Телефонни қандай танлаш ва ортиқча пул тўламаслик — буни одатда дўкон пештахтаси олдида беш дақиқада ҳал қилишади, кейин эса шу қарор билан икки-уч йил яшашади. Сотувчи олдингизга иккита қути қўяди, иккаласи ҳам чиройли, нарх фарқи эса ярим ойлик. Бу пул айнан нимага кетаётгани тушунарсиз.
Рекламани четга суриб қўйсак, телефонда ҳар куни тўрт нарса ишлайди: батарея, хотира, экран ва камера. Қолгани — алоҳида пул олинадиган ёқимли майда-чуйдалар. Бешинчи нарса ҳам бор, лекин дўконда у ҳақда гапиришмайди: телефон қаердан олинган ва олти ойдан кейин уни ким тузатади.
Телефонни қандай танлаш: батарея, хотира, экран
Батарея. Буни биринчи куниёқ ҳис қиласиз: телефон кечгача чидамаса, на процессор, на корпус ёрдам беради. Сиғимга ва ўз одатларингизга қаранг: машинада навигатор, маршруткада видео, иш қўнғироқлари.
Хотира. Энг кўп учрайдиган хато — тежаш учун хотираси кичик версияни олиш. Бир йилдан кейин суратлар, оилавий гуруҳлардаги овозли хабарлар ва ўйинлар ҳаммасини еб қўяди, телефон секинлашади. Телефон яхши, шунчаки жой қолмаган: хотираси каттароқ версияни олинг.
Экран. Бизнинг шароитда ёрқинлик муҳим: ёзда кўчада хира экранда ҳеч нарса кўринмайди. Ойна ҳимояси ҳам ортиқча эмас: экран биринчи плиткагача яшайди.
Камера. Мегапиксел сони аллақачон ҳеч нарсани англатмайди. Дўконда камерани очинг ва бирор нарсани қуёшга қарши, кейин сояда суратга олинг: фарқ жадвалсиз ҳам дарров кўринади.
Нимага ортиқча пул тўланади
Ортиқча харажатнинг учта манбаси бор.
- Моделнинг янгилиги. Бир йил олдин чиққан телефон сезиларли арзон, фарқи эса майда нарсаларда: ярим йил кутиш — тежашнинг энг оддий йўли.
- Про қўшимчаси ва энг юқори версия. Қўшимча обектив ва бироз тезроқ чип саноқли одамга керак.
- Кассадаги қўшимчалар. Плёнка, ғилоф, «созлаш» ва экран суғуртаси кўпинча телефон нархининг учдан бирига тушади, ҳолбуки плёнка билан ғилофни исталган ўтиш йўлидан арзон оласиз.
Яна бир жимгина ортиқча тўлаш йўли — рекламани кўрган куниёқ ҳис-ҳаяжон билан сотиб олиш; бунда ўйламай қилинган харидлар ҳақидаги қоида асқотади.
Янги, витринадаги ёки тикланган
Витринадаги телефон — залда турган аппарат. Одатда арзонроқ, қутиси очилган, баъзан майда чизилган жойлари бор. Кафолат янгисидагидек бўлса ва корпус билан батареяни кундуз ёруғида кўрсангиз, олса бўлади.
Тикланган (рефурбишед) — қайтарилган ёки заводда таъмирланган аппарат. Ҳаммаси ким тиклаганига боғлиқ: ишлаб чиқарувчининг расмий дастури бошқа, «Маликадаги уста тиклади» бутунлай бошқа, эълонда эса сўз бир хил туради.
Оддий қоида: витринадаги ёки тикланган телефонга чегирма фақат ёзма кафолат билан маънога эга. Қоғоз йўқ — чегирма эмас, таваккал.
Кулранг импорт ва кафолат: булар нега боғлиқ
Кулранг телефон — чамадонда олиб келинган, расмий рўйхатдан ўтмаган аппарат: арзонроқ, кўриниши эса худди ўша. Фарқ учта жойда чиқади: кафолат, сервис ва алоқа.
Кафолатни ишлаб чиқарувчи эмас, сотувчи беради. Дўкон ишлаб турганда ҳаммаси жойида; бозордаги раста ёпилса, кафолат ҳам у билан бирга ёпилади. Расмий сервис бундай телефонни кафолат бўйича одатда қабул қилмайди.
Иккинчиси — алоқа масаласи. Ҳар хил бозор учун чиқарилган аппаратлар турли частоталарни қўллайди, чет элда зўр ишлаган телефон бизда вилоятда ёмонроқ тутиши мумкин. Буни қишлоққа йўлга чиққанда эмас, хариддан олдин текширинг.
Учинчиси — чек: усиз на нархни, на харид санасини исботлайсиз. Нотаниш дўконга онлайн тўлашдан олдин компанияни тўловдан олдин қандай текшириш кераклигини ўқинг.
Ишлатилган телефонни қандай текшириш
Ишлатилган телефон олиш — шошилмасангиз, тежашнинг оддий усули. Кундузи учрашинг ва «тезроқ қилайлик, кечикяпман» деган гапга кўнманг.
- ИМЕИ қутида, созламаларда ва аппаратнинг ўзида бир хил бўлсин.
- Кўз олдингизда аккаунтдан тўлиқ чиқишни сўранг — телефон бировнинг ҳисобига боғланмасин.
- Созламаларда батарея ҳолатига қаранг.
- Қўнғироқ қилинг, камера, микрофон, карнай ва Ви-Фи ни синанг, сим-картангизни солинг.
- Корпус ва экран рамкасига қаранг: нотекис оралиқ ва елим изи очилганидан дарак беради.
- Чек ва сотувчининг ҳужжатини сўранг — исмини яширадиган одам билан иш қилмаган маъқул.
Бўлиб тўлаш қанча туради
Дўкондаги бўлиб тўлаш совғадек кўринади: нарх ўша, фақат қисмларга бўлинган. Аслида пулнинг қиймати нарх ёрлиғига киритилган. Иккита рақамни сўранг: бугун нақдга қанча ва бўлиб тўлаганда жами қанча чиқади. Ўртадаги фарқ — бу тўлов.
| Усул | Нарх қаерда яширинган | Кимга мос |
|---|---|---|
| Нақд пул | Яширин нарса йўқ, савдолашса бўлади | Пул аллақачон бор бўлса |
| Дўкон бўлиб тўлаши | Оширилган нарх ва қўшимча хизматларда | Нақд нарх билан фарқ катта бўлмаса |
| Кредит карта | Имтиёзли даврдан кейинги фоизларда | Фоизсиз муддатда ёпа оладиганларга |
| Банкдаги кредит | Ставка ва суғуртада, лекин ҳаммаси ёзилган | Йирик харидга, аниқ жадвал керак бўлса |
Банклар шарти ҳар хил ва ўзгариб туради, шунинг учун сотувчи гапига эмас, ўзингизга ишонинг: Ўзбекистон банкларининг кредит карталари ва ҳар қандай мақсадга истеъмол кредити ёнма-ён туради, тўловни чамалашга эса кредит калкулятори ёрдам беради. Механикаси техникани бўлиб тўлашга олиш ҳақидаги мақолада батафсил ёзилган.
Алоҳида гап — микроқарзлар: қисқа муддатга юқори фоизда олинган пулга телефон олиш энг қиммат йўл. Бошқа иложи бўлмаса, харид ҳозирча кўтара олмайдиган юк.
Телефонни қачон алмаштириш керак
Ёшига эмас, аломатларига қараб: батарея тушликкача чидамаса ва уни алмаштириш ҳам қутқармаса, хавфсизлик янгиланишлари келмай қўйса, банк иловаси ўрнатилмаса. Қолгани — «янги модел чиқди», «ҳамкасбимники яхшироқ» — сабаб эмас.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Чегирма деб кичик хотирали версияни олиш.
- Кафолат «ҳамманики каби» деган гапга ишониб, муҳрли қоғоз олмаслик.
- Нақд нархни сўрамай, бўлиб тўлашни бепул деб ўйлаш.
- Ишлатилган телефонни ИМЕИ ва аккаунтни текширмай олиш.
Қисқа жавоблар
Қанча хотира олиш керак
Икки йилдан кейин телефонни ҳар ҳафта тозалаб ўтирмайдиган даражада. Ҳозирги аппаратингизда қанча банд эканини кўринг ва икки баробар захира билан олинг: хотира учун қўшимча тўлов телефонни эрта алмаштиришдан арзон.
Витринадаги телефонни олса бўладими
Бўлади, агар чегирма сезиларли, кафолат янгисидагидек бўлса ва корпусни кўриб чиққан бўлсангиз. Кафолат ҳақидаги саволга «бу-ку витрина» деб жавоб беришса, фойда сотувчи томонда.
Кулранг телефоннинг хавфи нимада
Уни ўз пулингизга таъмирлашга тўғри келишида ва кафолат сотиб олган растангиз ишлагунича яшашида. Шаҳар ташқарисида алоқа муаммоси ҳам бўлиши мумкин.
Ишлатилган телефонни қандай текшираман
ИМЕИ ни уч жойда солиштиринг, кўз олдингизда аккаунтдан чиқишни сўранг, батарея, камера, микрофон ва ўз сим-картангизни синаб кўринг. Аппарат қўлингизга тегмагунча олдиндан пул берманг.
Бўлиб тўлаш яхшими ёки жамғариш
Жамғариш деярли ҳар доим арзон: нақд нархни тўлайсиз ва савдолашасиз. Бўлиб тўлаш телефон ҳозир иш учун керак бўлганда ўзини оқлайди.
Қисқаси
- Ҳал қилувчиси — батарея, хотира, экран ва камера.
- Бир йил олдинги модел бир хил имкониятда пул тежайди.
- Витринадаги ва тикланган аппарат ёзма кафолат билан олинади.
- Кулранг телефон айнан келажакдаги таъмир нархига арзон.
- Бўлиб тўлаш нархи фоизда эмас, нақд нарх билан фарқда ўлчанади.
- Телефон янги модел чиққани учун эмас, аломатлари бўйича алмаштирилади.
