Garajdagi qo‘shni uchinchi yildir gazda yuradi va deyarli benzin sotib olmasligini aytadi. Tanishi esa mashinasini propanga o‘tkazib ko‘rdi va yarim yildan keyin balonni yechdi — arzimadi, deydi. Metan va propan: egasi uchun farqi nimada? Qisqasi — metan yoqilg‘ida arzonroq va sizib chiqqanda xavfsizroq, lekin baloni og‘ir va zapravkasi kamroq; propan o‘rnatish osonroq va zapravkasi ko‘proq, lekin tejashi kamtarroq.
— Xo‘sh, gazga o‘tganingga afsuslanmayapsanmi? — deb so‘radi Aziz garajdosh qo‘shnisidan.
— Birinchi ikki oy oldinroq o‘tmaganimga afsuslandim, — kulib javob berdi u.
Ikkalasi ham gaz-ballon uskunasi, lekin iqtisod va qulaylik jihatidan farq qiladi, ularni chalkashtirmaslik kerak.
Egasi uchun metan propandan nimasi bilan farq qiladi
| Parametr | Metan (CNG) | Propan (LPG) |
|---|---|---|
| Balon | og‘ir, silindrsimon, bagajdan ko‘proq joy oladi | yengilroq, ko‘pincha halqasimon, zapaska nishasiga sig‘adi |
| Zapravkalar tarmog‘i | stansiyalar kamroq, har tumanda yo‘q | zapravkalar ko‘proq, topish osonroq |
| Yoqilg‘ida tejash | probegga nisbatan odatda yuqoriroq | sezilarli, lekin metandan kamtarroq |
| Uskuna o‘rnatish | qimmatroq, balon va reduktor murakkabroq | odatda arzonroq va tezroq |
| Sizib chiqqandagi xavfsizlik | havodan yengil, tepaga tarqaladi | havodan og‘ir, pastda to‘planadi |
O‘z zapravkangizdagi aniq gaz narxini joyida tekshiring — narxlar hududlarga qarab farq qiladi va o‘zgarib turadi, bu yerda faqat farq tamoyili muhim.
Gazga o‘tish o‘zini oqlaydimi, qanday hisoblash kerak
Formula: o‘zini qoplash muddati = uskuna o‘rnatish narxi ÷ (benzin va gaz narxi farqi × oylik sarf).
Misol (raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying). O‘rnatish 6 000 000 so‘mga tushdi. Ekvivalent litriga tejash — 2 000 so‘m, oyiga 200 litr ekvivalent sarflanadi. Oylik tejash: 2 000 × 200 = 400 000 so‘m. O‘zini qoplash muddati: 6 000 000 ÷ 400 000 = 15 oy. Agar probeg kichik bo‘lsa — oyiga 80 litr sarf — tejash 160 000 so‘mgacha tushadi, muddat esa 37 oygacha cho‘ziladi va o‘tish unchalik foydali bo‘lmaydi. O‘rnatish uchun rassrochka to‘lasangiz, oylik to‘lovni avtokredit kalkulyatori yordamida taxmin qiling.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday | Misol |
|---|---|---|
| Oylik tejash | narx farqi × sarf | 2 000 × 200 = 400 000 so‘m |
| O‘zini qoplash muddati | o‘rnatish ÷ oylik tejash | 6 000 000 ÷ 400 000 = 15 oy |
Gazi allaqachon o‘rnatilgan mashina qancha turishini taxmin qilish mashina e’lonlari bo‘limidagi tayyor variantlarda osonroq — ba’zi sotuvchilar uskuna turini to‘g‘ridan-to‘g‘ri yozadi.
Gazga o‘tganda egasi nimadan yo‘qotadi
Bagajning bir qismi balon uchun ketadi — bu rost, ayniqsa metanda. Gazdagi dvigatel quvvati odatda benzindagidan biroz past, garchi zamonaviy sistemalar farqni deyarli sezdirmasa ham. Bir necha yilda balon va uskunani mutaxassisda tekshirtirish kerak — kafolatli ustani xizmatlar bo‘limida topish osonroq, bu alohida xarajat, lekin yoqilg‘idagi tejashga nisbatan kichik.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Birinchisi — o‘rnatishda tejash uchun tasodifiy ustaga murojaat qilish. Balon va reduktor — bu xavfsizlik masalasi, bu yerda tejash faqat nomi bor va kafolatli usta bo‘lganda oqlanadi.
Ikkinchisi — o‘rnatishdan oldin real probegni hisoblamaslik. Mashina oyning ko‘p qismini garajda tursa, o‘zini qoplash yillarga cho‘ziladi va benzinda qolish foydaliroq bo‘ladi. Mashina xarid qilishda nima foydaliroq — avtosalon rassrochkasi yoki bank krediti — «avtosalon rassrochkasi yoki bank avtokrediti» maqolasida yozilgan.
Uchinchisi — har tumanda zapravka yo‘qligini unutish. Metan o‘rnatishdan oldin ish yo‘lida metan stansiyasi bor-yo‘qligini tekshiring, shaharning markazidagina emas.
Qisqa javoblar
Metan va propan: mashina uchun qaysi biri foydaliroq
Metan odatda probegga nisbatan arzonroq, lekin o‘rnatish qimmatroq va zapravkasi kamroq. Propan arzonroq o‘rnatiladi va zapravkasi ko‘proq, tejashi kamtarroq.
Sizib chiqqanda qaysi biri xavfsizroq — metan yoki propan
Metan havodan yengil va tepaga tarqaladi, propan havodan og‘ir va salon yoki garaj pastida to‘planadi — shuning uchun ventilyatsiya aynan propanda muhimroq.
Gaz o‘rnatish bagajdan qancha joy oladi
Metanda — sezilarli, balon silindrsimon va yirik. Propanda balon ko‘pincha zapaska nishasiga qo‘yiladi, bagaj deyarli zarar ko‘rmaydi.
Yillik probeg kichik bo‘lsa gazga o‘tish kerakmi
Ko‘pincha yo‘q — kichik probegda o‘zini qoplash muddati yillarga cho‘ziladi va tejash o‘rnatish narxini qoplashga ulgurmaydi.
Gazli mashinada benzinda ham yurish mumkinmi
Ha, ko‘pchilik sistemalar yurish davomida benzin va gaz orasida almashtirishga imkon beradi — bu buzilish emas, oddiy rejim.
Qisqacha
- Metan yoqilg‘ida arzonroq va sizib chiqqanda xavfsizroq, lekin joy ko‘proq oladi va zapravkasi kamroq.
- Propan arzonroq o‘rnatiladi, zapravkasi ko‘proq, lekin yoqilg‘ida tejashi metandan kamtarroq.
- O‘zini qoplash muddati o‘rnatish narxi va real probegdagi yoqilg‘i narxi farqi orqali hisoblanadi.
- Yillik probeg kichik bo‘lsa, gazga o‘tish oqilona muddatda o‘zini ko‘pincha qoplamaydi.
- Uskuna faqat kafolatli va nomi bor ustada o‘rnatiladi — bu xavfsizlik, faqat narx masalasi emas.
- Metan o‘rnatishdan oldin odatiy yo‘llarda stansiya borligini tekshiring, faqat markazda emas.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
