Отабекнинг Чилонзордаги квартирасида қишда ҳар йили бир ҳафтага стоякларни профилактика қилиш учун иссиқ suv ўчириларди, оила чойнакдан қайнаган suv билан исинарди. Учинчи шундай қишдан кейин «қандай suv иситгич танлаш керак — проточний ёки накопителний» деган савол кўндаланг бўлди, ва янги иситиш мавсуми бошланмасдан тезда ҳал қилиш керак эди.
Қисқа жавоб: битта жўмрак ва камдан-кам ишлатиш учун проточний (оқим) мос — ихчам ва исишни кутиш шарт эмас. Душ, ванна ва ошхона бир вақтда ишлатиладиган оилага 50–80 литрлик бак керак, акс ҳолда иссиқ suv чомилиш ўртасида тугаб қолади. Энди сарфни қандай ҳисоблаш ва ўрнатишда нимадан тежамасликни кўрамиз.
Қандай suv иситгич танлаш: проточний ёки накопителний
Проточний иситгич suv ундан оқиб ўтаётганда дарҳол иситади ва деворда жой эгалламайди — бу кичик ошхона ёки ҳовли уйи учун қулай. Лекин бундай иситгичга кучли электр сими керак, акс ҳолда шчитокдаги автомат ҳар ёқилганда узилиб қолади. Бакли иситгич сувни олдиндан иситиб, бакда сақлайди, шунинг учун сим оддий бўлиши мумкин, аммо бак учун жойни олдиндан топиш керак.
Оилага қанча литрлик бак керак
Тахминий қоида: битта одамга душ учун бир чиқишда тахминан 30–40 литр иссиқ suv керак. Уч-тўрт кишилик оилага, агар бир вақтда ювинмасалар, одатда 50–80 литрлик бак етади; агар чомилиш танаффуссиз кетма-кет кеца — 100 литр афзал.
| Нимани солиштирамиз | Проточний | Накопителний |
|---|---|---|
| Исиш тезлиги | дарҳол | бакни иситиш учун вақт керак |
| Симга талаб | юқори, кўпинча алоҳида автомат керак | оддий |
| Ўрнатиш жойи | ихчам, раковина остида | бак учун деворда жой керак |
| Электр сарфи | фақат ишлатиш вақтида | плус бакда ҳароратни сақлаш |
Сувни иситишга кетадиган электрни қандай ҳисоблаш
Формула сўз билан: иситишга кетган энергия (кВт·соат) — suv ҳажми (литр) кўпайтирилган ҳарорат фарқига ва 0,00116 га тенг, бу сувни иситиш учун физик доимий сон, ўйлаб топилган рақам эмас. Кейин сўмдаги харажат — энергия кўпайтирилган ҳисобингиздаги 1 кВт·соат нархига тенг.
Мисол 1. 80 литр suv 15°К дан 60°К гача иситилди, фарқ 45 даража: 80 × 45 × 0,00116 ≈ 4,2 кВт·соат. Шартли 900 сўм/кВт·соат нархда бу 4,2 × 900 ≈ 3 780 сўм бакнинг бир марта тўлиқ исишига.
Мисол 2. Оила 80 литрлик бакдан кун оралаб фойдаланади, яъни ойига 15 марта тўлиқ иситилади: 15 × 3 780 ≈ 56 700 сўм ойига фақат иситишга, бак кутиш режимида иссиқлик йўқотишини ҳисобга олмаганда.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Бир иситишга энергия | литр × °К фарқи × 0,00116 | 80 × 45 × 0,00116 ≈ 4,2 кВт·соат |
| Бир иситиш нархи | энергия × 1 кВт·соат нархи | 4,2 × 900 ≈ 3 780 сўм |
| Ойлик сарф | бир иситиш нархи × иситишлар сони | 3 780 × 15 ≈ 56 700 сўм |
Ўрнатиш ва техник хизмат — нимадан тежамаслик керак
Suv билан тўлган 80–100 литрлик бак анча оғир бўлади, ва гипсокартон девордаги заиф илгак пастдаги қўшниларни suv босишига тўғридан-тўғри йўл очади. Проточний иситгич учун сим ва автомат «кўз билан» эмас, аниқ ҳисоб билан танланиши керак — бу ерда электрда тежаш иситгичнинг ўзидан кўра хавфлироқ. Йилига бир марта бакни қатламдан тозалаш керак, акс ҳолда иситиш қуввати пасаяди ва бир хил натижа учун электр ҳисоби ўсади.
Кафолат — нимага эътибор бериш керак
Нормал ишлаб чиқарувчиларда бакка (ички колбага) кафолат одатда 3–7 йил, иситиш элементига (ТЕН) — 1–2 йил, бу қаттиқ сувдаги қатламдан тез ишдан чиқадиган сарф қисми. Монтаж кафолатга киришини алоҳида сўраб олинг — агар тасодифий уста чек берилмаган ҳолда ўрнатган бўлса, дўкон кафолат хизматини рад этиши мумкин.
Кўп учрайдиган хатолар
- «Тежаш учун» кичик бак олиб, кейин бутун оила душга навбат кутади.
- Автоматни текширмай, эски симга проточний иситгич ўрнатишади.
- Бакни йиллаб қатламдан тозаламай, иситиш қувватини йўқотишади.
- Оғир бакни деворга маҳкамлашда тежашади.
- ТЕН ва бакнинг ўзига алоҳида кафолатни текширмайди.
Таниш ҳолат: Отабекнинг қўшниларида тўрт кишилик квартирада 30 литрлик бак турарди, ва кечқурун душ эшик ортидан «иссиқ suv тугаяпти!» деган қичқириқ билан навбатга айланарди. 80 литрликка алмаштирилгач, бак нархи деярли икки баробар ошган бўлса-да, жанжаллар ўз-ўзидан тугади.
— Проточний иситгич учун симни ростдан алмаштириш керакми? — деб сўради Отабек электрикдан.
— Агар шчиток эски бўлса — ҳа, акс ҳолда автомат ҳар ёқилганда узилади.
Агар иссиқ suv профилактика учун мунтазам ўчирилса, бу харажатларни квартира бюджетига олдиндан қўшиб қўйиш ёки автоном иситишли кўчмас мулк вариантларини кўриш маъқул. Бак сотиб олишда кўпчилик кредит картаси орқали бўлиб-бўлиб тўлайди ёки истеъмол кредити расмийлаштиради, турли таклифлар бўйича ортиқча тўловни кредит калкулятори ёрдамида солиштиринг. Ижарадаги квартирада suv иситгич масаласини уй эгаси билан олдиндан муҳокама қилинг — батафсили Тошкентда квартира ижараси ҳақидаги мақолада. Ўрнатувчи усталарни хизматлар бўлимидан топиб солиштириш мумкин.
Қисқа жавоблар
Қандай suv иситгич танлаш керак: проточний ёки накопителний?
Проточний битта жўмрак ва камдан-кам ишлатиш учун мос, 50–80 литрлик накопителний эса душ ва бир нечта suv нуқтаси бир вақтда ишлатиладиган оила учун.
Тўрт кишилик оилага қанча литрлик бак керак?
Одатда 80 литр етади, агар танаффуссиз кетма-кет ювинишмаса; зич жадвалда 100 литр афзалроқ.
Проточний иситгич учун алоҳида сим керакми?
Кўпинча ҳа — бу моделлар бир вақтнинг ўзида кўп энергия сарфлайди, эски сим ёки заиф автомат юкни кўтара олмаслиги мумкин.
Бакни қатламдан қанча тез-тез тозалаш керак?
Оддий suv учун йилига бир марта, ҳудуд суви қаттиқроқ бўлса — тез-тез; акс ҳолда иситиш қуввати сезиларли пасаяди.
Suv иситгич кафолатига нима киради?
Одатда бак (колба) — 3–7 йил, иситиш элементи — 1–2 йил, лекин шартлар ҳар бир брендда ўзгача.
Қисқача
- Проточний — битта жўмрак ва камдан-кам ишлатиш учун, накопителний — оила ва бир нечта suv нуқтаси учун.
- Бак ҳажмини энг арзон нархга эмас, одамлар сони ва чомилиш жадвалига қараб танланг.
- Проточний иситгич учун сим автоматини алоҳида текшириш керак.
- Бакни йилига бир марта қатламдан тозаланг — бу электрга кўпроқ тўлашдан арзонроқ.
- Бак ва иситиш элементига кафолатни алоҳида текширинг.
