Turmush qurishganda kvartira ta'miri uchun kreditga birga imzo chekishgan edi. Ikki yildan keyin ajrashishdi — kartadan esa hech narsa o‘zgarmagandek har oy to‘lov yechilib turibdi. — Bu bizning umumiy kreditimiz-ku, — deydi sobiq er, — nega men yolg‘iz to‘layapman?
Ajrashish bank bilan shartnomani o‘zgartirmaydi: kredit shartnomasiga kim imzo chekkan bo‘lsa, bank oldida o‘sha javobgar — oilaviy tartibda boshqacha kelishilgan bo‘lsa ham. Er-xotin o‘rtasida esa bunday qarz bo‘yicha majburiyat odatda bo‘linadi, agar kredit nikohda va oila ehtiyojlari uchun olingan bo‘lsa.
Ajrashgandan keyin kreditni kim to‘laydi
Bank oldida kredit shartnomasiga imzo chekkan kishi javobgar — bank ajrashishda ishtirok etmaydi va shartnomani qayta ko‘rib chiqmaydi. Kredit turmush o‘rtoqlardan bittasiga rasmiylashtirilgan bo‘lsa, pul oilaga sarflangan bo‘lsa ham, to‘lash aynan o‘shaning zimmasida.
Agar kredit ikkalasiga yoki oila ehtiyoji uchun olingan bo‘lsa
Ikkalasi ham sozayomchi bo‘lsa, bank to‘lovni ulardan istalganidan yoki ikkalasidan birdaniga talab qilishga haqli, kim haqiqatda to‘layotganidan qat'i nazar. O‘zaro kim qancha to‘lashini kelishib, buni yozma shaklda yoki notariusda tasdiqlash oqilona — ajrashishda og‘zaki va'da ko‘pincha bajarilmaydi.
— Bundan keyin kim to‘lashi haqida hujjat tuzdinglarmi? — Yo‘q, biz yaxshilikcha ajrashdik-ku. — Yarim yildan keyin «yaxshilik» har xil bo‘lib qolishi mumkin, — bunday holatda yuristning odatiy javobi shu.
Kredit mulk bilan birga qanday bo‘linadi
Kredit nikohda oilaning umumiy ehtiyoji uchun olingan bo‘lsa — masalan, birgalikdagi kvartira ta'miriga yoki ikkalasi foydalangan mashina xaridiga — u odatda umumiy qarz hisoblanadi va mulk bo‘linishida hisobga olinadi. Aniq tartibni notarius yoki yuristdan aniqlashtiring.
Agar bu kvartira uchun ipoteka bo‘lsa
Ipoteka bilan murakkabroq: kvartira bank garovida, uni bankning roziligisiz sotib yoki qayta rasmiylashtirib bo‘lmaydi. Qaror qilishdan oldin ipoteka bo‘limida qayta moliyalashtirish shartlariga qarang — ba'zan kreditni bitta turmush o‘rtoqqa qayta rasmiylashtirish foydaliroq.
O‘z ulushingizni qanday hisoblash
Agar er-xotin qarz qoldig‘ini eski grafik bo‘yicha emas, teng bo‘lishga kelishgan bo‘lsa, shunday hisoblash qulay: ulush = qarz qoldig‘i ÷ 2, keyin oylik to‘lov qolgan muddatga qayta hisoblanadi.
1-misol: ajrashish paytidagi qarz qoldig‘i — 24 000 000 so‘m, muddat — 24 oy. Har birining ulushi — 24 000 000 ÷ 2 = 12 000 000 so‘m. Agar har biri o‘z ulushini qolgan muddatga alohida to‘lasa: 12 000 000 ÷ 24 = har biridan oyiga 500 000 so‘m.
2-misol: agar turmush o‘rtoqlardan biri boshqa mulkdagi ulush evaziga butun qarzni o‘ziga olishga rozi bo‘lsa, ikkinchisi bankka hech narsa qarz emas, lekin bunday kelishuvni albatta yozma shaklda mustahkamlash kerak — aks holda bank hamon dastlabki shartnomaga imzo chekkan kishini qarzdor deb biladi. Raqamlar shartli, misol uchun — o‘z qoldig‘ingizni kredit kalkulyatorida tekshiring.
| Nima hisoblanadi | Qanday | Misol |
|---|---|---|
| Har bir turmush o‘rtoq ulushi | qarz qoldig‘i ÷ 2 | 24 000 000 ÷ 2 = 12 000 000 so‘m |
| Oyiga bir kishiga to‘lov | ulush ÷ qolgan muddat | 12 000 000 ÷ 24 = 500 000 so‘m |
Sobiq turmush o‘rtoq to‘lashni to‘xtatsa nima qilish kerak
Kredit sizga rasmiylashtirilgan bo‘lsa-yu, og‘zaki kelishuvga ko‘ra sobiq turmush o‘rtoq to‘lashi kerak bo‘lsa, bank oldida baribir siz javobgarsiz — muddat o‘tishi kredit tarixingizni buzadi. Yozma kelishuv tuzish va kreditni haqiqiy to‘lovchiga qayta rasmiylashtirish uchun bankka murojaat qilish yoki banklar kreditlari bo‘limida qayta moliyalashtirishni ko‘rib chiqish tezroq yechim beradi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Faqat og‘zaki kelishuvga tayanish — yozma kelishuvsiz sobiq turmush o‘rtoq fikridan qaytishi mumkin, bank esa shartnomaga imzo chekkan kishidan pul talab qiladi. Ikkinchisi — daromad kamayganda bankka murojaatni cho‘zib, restrukturizatsiya haqida so‘ramaslik. Uchinchisi — bir bankka cheklanib, bir nechtasini solishtirmaslik — O‘zbekiston banklari bo‘limida tekshiring.
Qisqa javoblar
Bank ajrashgandan keyin kreditni qayta yozishga majburmi?
Yo‘q, bank avtomatik hech narsani o‘zgartirishga majbur emas — taraflarning o‘zi qayta rasmiylashtirish yoki qayta moliyalashtirish uchun murojaat qilmaguncha shartnoma imzolangan holicha qoladi.
Ajrashishda kreditni teng bo‘lish mumkinmi?
Er-xotin o‘rtasida — ha, kelishuv bo‘yicha, yaxshisi yozma; bank oldida esa bunday kelishuvdan qat'i nazar shartnomaga imzo chekkan kishi javobgar.
Ikkala turmush o‘rtoq ham to‘lashni to‘xtatsa nima bo‘ladi?
Muddat o‘tishi boshlanadi, kredit tarixiga ta'siri va shartnoma bo‘yicha jarimalar bo‘lishi mumkin; og‘ir holatlarda jismoniy shaxs bankrotligi masalasi ko‘tariladi — batafsil jismoniy shaxs bankrotligi maqolasida.
Turmush o‘rtoqlardan bittasi olgan kredit ajrashishda umumiy qarz hisoblanadimi?
Agar u nikohda oila ehtiyoji uchun olingan bo‘lsa — odatda ha, lekin aniq tartib holatga bog‘liq, notarius yoki yuristdan aniqlashtirish yaxshiroq.
Bank kreditni bitta turmush o‘rtoqqa qayta rasmiylashtirishdan bosh tortsa nima qilish kerak?
Qayta moliyalashtirish orqali boshqa bankka murojaat qiling — rad javobidagi harakatlar bank kreditni rad etdi maqolasida yoritilgan.
Qisqacha
- Bank oldida kredit shartnomasiga imzo chekkan kishi javobgar — ajrashishning o‘zi shartnomani o‘zgartirmaydi.
- Er-xotin o‘rtasida nikohda oila uchun olingan kredit bo‘yicha qarz odatda mulk bilan birga bo‘linadi.
- Bundan keyin kim to‘lashi haqidagi og‘zaki kelishuv bank oldida himoya qilmaydi — yozma kelishuv kerak.
- Ipoteka bilan murakkabroq: kvartira garovda, qayta rasmiylashtirish bank roziligini talab qiladi.
- Ajrashgandan keyin daromad kamaysa, cho‘zmang — bankka erta murojaat qilish muddat o‘tishisiz yechim imkoniyatini oshiradi.
