Гараждаги қўшни учинчи йилдир газда юради ва деярли бензин сотиб олмаслигини айтади. Таниши эса машинасини пропанга ўтказиб кўрди ва ярим йилдан кейин балонни ечди — арзимади, дейди. Метан ва пропан: эгаси учун фарқи нимада? Қисқаси — метан ёқилғида арзонроқ ва сизиб чиққанда хавфсизроқ, лекин балони оғир ва заправкаси камроқ; пропан ўрнатиш осонроқ ва заправкаси кўпроқ, лекин тежаши камтарроқ.
— Хўш, газга ўтганингга афсусланмаяпсанми? — деб сўради Азиз гараждош қўшнисидан.
— Биринчи икки ой олдинроқ ўтмаганимга афсусландим, — кулиб жавоб берди у.
Иккаласи ҳам газ-баллон ускунаси, лекин иқтисод ва қулайлик жиҳатидан фарқ қилади, уларни чалкаштирмаслик керак.
Эгаси учун метан пропандан нимаси билан фарқ қилади
| Параметр | Метан (КНГ) | Пропан (ЛПГ) |
|---|---|---|
| Балон | оғир, силиндрсимон, багаждан кўпроқ жой олади | енгилроқ, кўпинча ҳалқасимон, запаска нишасига сиғади |
| Заправкалар тармоғи | стансиялар камроқ, ҳар туманда йўқ | заправкалар кўпроқ, топиш осонроқ |
| Ёқилғида тежаш | пробегга нисбатан одатда юқорироқ | сезиларли, лекин метандан камтарроқ |
| Ускуна ўрнатиш | қимматроқ, балон ва редуктор мураккаброқ | одатда арзонроқ ва тезроқ |
| Сизиб чиққандаги хавфсизлик | ҳаводан енгил, тепага тарқалади | ҳаводан оғир, пастда тўпланади |
Ўз заправкангиздаги аниқ газ нархини жойида текширинг — нархлар ҳудудларга қараб фарқ қилади ва ўзгариб туради, бу ерда фақат фарқ тамойили муҳим.
Газга ўтиш ўзини оқлайдими, қандай ҳисоблаш керак
Формула: ўзини қоплаш муддати = ускуна ўрнатиш нархи ÷ (бензин ва газ нархи фарқи × ойлик сарф).
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг). Ўрнатиш 6 000 000 сўмга тушди. Эквивалент литрига тежаш — 2 000 сўм, ойига 200 литр эквивалент сарфланади. Ойлик тежаш: 2 000 × 200 = 400 000 сўм. Ўзини қоплаш муддати: 6 000 000 ÷ 400 000 = 15 ой. Агар пробег кичик бўлса — ойига 80 литр сарф — тежаш 160 000 сўмгача тушади, муддат эса 37 ойгача чўзилади ва ўтиш унчалик фойдали бўлмайди. Ўрнатиш учун рассрочка тўласангиз, ойлик тўловни автокредит калкулятори ёрдамида тахмин қилинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Ойлик тежаш | нарх фарқи × сарф | 2 000 × 200 = 400 000 сўм |
| Ўзини қоплаш муддати | ўрнатиш ÷ ойлик тежаш | 6 000 000 ÷ 400 000 = 15 ой |
Гази аллақачон ўрнатилган машина қанча туришини тахмин қилиш машина эълонлари бўлимидаги тайёр вариантларда осонроқ — баъзи сотувчилар ускуна турини тўғридан-тўғри ёзади.
Газга ўтганда эгаси нимадан йўқотади
Багажнинг бир қисми балон учун кетади — бу рост, айниқса метанда. Газдаги двигател қуввати одатда бензиндагидан бироз паст, гарчи замонавий системалар фарқни деярли сездирмаса ҳам. Бир неча йилда балон ва ускунани мутахассисда текширтириш керак — кафолатли устани хизматлар бўлимида топиш осонроқ, бу алоҳида харажат, лекин ёқилғидаги тежашга нисбатан кичик.
Кўп учрайдиган хатолар
Биринчиси — ўрнатишда тежаш учун тасодифий устага мурожаат қилиш. Балон ва редуктор — бу хавфсизлик масаласи, бу ерда тежаш фақат номи бор ва кафолатли уста бўлганда оқланади.
Иккинчиси — ўрнатишдан олдин реал пробегни ҳисобламаслик. Машина ойнинг кўп қисмини гаражда турса, ўзини қоплаш йилларга чўзилади ва бензинда қолиш фойдалироқ бўлади. Машина харид қилишда нима фойдалироқ — автосалон рассрочкаси ёки банк кредити — «автосалон рассрочкаси ёки банк автокредити» мақоласида ёзилган.
Учинчиси — ҳар туманда заправка йўқлигини унутиш. Метан ўрнатишдан олдин иш йўлида метан стансияси бор-йўқлигини текширинг, шаҳарнинг марказидагина эмас.
Қисқа жавоблар
Метан ва пропан: машина учун қайси бири фойдалироқ
Метан одатда пробегга нисбатан арзонроқ, лекин ўрнатиш қимматроқ ва заправкаси камроқ. Пропан арзонроқ ўрнатилади ва заправкаси кўпроқ, тежаши камтарроқ.
Сизиб чиққанда қайси бири хавфсизроқ — метан ёки пропан
Метан ҳаводан енгил ва тепага тарқалади, пропан ҳаводан оғир ва салон ёки гараж пастида тўпланади — шунинг учун вентиляция айнан пропанда муҳимроқ.
Газ ўрнатиш багаждан қанча жой олади
Метанда — сезиларли, балон силиндрсимон ва йирик. Пропанда балон кўпинча запаска нишасига қўйилади, багаж деярли зарар кўрмайди.
Йиллик пробег кичик бўлса газга ўтиш керакми
Кўпинча йўқ — кичик пробегда ўзини қоплаш муддати йилларга чўзилади ва тежаш ўрнатиш нархини қоплашга улгурмайди.
Газли машинада бензинда ҳам юриш мумкинми
Ҳа, кўпчилик системалар юриш давомида бензин ва газ орасида алмаштиришга имкон беради — бу бузилиш эмас, оддий режим.
Қисқача
- Метан ёқилғида арзонроқ ва сизиб чиққанда хавфсизроқ, лекин жой кўпроқ олади ва заправкаси камроқ.
- Пропан арзонроқ ўрнатилади, заправкаси кўпроқ, лекин ёқилғида тежаши метандан камтарроқ.
- Ўзини қоплаш муддати ўрнатиш нархи ва реал пробегдаги ёқилғи нархи фарқи орқали ҳисобланади.
- Йиллик пробег кичик бўлса, газга ўтиш оқилона муддатда ўзини кўпинча қопламайди.
- Ускуна фақат кафолатли ва номи бор устада ўрнатилади — бу хавфсизлик, фақат нарх масаласи эмас.
- Метан ўрнатишдан олдин одатий йўлларда стансия борлигини текширинг, фақат марказда эмас.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
