Sanjarning ota-onasi boshqa shahardagi qiziga olti oyga ko'chib ketishdi, Toshkentdagi kvartira bo'sh qoldi — chiroq yonmaydi, kran ochilmaydi, lekin kvitansiya har oy kelaveradi, go'yo u yerda kimdir yashayotgandek.
Hech kim yashamaydigan bo'sh kvartira uchun kommunalni qancha to'lash kerak? Norma yoki qat'iy summa bo'yicha hisoblanadigan xizmatlar uchun to'lashga to'g'ri keladi — umumiy uy ehtiyojlari, chiqindi olib chiqish, uyni texnik xizmat ko'rsatish, ba'zan isitish ham, kvartirada kimdir yashaydimi yoki yo'qmi, ahamiyati yo'q. Hisoblagich turgan elektr, gaz va suvni esa deyarli nolga tushirish mumkin, chunki ular haqiqiy sarf bo'yicha hisoblanadi.
Qaysi xizmatlar yashashga bog'liq emas
Kvartiraga egalik qilishning o'ziga hisoblanadigan qatorlar bor: umumiy uy ehtiyojlari mulkdorlar orasida maydonga qarab bo'linadi, chiqindi va texnik xizmat ko'pincha qat'iy summa bo'lib keladi, markazlashgan isitish esa mavsumda ko'pincha maydon bo'yicha hisoblanadi, issiqlik hisoblagichi bo'yicha emas. Bu qatorlar kvartirada bir oy hech kim bo'lmasa ham keladi.
Qaysi xizmatlarni deyarli nolga tushirish mumkin
Hisoblagich turgan elektr, gaz, sovuq va issiq suv haqiqiy iste'mol bo'yicha to'lanadi. Bo'sh kvartirada sarf nolga yaqin — faqat muzlatgich yoqilgan qolgan yoki qishda quvurlar muzlamasligi uchun isitgich ishlab tursa boshqa gap. Asosiysi — hisoblagichlar ishlayotganiga ishonch hosil qilib, so'nggi ko'rsatkichni oldindan topshirish, aks holda nol o'rniga norma hisoblanadi. Tanish holat: oila uch oyga ketgan, suv ko'rsatkichini topshirishni unutgan, va shu vaqt norma yozilaverdi, garchi bir tomchi ham oqmagan bo'lsa ham.
Qanday hisoblash kerak
«Yashaladigan» va «bo'sh» kvartira farqini tushunish uchun odatiy kvitansiyani bo'sh turgan davrdagi bilan solishtiring.
Misol (raqamlar shartli, o'zingiznikini qo'ying): odatiy oylik kvitansiya — 320 000 so'm, undan hisoblagichlar 180 000 so'm, qat'iy qatorlar — 140 000 so'm. Nol ko'rsatkich topshirilgan bo'sh kvartirada faqat qat'iy qism qoladi — 140 000 so'm, oyiga 180 000 tejaladi.
Ikkinchi misol: ko'rsatkich topshirilmasa, nol o'rniga bir kishi uchun norma hisoblanadi — aytaylik, 60 000 so'm. Uch oylik ta'til tejamkorligi 540 000 emas, atigi 240 000 bo'ladi — unutilgan bitta qo'ng'iroq tufayli 300 000 so'm yo'qoladi.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Nol ko'rsatkichda tejamkorlik | odatiy summa − qat'iy qatorlar | 320 000 − 140 000 = oyiga 180 000 so'm |
| Topshirilmagan ko'rsatkichda yo'qotish | norma − haqiqatdagi nol | oyiga 60 000 so'm ortiqcha |
| Uch oylik tejamkorlik topshirilganda | oylik tejamkorlik × oylar soni | 180 000 × 3 = 540 000 so'm |
| Topshirilmagan ko'rsatkich farqi | oylik ortiqcha × oylar soni | 60 000 × 3 = 180 000 so'm |
Uzoq ketishdan oldin byudjetni uy-joy byudjeti kalkulyatorida tekshirib ko'ring. Ikkita uy-joy xarajatining umumiy manzarasini o'rtacha oylik xarajatni hisoblab turish orqali ko'rish osonroq.
Uzoq muddatga ketishdan oldin nima qilish kerak
Bunday xarajatlarni oldindan umumiy oilaviy pul hisobiga yozib qo'yish qulay, shunda ketish byudjet uchun kutilmagan bo'lmaydi.
- Barcha hisoblagichlarning so'nggi ko'rsatkichini yetkazib beruvchilarga oldindan topshiring.
- Har bir yetkazib beruvchidan yo'qlik davri uchun hisoblashni to'xtatib turish xizmati bor-yo'qligini so'rang.
- Keraksiz elektr sarflayotgan texnikani o'chiring.
- Qarindosh yoki qo'shni bilan kvartirani kim kuzatib turishi haqida kelishing.
- Onlayn to'lovga kirish imkonini qoldiring, kechikish jarimasi yig'ilib qolmasin.
Bo'sh kvartirani ijaraga berish kerakmi
Agar kvartira yarim yildan bir yilgacha bo'sh tursa, shu muddatga ijaraga berish foydaliroq emasmi, deb hisoblab ko'rish mantiqiy — kichik ijara puli ham qat'iy qatorlarni qoplaydi. Hududingizda shunga o'xshash uy narxini ijara e'lonlarida ko'rish mumkin. Agar qarindoshlar kvartirani sotishga qaror qilsa, bozorni sotuv e'lonlari orqali baholang. Masala butun oila ko'chib o'tishi haqida bo'lsa, ko'chishning foydasini qanday hisoblash maqolasi asqotadi, o'zi vaqtincha ijarada yashaganlar uchun esa — ijarada yashab pul qanday to'plash mumkin.
Ko'p uchraydigan xatolar
- So'nggi ko'rsatkichni topshirmasdan uzoq muddatga ketishadi va oshirilgan norma bo'yicha to'laydi.
- Umumiy uy ehtiyojlari va texnik xizmat yashashdan qat'i nazar hisoblanishini unutishadi.
- Onlayn to'lovga kirish imkonini qoldirmaydilar va uzoqdan kirishni tiklayotganda jarima oladilar.
- Uzoq yo'qlik haqida yetkazib beruvchilarga xabar bermaydilar.
- Kerak bo'lmasa ham texnikani yoqilgan holda qoldiradilar.
Qisqa javoblar
Kvartirada hech kim yashamasa, kommunal to'lash kerakmi?
Ha, qat'iy to'lovlar yashashdan qat'i nazar hisoblanadi, hisoblagichlarni esa deyarli nolga tushirish mumkin.
Bo'sh kvartirada isitish uchun to'lamaslik mumkinmi?
Odatda yo'q, agar isitish markazlashgan bo'lsa va maydon bo'yicha hisoblansa, alohida hisoblagich bo'yicha emas.
Ko'rsatkichni topshirmasa nima bo'ladi?
Nol o'rniga norma bo'yicha hisoblanadi, va summa haqiqiy sarfdan sezilarli yuqori bo'ladi.
Uzoq ketishda kvartirani gaz va suvdan uzish kerakmi?
Buni yetkazib beruvchidan so'rang — ba'zilarida hisoblashni to'xtatib turadigan vaqtinchalik o'chirish tartibi bor.
Egasiz, meros bo'sh kvartira uchun kim to'laydi?
Mulk huquqi rasmiylashtirilmaguncha, to'lash majburiyati unga huquq olayotgan yoki olgan kishiga tegishli.
Elektrdan uzib tejash mumkinmi?
Qisman ha, lekin kvitansiyaning qat'iy qatorlari baribir qoladi.
Qisqacha
- Bo'sh kvartirada kommunalning bir qismini baribir to'lashga to'g'ri keladi.
- Hisoblagich turgan elektr, gaz va suvni deyarli nolga tushirish mumkin.
- Ketishdan oldin so'nggi ko'rsatkichni albatta topshiring.
- Ba'zi yetkazib beruvchilarda hisoblashni vaqtincha to'xtatish xizmati bor.
- Uzoq bo'sh turishda ijaraga berish imkoniyatini solishtiring.
- Onlayn to'lovga kirish imkonini qoldiring.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
