Telefonni qanday tanlash va ortiqcha pul to‘lamaslik — buni odatda do‘kon peshtaxtasi oldida besh daqiqada hal qilishadi, keyin esa shu qaror bilan ikki-uch yil yashashadi. Sotuvchi oldingizga ikkita quti qo‘yadi, ikkalasi ham chiroyli, narx farqi esa yarim oylik. Bu pul aynan nimaga ketayotgani tushunarsiz.
Reklamani chetga surib qo‘ysak, telefonda har kuni to‘rt narsa ishlaydi: batareya, xotira, ekran va kamera. Qolgani — alohida pul olinadigan yoqimli mayda-chuydalar. Beshinchi narsa ham bor, lekin do‘konda u haqda gapirishmaydi: telefon qayerdan olingan va olti oydan keyin uni kim tuzatadi.
Telefonni qanday tanlash: batareya, xotira, ekran
Batareya. Buni birinchi kuniyoq his qilasiz: telefon kechgacha chidamasa, na protsessor, na korpus yordam beradi. Sig‘imga va o‘z odatlaringizga qarang: mashinada navigator, marshrutkada video, ish qo‘ng‘iroqlari.
Xotira. Eng ko‘p uchraydigan xato — tejash uchun xotirasi kichik versiyani olish. Bir yildan keyin suratlar, oilaviy guruhlardagi ovozli xabarlar va o‘yinlar hammasini yeb qo‘yadi, telefon sekinlashadi. Telefon yaxshi, shunchaki joy qolmagan: xotirasi kattaroq versiyani oling.
Ekran. Bizning sharoitda yorqinlik muhim: yozda ko‘chada xira ekranda hech narsa ko‘rinmaydi. Oyna himoyasi ham ortiqcha emas: ekran birinchi plitkagacha yashaydi.
Kamera. Megapiksel soni allaqachon hech narsani anglatmaydi. Do‘konda kamerani oching va biror narsani quyoshga qarshi, keyin soyada suratga oling: farq jadvalsiz ham darrov ko‘rinadi.
Nimaga ortiqcha pul to‘lanadi
Ortiqcha xarajatning uchta manbasi bor.
- Modelning yangiligi. Bir yil oldin chiqqan telefon sezilarli arzon, farqi esa mayda narsalarda: yarim yil kutish — tejashning eng oddiy yo‘li.
- Pro qo‘shimchasi va eng yuqori versiya. Qo‘shimcha obyektiv va biroz tezroq chip sanoqli odamga kerak.
- Kassadagi qo‘shimchalar. Plyonka, g‘ilof, «sozlash» va ekran sug‘urtasi ko‘pincha telefon narxining uchdan biriga tushadi, holbuki plyonka bilan g‘ilofni istalgan o‘tish yo‘lidan arzon olasiz.
Yana bir jimgina ortiqcha to‘lash yo‘li — reklamani ko‘rgan kuniyoq his-hayajon bilan sotib olish; bunda o‘ylamay qilingan xaridlar haqidagi qoida asqotadi.
Yangi, vitrinadagi yoki tiklangan
Vitrinadagi telefon — zalda turgan apparat. Odatda arzonroq, qutisi ochilgan, ba’zan mayda chizilgan joylari bor. Kafolat yangisidagidek bo‘lsa va korpus bilan batareyani kunduz yorug‘ida ko‘rsangiz, olsa bo‘ladi.
Tiklangan (refurbished) — qaytarilgan yoki zavodda ta’mirlangan apparat. Hammasi kim tiklaganiga bog‘liq: ishlab chiqaruvchining rasmiy dasturi boshqa, «Malikadagi usta tikladi» butunlay boshqa, e’londa esa so‘z bir xil turadi.
Oddiy qoida: vitrinadagi yoki tiklangan telefonga chegirma faqat yozma kafolat bilan ma’noga ega. Qog‘oz yo‘q — chegirma emas, tavakkal.
Kulrang import va kafolat: bular nega bog‘liq
Kulrang telefon — chamadonda olib kelingan, rasmiy ro‘yxatdan o‘tmagan apparat: arzonroq, ko‘rinishi esa xuddi o‘sha. Farq uchta joyda chiqadi: kafolat, servis va aloqa.
Kafolatni ishlab chiqaruvchi emas, sotuvchi beradi. Do‘kon ishlab turganda hammasi joyida; bozordagi rasta yopilsa, kafolat ham u bilan birga yopiladi. Rasmiy servis bunday telefonni kafolat bo‘yicha odatda qabul qilmaydi.
Ikkinchisi — aloqa masalasi. Har xil bozor uchun chiqarilgan apparatlar turli chastotalarni qo‘llaydi, chet elda zo‘r ishlagan telefon bizda viloyatda yomonroq tutishi mumkin. Buni qishloqqa yo‘lga chiqqanda emas, xariddan oldin tekshiring.
Uchinchisi — chek: usiz na narxni, na xarid sanasini isbotlaysiz. Notanish do‘konga onlayn to‘lashdan oldin kompaniyani to‘lovdan oldin qanday tekshirish kerakligini o‘qing.
Ishlatilgan telefonni qanday tekshirish
Ishlatilgan telefon olish — shoshilmasangiz, tejashning oddiy usuli. Kunduzi uchrashing va «tezroq qilaylik, kechikyapman» degan gapga ko‘nmang.
- IMEI qutida, sozlamalarda va apparatning o‘zida bir xil bo‘lsin.
- Ko‘z oldingizda akkauntdan to‘liq chiqishni so‘rang — telefon birovning hisobiga bog‘lanmasin.
- Sozlamalarda batareya holatiga qarang.
- Qo‘ng‘iroq qiling, kamera, mikrofon, karnay va Wi-Fi ni sinang, sim-kartangizni soling.
- Korpus va ekran ramkasiga qarang: notekis oraliq va yelim izi ochilganidan darak beradi.
- Chek va sotuvchining hujjatini so‘rang — ismini yashiradigan odam bilan ish qilmagan ma’qul.
Bo‘lib to‘lash qancha turadi
Do‘kondagi bo‘lib to‘lash sovg‘adek ko‘rinadi: narx o‘sha, faqat qismlarga bo‘lingan. Aslida pulning qiymati narx yorlig‘iga kiritilgan. Ikkita raqamni so‘rang: bugun naqdga qancha va bo‘lib to‘laganda jami qancha chiqadi. O‘rtadagi farq — bu to‘lov.
| Usul | Narx qayerda yashiringan | Kimga mos |
|---|---|---|
| Naqd pul | Yashirin narsa yo‘q, savdolashsa bo‘ladi | Pul allaqachon bor bo‘lsa |
| Do‘kon bo‘lib to‘lashi | Oshirilgan narx va qo‘shimcha xizmatlarda | Naqd narx bilan farq katta bo‘lmasa |
| Kredit karta | Imtiyozli davrdan keyingi foizlarda | Foizsiz muddatda yopa oladiganlarga |
| Bankdagi kredit | Stavka va sug‘urtada, lekin hammasi yozilgan | Yirik xaridga, aniq jadval kerak bo‘lsa |
Banklar sharti har xil va o‘zgarib turadi, shuning uchun sotuvchi gapiga emas, o‘zingizga ishoning: O‘zbekiston banklarining kredit kartalari va har qanday maqsadga iste’mol krediti yonma-yon turadi, to‘lovni chamalashga esa kredit kalkulyatori yordam beradi. Mexanikasi texnikani bo‘lib to‘lashga olish haqidagi maqolada batafsil yozilgan.
Alohida gap — mikroqarzlar: qisqa muddatga yuqori foizda olingan pulga telefon olish eng qimmat yo‘l. Boshqa iloji bo‘lmasa, xarid hozircha ko‘tara olmaydigan yuk.
Telefonni qachon almashtirish kerak
Yoshiga emas, alomatlariga qarab: batareya tushlikkacha chidamasa va uni almashtirish ham qutqarmasa, xavfsizlik yangilanishlari kelmay qo‘ysa, bank ilovasi o‘rnatilmasa. Qolgani — «yangi model chiqdi», «hamkasbimniki yaxshiroq» — sabab emas.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Chegirma deb kichik xotirali versiyani olish.
- Kafolat «hammaniki kabi» degan gapga ishonib, muhrli qog‘oz olmaslik.
- Naqd narxni so‘ramay, bo‘lib to‘lashni bepul deb o‘ylash.
- Ishlatilgan telefonni IMEI va akkauntni tekshirmay olish.
Qisqa javoblar
Qancha xotira olish kerak
Ikki yildan keyin telefonni har hafta tozalab o‘tirmaydigan darajada. Hozirgi apparatingizda qancha band ekanini ko‘ring va ikki barobar zaxira bilan oling: xotira uchun qo‘shimcha to‘lov telefonni erta almashtirishdan arzon.
Vitrinadagi telefonni olsa bo‘ladimi
Bo‘ladi, agar chegirma sezilarli, kafolat yangisidagidek bo‘lsa va korpusni ko‘rib chiqqan bo‘lsangiz. Kafolat haqidagi savolga «bu-ku vitrina» deb javob berishsa, foyda sotuvchi tomonda.
Kulrang telefonning xavfi nimada
Uni o‘z pulingizga ta’mirlashga to‘g‘ri kelishida va kafolat sotib olgan rastangiz ishlagunicha yashashida. Shahar tashqarisida aloqa muammosi ham bo‘lishi mumkin.
Ishlatilgan telefonni qanday tekshiraman
IMEI ni uch joyda solishtiring, ko‘z oldingizda akkauntdan chiqishni so‘rang, batareya, kamera, mikrofon va o‘z sim-kartangizni sinab ko‘ring. Apparat qo‘lingizga tegmaguncha oldindan pul bermang.
Bo‘lib to‘lash yaxshimi yoki jamg‘arish
Jamg‘arish deyarli har doim arzon: naqd narxni to‘laysiz va savdolashasiz. Bo‘lib to‘lash telefon hozir ish uchun kerak bo‘lganda o‘zini oqlaydi.
Qisqasi
- Hal qiluvchisi — batareya, xotira, ekran va kamera.
- Bir yil oldingi model bir xil imkoniyatda pul tejaydi.
- Vitrinadagi va tiklangan apparat yozma kafolat bilan olinadi.
- Kulrang telefon aynan kelajakdagi ta’mir narxiga arzon.
- Bo‘lib to‘lash narxi foizda emas, naqd narx bilan farqda o‘lchanadi.
- Telefon yangi model chiqqani uchun emas, alomatlari bo‘yicha almashtiriladi.
