқароси мамлакат ичида кўчганда ҳисобга олиниши керакми
Ҳа, агар кўчиш узоқ муддатли бўлса ва инсон янги манзилда уй-жой эгаси бўлмаса. Бу мажбурий бўлиб қоладиган аниқ муддатни яшаш жойидаги бўлимда текширинг, чунки қоидалар вақти-вақти билан ўзгариб туради.
Миграцион ҳисобга олишни ўз вақтида қилмаса нима бўлади
Одатда бу жарима бўлиб, унинг миқдорини мурожаат вақтида органда аниқлаштириш керак. Хорижий фуқаролар учун бунга кейинги ташрифларда қийинчилик ҳам қўшилиши мумкин.
Ҳисобга олишни тўлиқ онлайн расмийлаштириш мумкинми
Баъзи қадамлар аллақачон давлат хизматлари порталлари орқали мавжуд, лекин жараён ҳар доим ҳам шахсан ташрифсиз тугамайди. Порталнинг ўзидаги жорий хизматлар рўйхатини текширинг.
Рўйхатга олиш ҳужжати йўқолса нима қилиш керак
Расмийлаштирилган жойнинг ўзига мурожаат қилиб, дубликат сўранг. Ўзингиз билан паспорт ва, агар сақланган бўлса, дастлабки аризанинг нусхасини олинг.
Қисқача
- Миграцион ҳисобга олиш мамлакат ичида узоқ кўчган фуқароларга ҳам, хорижийларга деярли ҳар доим ҳам керак.
- Расмийлаштиришни чўзиш олдиндан бўлимга боришдан қимматроққа тушади — жарима ва йўқотилган вақт одатда кечиктиришдан тежалган фойдани ёпиб қўяди.
- Уй ижарага олишдан олдин эгаси билан рўйхатга олиш ҳақида кўчиб киришдан аввал келишиб олинг.
- Баъзи тартиб-таомиллар электрон шаклга ўтмоқда, лекин онлайн хизматлар рўйхатини порталнинг ўзида текшириш керак.
- Рад этишганда ойнада аниқ сабабни сўранг, ҳаммасини бошидан бошламанг.
- Аниқ муддатлар, жарима миқдорлари ва ҳужжатлар рўйхатини ҳар доим органда текширинг — улар вақти-вақти билан ўзгариб туради.
