Чорвоқ бўйида ёзги квартира — ҳар йили май ойида, suv омбориси яқинида бўш уй қидириб, мавсум авжида ортиқча тўлашдан чарчаган ҳар бир кишида пайдо бўладиган савол. Уч ойга ижарага олиш ёки ўзингга сотиб олиш — бу июл жазирамасида кўрингандек осон танлов эмас.
Одатий воқеа: Тошкентлик оила беш йил кетма-кет Чорвоқ бўйидаги бир хил квартирани ёзда ижарага олиб турди, олтинчи йили эса эгалар уни сотиб, янги ижарачилар учун нархни икки баравар оширди. Ўшанда ўйлаб қолишди — балки уч йил олдин ўзларига сотиб олиш осонроқ бўлгандир.
Чорвоқ бўйида ёзги квартирани ижарага олиш қанча туради
Suv омбориси яқинидаги ёзги ижара нархи шаҳардагидан кўра кучлироқ сакрайди: июн ва сентябрда арзонроқ, июл-августда, айниқса дам олиш кунлари, деярли икки баравар қиммат. Мавсум учун амалдаги таклифларни ижара эълонлари орасидан кўриш қулай — у ерда ойлик нарх ҳам, фақат дам олиш кунларига бўлса кунлик нарх ҳам кўринади.
Бутун мавсумга узоқ муддатли ижара ойлик нарх бўйича одатда тез-тез қисқа муддатли келишлардан фойдалироқ, лекин олдиндан тўлов ва тўлиқ қайтарилмайдиган гаров талаб қилади. Агар эгаси гаровни қайтармаса нима қилиш кераклиги эгаси квартира учун гаровни қайтармаса мақоласида ёзилган — қоида Чорвоқ бўйидаги ёзги ижара учун ҳам бир хил.
Ҳар йили ижарага олиш ёки бир марта сотиб олиш: қандай ҳисоблаш керак
Формула оддий: агар йиллар давомидаги ижара суммаси банк депозитида ётган пулнинг бой берилган даромади билан қўшилган ҳолда ўз квартираси нархидан кам бўлса, ижара фойдалироқ. Бир неча йиллик ижара ўз квартираси нархига етганда, сотиб олиш ишлай бошлайди.
Шартли рақамлар билан мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): ёзги мавсум, уч ой, учун ижара йилига 24 000 000 сўмга тушади. 10 йилда бу 240 000 000 сўм, бу ижара нархи одатда ўсишини ҳисобга олмаган ҳолда. Чорвоқ бўйидаги бир хонали квартира 350 000 000 сўм туради. 10 йиллик ижарада сиз сотиб олиш нархидан 110 000 000 сўм камроқ тўлайсиз — лекин охирида квартира сизда қолади, ижара эса йўқ.
Иккинчи мисол: агар 350 000 000 сўм сотиб олиш учун эмас, депозитда ёца, сиз эса ёзда барибир уй ижарага олсангиз, 10 йилда фоиз даромади тўпланарди, лекин ижара ҳам нархда ўсарди. Узоқ муддатда, ҳар ёзи фойдаланишнинг 7-8 йилидан бошлаб, сотиб олиш одатда фойдалироқ — агар квартира ҳақиқатан ишлатилса, бўш турмаса.
Йилига икки ой учун Чорвоқ бўйида квартира сотиб олганлар нимани йўқотади
Сотиб олишнинг асосий муаммоси — квартира ўн икки ойдан тўққиз ойи бўш туради. Бу вақт давомида коммунал тўланади, қўшниларни suv босмаслиги ёки бўш уйга кириб қолишмаслиги учун назорат керак. Баъзи эгалар квартирани оралиқ мавсумда ёки бошқа дам олувчиларга ижарага беришади, у қисман харажатни қопласин деб, лекин бу аллақачон ижарачи қидириш ва шартнома билан боғлиқ алоҳида вазифа.
— Балки ҳар ёзи бормай қўямизми? — деб сўрайди эр хотинидан, улар уч йил олдин Чорвоқ бўйида квартира сотиб олишган. — Унда пул даромадсиз бетонда қотиб қолади, — деб жавоб беради у. — Демак, ёки мунтазам бориш керак, ёки ижарага бериш, учинчиси йўқ.
Ҳисоб жадвали: 10 йилда ижара сотиб олишга қарши
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Мавсум учун ижара | Ойлик нарх × ойлар сони | йилига 24 000 000 сўм |
| 10 йиллик ижара | Йиллик ижара × 10 | 240 000 000 сўм |
| Ўз квартираси нархи | Жойдаги эълонлар бўйича | 350 000 000 сўм |
| 10 йиллик фарқ | Сотиб олиш нархидан ижарани айириш | 110 000 000 сўм |
Чорвоқ бўйида ёзги уй танлашда тез-тез учрайдиган хатолар
- Фақат бир мавсумлик ижара нархини солиштириш, кўп йиллик суммани эмас.
- Йилига икки ой учун қолган ўн ойга режасиз квартира сотиб олиш.
- Гаров ҳақидаги оғзаки келишувларга таяниб, ёзма шартномасиз уй ижарага олиш.
- Ҳар кейинги мавсумда ижара нархи ўсишини ҳисобга қўшмаслик.
Қисқа жавоблар
Чорвоқ бўйида ёзда квартирани ижарага олиш фойдалироқми, сотиб олиш фойдалироқми?
Агар ҳар ёзи етти-саккиз йилдан ортиқ кетма-кет борилса, сотиб олиш одатда ижарадан фойдалироқ. Камдан-кам боришда ёки бир-икки мавсум учун ижара деярли доим арзонроқ.
Июл-августда Чорвоқ бўйидаги ижара қанчага қимматроқ?
Мавсум авжида нарх июн ёки сентябрдагидан деярли икки баравар юқори бўлиши мумкин — аниқ рақамни амалдаги эълонлардан кўринг, у йилдан йилга ўзгаради.
Эгаси ёзги квартира учун гаровни қайтармаса нима қилиш керак?
Оддий ижарадагидек ҳаракат қилинг: ёзма талаб қилинг, шартнома бўлса унга таянинг ва «кейин қайтараман» деган оғзаки ваъдага рози бўлманг.
Ўзингиз дам олмаган пайтда сотиб олинган квартирани ижарага бериш мумкинми?
Мумкин, лекин бу алоҳида вазифа: ижарачи қидириш, шартнома, квартира ҳолати учун жавобгарлик. Бўшлик харажатининг бир қисмини бу қоплайди, лекин хавфсизликка ғамхўрликни алмаштирмайди.
Ёзги дам олиш учун квартирани кредитга сотиб олишга арзийдими?
Бу оддий уй-жой учун ипотека ёки жамғариш ўртасидаги қарордек ҳисобланади — бу ҳақда ипотека ёки ўзи квартирага жамғариш мақоласида ёзилган. Мавсумий уй-жой учун кредит устама тўлови айниқса сезиларли, чунки квартира йилига тўққиз ой даромад келтирмайди.
Қисқача
- Чорвоққа камдан-кам ёки бир-икки мавсум борадиганлар учун ижара фойдалироқ.
- Мунтазам, етти-саккиз йилдан ортиқ боришда сотиб олиш ўзини оқлайди.
- Сотиб олишнинг асосий хавфи — квартира йилига тўққиз ой даромадсиз бўш туриши.
- Ёзги ижарада ҳам гаров ва шартнома оддий шаҳар ижарасидагидек керак.
- Қарор қилишдан олдин сотув эълонларидаги ва уй-жой калкуляторидаги аниқ рақамларни солиштиринг, ижарага қолган пулни эса депозитлар бўйича фоиз билан ҳисобланг.
