Агар кредит умумий бўлса, ажрашгандан кейин уни ким тўлайди

Турмуш қуришганда квартира таъмири учун кредитга бирга имзо чекишган эди. Икки йилдан кейин ажрашишди — картадан эса ҳеч нарса ўзгармагандек ҳар ой тўлов ечилиб турибди. — Бу бизнинг умумий кредитимиз-ку, — дейди собиқ эр, — нега мен ёлғиз тўлаяпман?

Ажрашиш банк билан шартномани ўзгартирмайди: кредит шартномасига ким имзо чеккан бўлса, банк олдида ўша жавобгар — оилавий тартибда бошқача келишилган бўлса ҳам. Эр-хотин ўртасида эса бундай қарз бўйича мажбурият одатда бўлинади, агар кредит никоҳда ва оила эҳтиёжлари учун олинган бўлса.

Ажрашгандан кейин кредитни ким тўлайди

Банк олдида кредит шартномасига имзо чеккан киши жавобгар — банк ажрашишда иштирок этмайди ва шартномани қайта кўриб чиқмайди. Кредит турмуш ўртоқлардан биттасига расмийлаштирилган бўлса, пул оилага сарфланган бўлса ҳам, тўлаш айнан ўшанинг зиммасида.

Агар кредит иккаласига ёки оила эҳтиёжи учун олинган бўлса

Иккаласи ҳам созаёмчи бўлса, банк тўловни улардан исталганидан ёки иккаласидан бирданига талаб қилишга ҳақли, ким ҳақиқатда тўлаётганидан қатъи назар. Ўзаро ким қанча тўлашини келишиб, буни ёзма шаклда ёки нотариусда тасдиқлаш оқилона — ажрашишда оғзаки ваъда кўпинча бажарилмайди.

— Бундан кейин ким тўлаши ҳақида ҳужжат туздингларми? — Йўқ, биз яхшиликча ажрашдик-ку. — Ярим йилдан кейин «яхшилик» ҳар хил бўлиб қолиши мумкин, — бундай ҳолатда юристнинг одатий жавоби шу.

Кредит мулк билан бирга қандай бўлинади

Кредит никоҳда оиланинг умумий эҳтиёжи учун олинган бўлса — масалан, биргаликдаги квартира таъмирига ёки иккаласи фойдаланган машина харидига — у одатда умумий қарз ҳисобланади ва мулк бўлинишида ҳисобга олинади. Аниқ тартибни нотариус ёки юристдан аниқлаштиринг.

Агар бу квартира учун ипотека бўлса

Ипотека билан мураккаброқ: квартира банк гаровида, уни банкнинг розилигисиз сотиб ёки қайта расмийлаштириб бўлмайди. Қарор қилишдан олдин ипотека бўлимида қайта молиялаштириш шартларига қаранг — баъзан кредитни битта турмуш ўртоққа қайта расмийлаштириш фойдалироқ.

Ўз улушингизни қандай ҳисоблаш

Агар эр-хотин қарз қолдиғини эски график бўйича эмас, тенг бўлишга келишган бўлса, шундай ҳисоблаш қулай: улуш = қарз қолдиғи ÷ 2, кейин ойлик тўлов қолган муддатга қайта ҳисобланади.

1-мисол: ажрашиш пайтидаги қарз қолдиғи — 24 000 000 сўм, муддат — 24 ой. Ҳар бирининг улуши — 24 000 000 ÷ 2 = 12 000 000 сўм. Агар ҳар бири ўз улушини қолган муддатга алоҳида тўласа: 12 000 000 ÷ 24 = ҳар биридан ойига 500 000 сўм.

2-мисол: агар турмуш ўртоқлардан бири бошқа мулкдаги улуш эвазига бутун қарзни ўзига олишга рози бўлса, иккинчиси банкка ҳеч нарса қарз эмас, лекин бундай келишувни албатта ёзма шаклда мустаҳкамлаш керак — акс ҳолда банк ҳамон дастлабки шартномага имзо чеккан кишини қарздор деб билади. Рақамлар шартли, мисол учун — ўз қолдиғингизни кредит калкуляторида текширинг.

Собиқ турмуш ўртоқ тўлашни тўхтаца нима қилиш керак

Кредит сизга расмийлаштирилган бўлса-ю, оғзаки келишувга кўра собиқ турмуш ўртоқ тўлаши керак бўлса, банк олдида барибир сиз жавобгарсиз — муддат ўтиши кредит тарихингизни бузади. Ёзма келишув тузиш ва кредитни ҳақиқий тўловчига қайта расмийлаштириш учун банкка мурожаат қилиш ёки банклар кредитлари бўлимида қайта молиялаштиришни кўриб чиқиш тезроқ ечим беради.

Кўп учрайдиган хатолар

Фақат оғзаки келишувга таяниш — ёзма келишувсиз собиқ турмуш ўртоқ фикридан қайтиши мумкин, банк эса шартномага имзо чеккан кишидан пул талаб қилади. Иккинчиси — даромад камайганда банкка мурожаатни чўзиб, реструктуризация ҳақида сўрамаслик. Учинчиси — бир банкка чекланиб, бир нечтасини солиштирмаслик — Ўзбекистон банклари бўлимида текширинг.

Қисқа жавоблар

Банк ажрашгандан кейин кредитни қайта ёзишга мажбурми?

Йўқ, банк автоматик ҳеч нарсани ўзгартиришга мажбур эмас — тарафларнинг ўзи қайта расмийлаштириш ёки қайта молиялаштириш учун мурожаат қилмагунча шартнома имзоланган ҳолича қолади.

Ажрашишда кредитни тенг бўлиш мумкинми?

Эр-хотин ўртасида — ҳа, келишув бўйича, яхшиси ёзма; банк олдида эса бундай келишувдан қатъи назар шартномага имзо чеккан киши жавобгар.

Иккала турмуш ўртоқ ҳам тўлашни тўхтаца нима бўлади?

Муддат ўтиши бошланади, кредит тарихига таъсири ва шартнома бўйича жарималар бўлиши мумкин; оғир ҳолатларда жисмоний шахс банкротлиги масаласи кўтарилади — батафсил жисмоний шахс банкротлиги мақоласида.

Турмуш ўртоқлардан биттаси олган кредит ажрашишда умумий қарз ҳисобланадими?

Агар у никоҳда оила эҳтиёжи учун олинган бўлса — одатда ҳа, лекин аниқ тартиб ҳолатга боғлиқ, нотариус ёки юристдан аниқлаштириш яхшироқ.

Банк кредитни битта турмуш ўртоққа қайта расмийлаштиришдан бош торца нима қилиш керак?

Қайта молиялаштириш орқали бошқа банкка мурожаат қилинг — рад жавобидаги ҳаракатлар банк кредитни рад этди мақоласида ёритилган.

Қисқача

• Банк олдида кредит шартномасига имзо чеккан киши жавобгар — ажрашишнинг ўзи шартномани ўзгартирмайди.
• Эр-хотин ўртасида никоҳда оила учун олинган кредит бўйича қарз одатда мулк билан бирга бўлинади.
• Бундан кейин ким тўлаши ҳақидаги оғзаки келишув банк олдида ҳимоя қилмайди — ёзма келишув керак.
• Ипотека билан мураккаброқ: квартира гаровда, қайта расмийлаштириш банк розилигини талаб қилади.
• Ажрашгандан кейин даромад камайса, чўзманг — банкка эрта мурожаат қилиш муддат ўтишисиз ечим имкониятини оширади.