Санжарнинг ота-онаси бошқа шаҳардаги қизига олти ойга кўчиб кетишди, Тошкентдаги квартира бўш қолди — чироқ ёнмайди, кран очилмайди, лекин квитансия ҳар ой келаверади, гўё у ерда кимдир яшаётгандек.
Ҳеч ким яшамайдиган бўш квартира учун коммунални қанча тўлаш керак? Норма ёки қатъий сумма бўйича ҳисобланадиган хизматлар учун тўлашга тўғри келади — умумий уй эҳтиёжлари, чиқинди олиб чиқиш, уйни техник хизмат кўрсатиш, баъзан иситиш ҳам, квартирада кимдир яшайдими ёки йўқми, аҳамияти йўқ. Ҳисоблагич турган электр, газ ва сувни эса деярли нолга тушириш мумкин, чунки улар ҳақиқий сарф бўйича ҳисобланади.
Қайси хизматлар яшашга боғлиқ эмас
Квартирага эгалик қилишнинг ўзига ҳисобланадиган қаторлар бор: умумий уй эҳтиёжлари мулкдорлар орасида майдонга қараб бўлинади, чиқинди ва техник хизмат кўпинча қатъий сумма бўлиб келади, марказлашган иситиш эса мавсумда кўпинча майдон бўйича ҳисобланади, иссиқлик ҳисоблагичи бўйича эмас. Бу қаторлар квартирада бир ой ҳеч ким бўлмаса ҳам келади.
Қайси хизматларни деярли нолга тушириш мумкин
Ҳисоблагич турган электр, газ, совуқ ва иссиқ suv ҳақиқий истеъмол бўйича тўланади. Бўш квартирада сарф нолга яқин — фақат музлатгич ёқилган қолган ёки қишда қувурлар музламаслиги учун иситгич ишлаб турса бошқа гап. Асосийси — ҳисоблагичлар ишлаётганига ишонч ҳосил қилиб, сўнгги кўрсаткични олдиндан топшириш, акс ҳолда нол ўрнига норма ҳисобланади. Таниш ҳолат: оила уч ойга кетган, suv кўрсаткичини топширишни унутган, ва шу вақт норма ёзилаверди, гарчи бир томчи ҳам оқмаган бўлса ҳам.
Қандай ҳисоблаш керак
«Яшаладиган» ва «бўш» квартира фарқини тушуниш учун одатий квитансияни бўш турган даврдаги билан солиштиринг.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): одатий ойлик квитансия — 320 000 сўм, ундан ҳисоблагичлар 180 000 сўм, қатъий қаторлар — 140 000 сўм. Нол кўрсаткич топширилган бўш квартирада фақат қатъий қисм қолади — 140 000 сўм, ойига 180 000 тежалади.
Иккинчи мисол: кўрсаткич топширилмаса, нол ўрнига бир киши учун норма ҳисобланади — айтайлик, 60 000 сўм. Уч ойлик таътил тежамкорлиги 540 000 эмас, атиги 240 000 бўлади — унутилган битта қўнғироқ туфайли 300 000 сўм йўқолади.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Нол кўрсаткичда тежамкорлик | одатий сумма − қатъий қаторлар | 320 000 − 140 000 = ойига 180 000 сўм |
| Топширилмаган кўрсаткичда йўқотиш | норма − ҳақиқатдаги нол | ойига 60 000 сўм ортиқча |
| Уч ойлик тежамкорлик топширилганда | ойлик тежамкорлик × ойлар сони | 180 000 × 3 = 540 000 сўм |
| Топширилмаган кўрсаткич фарқи | ойлик ортиқча × ойлар сони | 60 000 × 3 = 180 000 сўм |
Узоқ кетишдан олдин бюджетни уй-жой бюджети калкуляторида текшириб кўринг. Иккита уй-жой харажатининг умумий манзарасини ўртача ойлик харажатни ҳисоблаб туриш орқали кўриш осонроқ.
Узоқ муддатга кетишдан олдин нима қилиш керак
Бундай харажатларни олдиндан умумий оилавий пул ҳисобига ёзиб қўйиш қулай, шунда кетиш бюджет учун кутилмаган бўлмайди.
- Барча ҳисоблагичларнинг сўнгги кўрсаткичини етказиб берувчиларга олдиндан топширинг.
- Ҳар бир етказиб берувчидан йўқлик даври учун ҳисоблашни тўхтатиб туриш хизмати бор-йўқлигини сўранг.
- Кераксиз электр сарфлаётган техникани ўчиринг.
- Қариндош ёки қўшни билан квартирани ким кузатиб туриши ҳақида келишинг.
- Онлайн тўловга кириш имконини қолдиринг, кечикиш жаримаси йиғилиб қолмасин.
Бўш квартирани ижарага бериш керакми
Агар квартира ярим йилдан бир йилгача бўш турса, шу муддатга ижарага бериш фойдалироқ эмасми, деб ҳисоблаб кўриш мантиқий — кичик ижара пули ҳам қатъий қаторларни қоплайди. Ҳудудингизда шунга ўхшаш уй нархини ижара эълонларида кўриш мумкин. Агар қариндошлар квартирани сотишга қарор қилса, бозорни сотув эълонлари орқали баҳоланг. Масала бутун оила кўчиб ўтиши ҳақида бўлса, кўчишнинг фойдасини қандай ҳисоблаш мақоласи асқотади, ўзи вақтинча ижарада яшаганлар учун эса — ижарада яшаб пул қандай тўплаш мумкин.
Кўп учрайдиган хатолар
- Сўнгги кўрсаткични топширмасдан узоқ муддатга кетишади ва оширилган норма бўйича тўлайди.
- Умумий уй эҳтиёжлари ва техник хизмат яшашдан қатъи назар ҳисобланишини унутишади.
- Онлайн тўловга кириш имконини қолдирмайдилар ва узоқдан киришни тиклаётганда жарима оладилар.
- Узоқ йўқлик ҳақида етказиб берувчиларга хабар бермайдилар.
- Керак бўлмаса ҳам техникани ёқилган ҳолда қолдирадилар.
Қисқа жавоблар
Квартирада ҳеч ким яшамаса, коммунал тўлаш керакми?
Ҳа, қатъий тўловлар яшашдан қатъи назар ҳисобланади, ҳисоблагичларни эса деярли нолга тушириш мумкин.
Бўш квартирада иситиш учун тўламаслик мумкинми?
Одатда йўқ, агар иситиш марказлашган бўлса ва майдон бўйича ҳисобланса, алоҳида ҳисоблагич бўйича эмас.
Кўрсаткични топширмаса нима бўлади?
Нол ўрнига норма бўйича ҳисобланади, ва сумма ҳақиқий сарфдан сезиларли юқори бўлади.
Узоқ кетишда квартирани газ ва сувдан узиш керакми?
Буни етказиб берувчидан сўранг — баъзиларида ҳисоблашни тўхтатиб турадиган вақтинчалик ўчириш тартиби бор.
Эгасиз, мерос бўш квартира учун ким тўлайди?
Мулк ҳуқуқи расмийлаштирилмагунча, тўлаш мажбурияти унга ҳуқуқ олаётган ёки олган кишига тегишли.
Электрдан узиб тежаш мумкинми?
Қисман ҳа, лекин квитансиянинг қатъий қаторлари барибир қолади.
Қисқача
- Бўш квартирада коммуналнинг бир қисмини барибир тўлашга тўғри келади.
- Ҳисоблагич турган электр, газ ва сувни деярли нолга тушириш мумкин.
- Кетишдан олдин сўнгги кўрсаткични албатта топширинг.
- Баъзи етказиб берувчиларда ҳисоблашни вақтинча тўхтатиш хизмати бор.
- Узоқ бўш туришда ижарага бериш имкониятини солиштиринг.
- Онлайн тўловга кириш имконини қолдиринг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
