Aziz Andijondan Toshkentga yangi ish topib ko‘chib keldi va birinchi ikki hafta tanishlari oldida xona ijaraga olib, ko‘chganini hech qayerga bildirmadi. Kredit karta rasmiylashtirish payti kelganda, bank yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tganligi haqida ma‘lumotnoma so‘radi, lekin u yo‘q edi. O‘zbekistonda migratsion hisobga olish qancha vaqt oladi va bu bilan cho‘zib yuborsa nima bo‘ladi — shaharni yoki yashash mamlakatini almashtirgan deyarli har bir kishi ertami-kechmi shu savolga duch keladi.
Migratsion hisobga olish faqat xorijiy fuqarolarga tegishli emas: bir viloyatdan boshqasiga uzoq muddatga ko‘chib o‘tgan O‘zbekiston fuqarosi ham yangi manzil bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tishi kerak. Qoidalar vaqti-vaqti bilan o‘zgaradi, aniq muddat va talablarni bo‘limda yoki portalda tekshirgan ma‘qul, umumiy tamoyil esa yillar davomida o‘zgarmaydi. Keyinda — kimga kerakligi, qanday hujjatlar so‘ralishi va odamlarni ikki-uch marta bo‘limga borishiga majbur qiladigan xatolar haqida.
Migratsion hisobga olish nima va nega kerak
Migratsion hisobga olish — bu inson haqiqatda qayerda yashayotganini, hatto vaqtincha bo‘lsa ham, qayd etishdir. Davlatga bu statistika va xavfsizlik uchun kerak, insonga esa — keyinchalik bank, poliklinika, bolalar bog‘chasi yoki xuddi Aziz misolidagidek kredit karta bilan muammo bo‘lmasligi uchun.
Xorijiy fuqarolarni ro‘yxatga olish alohida turadi — deyarli har doim bir necha kundan ortiq bo‘lishda majburiy, qoidalar esa o‘z fuqarolariga qaraganda qattiqroq.
Kimlar albatta hisobga olinishi kerak
Masalan:
- qisqa vizasiz oynadan uzoqroq muddatga O‘zbekistonga kelgan xorijiy fuqaro;
- boshqa viloyat yoki shaharga uzoq muddatga ko‘chib o‘tgan va u yerda uy-joyga egalik qilmaydigan O‘zbekiston fuqarosi;
- boshqa hududdan yoki mamlakatdan o‘qishga kelgan talaba;
- uzoq muddatli xizmat safariga yuborilgan xodim.
Agar uyni NARXTOP ijara e‘lonlari orqali topgan bo‘lsangiz, uy egasi bundan xabardor bo‘lishi va ko‘pincha o‘zi hisobga qo‘yishga yordam berishi kerak — bu unga ham qulay, mahalla nazoratchisi savol bermasligi uchun.
Odatda qanday hujjatlar so‘raladi
Ro‘yxat fuqarolar va xorijiylar uchun farq qiladi: odatda kerak — pasport, uy-joydan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjat (ijara shartnomasi, NARXTOP ko‘chmas mulk bo‘limidagi egasining roziligi) va ariza. Xorijiylar uchun migratsion karta va viza ham qo‘shiladi.
Aniq ro‘yxatni portalda yoki bo‘limda tekshiring — talablar hududga qarab farq qiladi.
Bu qancha vaqt oladi va kechiksa nima bo‘ladi
Hujjatlar to‘g‘ri bo‘lsa, jarayon bitta tashrif, tayyor hujjatni kutish esa bir necha kundan ikki haftagacha. Muddatni o‘tkazib yuborish ko‘pincha jarimaga olib keladi, xorijiylar uchun esa keyingi tashriflarga ta‘sir qilishi mumkin.
Jarimaning aniq miqdorini organda so‘rang — raqamlar o‘zgarib turadi. Tamoyil oddiy: xatoning narxi deyarli har doim oldindan bo‘limga borishdan qimmatroq.
Kechiktirishning haqiqiy narxini qanday hisoblash mumkin
Shartli misol. Bo‘limga borish — shartli 4 soat ish vaqti. Agar inson ro‘yxatdan o‘tishni bir oyga cho‘zib, keyin jarima plyus o‘sha 4 soatni sarflasa, kechikish narxi — jarima (raqam shartli, tekshiring) plyus yo‘qotilgan vaqt. Bo‘limga borish baribir kerak bo‘ladi — savol faqat jarimadan oldinmi yoki keyinmi ekanida.
Hisobga olishni onlayn rasmiylashtirish mumkinmi
Ba‘zi tartib-taomillar asta-sekin davlat xizmatlari portallari orqali elektron shaklga o‘tmoqda, bu navbatdan qutqaradi. Qaysi qadamlar onlayn mavjudligini portalning o‘zida tekshiring, umumiy tamoyilni esa O‘zbekistonning elektron davlat xizmatlari haqidagi maqolada yozgan edik.
Rad etishsa yoki hujjat yo‘qolsa nima qilish kerak
Rad etish odatda hujjatlar to‘liq emasligi yoki arizadagi xatolik bilan bog‘liq — oynada nima yetishmayotganini so‘rang va boshidan boshlamasdan olib keling. Hujjat yo‘qolgan bo‘lsa, dublikat olish uchun xuddi shu bo‘limga murojaat qiling.
Agar ko‘chish ijara emas, uy-joy sotib olish bilan bog‘liq bo‘lsa, ko‘p savollar o‘z-o‘zidan hal bo‘ladi, chunki ro‘yxat o‘z manzilingizga bog‘lanadi — ipotekani rasmiylashtirish va banklar shartlarini solishtirish uchun NARXTOP ipoteka bo‘limi, taxminiy oylik to‘lovni hisoblash uchun esa NARXTOP kalkulyatori bor.
Jadval: hisobga olish variantlari
| Usul | Kimga mos | Nimaga e‘tibor berish kerak |
|---|---|---|
| Bo‘limga shaxsan borish | Darhol hal qilmoqchi bo‘lganlarga | Qabul soatlari va hujjatlar asli kerak |
| Davlat xizmatlari portali orqali | Mos onlayn murojaat turi borlarga | Barchasi masofadan mavjud emas, akkaunt kerak |
| Uy egasi orqali | Ijarachilarga, agar egasi yordam berishga tayyor bo‘lsa | Egasining vijdoniga bog‘liq, natijani tekshirib ko‘rgan ma‘qul |
Tez-tez uchraydigan xatolar
- hisobga olishni oxirgi kungacha cho‘zib, keyin shoshilib hujjatlarda adashish;
- egasining ro‘yxatga olishga roziligisiz uy ijaraga olib, keyin u qarshi ekanini bilib qolish;
- o‘z holatiga aniq muddat va talablarni tekshirmasdan, boshqa birovning tajribasiga tayanish;
- hujjat topshirilgani haqidagi kvitansiyani yo‘qotib, o‘z vaqtida murojaat qilganini tasdiqlay olmay qolish.
Qisqa javoblar
O‘zbekiston fuqarosi mamlakat ichida ko‘chganda hisobga olinishi kerakmi
Ha, agar ko‘chish uzoq muddatli bo‘lsa va inson yangi manzilda uy-joy egasi bo‘lmasa. Bu majburiy bo‘lib qoladigan aniq muddatni yashash joyidagi bo‘limda tekshiring, chunki qoidalar vaqti-vaqti bilan o‘zgarib turadi.
Migratsion hisobga olishni o‘z vaqtida qilmasa nima bo‘ladi
Odatda bu jarima bo‘lib, uning miqdorini murojaat vaqtida organda aniqlashtirish kerak. Xorijiy fuqarolar uchun bunga keyingi tashriflarda qiyinchilik ham qo‘shilishi mumkin.
Hisobga olishni to‘liq onlayn rasmiylashtirish mumkinmi
Ba‘zi qadamlar allaqachon davlat xizmatlari portallari orqali mavjud, lekin jarayon har doim ham shaxsan tashrifsiz tugamaydi. Portalning o‘zidagi joriy xizmatlar ro‘yxatini tekshiring.
Ro‘yxatga olish hujjati yo‘qolsa nima qilish kerak
Rasmiylashtirilgan joyning o‘ziga murojaat qilib, dublikat so‘rang. O‘zingiz bilan pasport va, agar saqlangan bo‘lsa, dastlabki arizaning nusxasini oling.
Qisqacha
- Migratsion hisobga olish mamlakat ichida uzoq ko‘chgan fuqarolarga ham, xorijiylarga deyarli har doim ham kerak.
- Rasmiylashtirishni cho‘zish oldindan bo‘limga borishdan qimmatroqqa tushadi — jarima va yo‘qotilgan vaqt odatda kechiktirishdan tejalgan foydani yopib qo‘yadi.
- Uy ijaraga olishdan oldin egasi bilan ro‘yxatga olish haqida ko‘chib kirishdan avval kelishib oling.
- Ba‘zi tartib-taomillar elektron shaklga o‘tmoqda, lekin onlayn xizmatlar ro‘yxatini portalning o‘zida tekshirish kerak.
- Rad etishganda oynada aniq sababni so‘rang, hammasini boshidan boshlamang.
- Aniq muddatlar, jarima miqdorlari va hujjatlar ro‘yxatini har doim organda tekshiring — ular vaqti-vaqti bilan o‘zgarib turadi.
