Нолдан дастурчи бўлиш қандай? Махсус факултетда ўқимаган ва код ёзмаган бўлсангиз, жавоб қисқа: битта тил оласиз, ҳар куни икки соат шуғулланасиз, бир неча ойдан кейин биринчи ишларингизни кўрсатасиз ва амалиётга борасиз.
Аввал кам айтиладиган нарса ҳақида. Дастурчи кун бўйи янги код тўқимайди. У бировнинг кодини ўқийди, кеча ишлаган нарса бугун нега йиқилаётганини қидиради ва ёзилганини қайта ёзади.
Қуйида: нимадан бошлаш, биринчи тил қайси бўлсин, биринчи маошгача қанча вақт кетади, курс ёки мустақил ўқиш, портфолиё, амалиёт ва кимга оғир бўлади.
Дастурчи аслида нима билан банд
Жонли мисол. Иловада бир қисм одамда сават очилмай қолди, вазифа эса сизга бир қаторда келади: «баъзиларда ишламаяпти». Сиз кимда эканини аниқлайсиз, бузилишни такрорлайсиз, айбдор базадаги эски майдон эканини топасиз ва нега бу икки кун олганини тушунтирасиз.
Сўз билан аниқ ёзиш бу ерда кўринганидан муҳимроқ: икки ҳафта нотўғри иш қилган жимжит одам, иккинчи куни келиб сўрагандан кам қадрланади.
Биринчи ойда нимадан бошлаш керак
Биринчи куниёқ курс сотиб олманг. Ўзингизни бепул материалда синанг: бир ой чидасангиз, кейин тўлайсиз. Сараланиш дастлабки ҳафталарда бўлади, сабаб эса қийинлик эмас, зерикиш.
- Кайфият эмас, жадвал: эрталаб бир соат, кечқурун бир соат, ҳафтада олти кун. Бу ойига бир марта қилинган қаҳрамонликдан кўп беради.
- Иш жойини тузатинг. Ноутбук энг қиммати бўлиши шарт эмас — қайси бирида ўқиш мумкинлиги ўқиш ва иш учун ноутбук танлаш материалида бор.
- Уйдаги интернетни текширинг: видео дарслар трафикни ҳам, сабрни ҳам ейди. Тарифларни Ўзбекистон интернет провайдерлари бўлимида солиштиринг.
- Тирик одамларни топинг: гуруҳ чати, учрашув, гуруҳдошлар. Ёлғиз ўзи охиригача борганлар кам.
Биринчи тилни қандай танлаш керак
Биринчи тил ўйланганидан камроқ нарсани ҳал қилади: иккинчисини бир-икки ойда ўрганасиз, чунки фикрлашни билиб оласиз. Лекин учтаси орасида сакраш мумкин эмас — биттасини танланг ва биринчи ишгача қолганига тегманг.
| Тил | Қаерга олиб боради | Янги бошловчига нимаси оғир |
|---|---|---|
| Пйтҳон | автоматлаштириш, маълумотлар, сервер қисми | кириши осон, шунинг учун янгилар кўп |
| ЖаваСкрипт | сайтлар, интерфейслар, мобил иловалар | натижа дарров кўринади, лекин воситалар жуда кўп |
| Жава ёки Котлин | банк тизимлари, Андроид | қатъий ва узун, биринчи натижагача кўп вақт кетади |
| ПҲП | сайтлар ва дўконлар, тайёрини қўллаб-қувватлаш | обрўйи зерикарли, лекин маҳаллий студияларда иш кўп |
| СҚЛ | ҳар қандай маълумот, деярли ҳаммага керак | асосий тилни алмаштирмайди, лекин усиз бўлмайди |
Танлаш қоидаси: оёқ билан бориб ета оладиган компаниялар вакансиясига қаранг. Уларда кўпроқ нима сўралса, шуни олинг.
Нолдан дастурчи бўлиш учун қанча ўқиш керак
Биринчи ҳақ тўланадиган ишгача рост оралиқ: саккиз ойдан икки йилгача. Саккиз ой — кунига икки-уч соат, узилишсиз. Икки йил — ишдан кейин ўқийдиган ва баъзан бир ой тушиб қоладиган одамнинг йўли.
Вақт эмас, қилинган иш ҳисобланади: ўз лойиҳасисиз юз соат видео курс, тугалланган битта иловадан арзонроқ.
Курс ёки мустақил ўқиш
Курс мавзулар тартибини, муддатларни ва савол бериш мумкин бўлган одамни беради. Иш бермайди: «ишга жойлаштирамиз» амалда кўпинча «резюме тузишга ёрдам берамиз» дегани. Мактабдан охирги битирувчиларнинг лойиҳаларини сўранг.
Мустақил ўқиш арзонроқ ва ўзингизни мажбурлай олсангиз, тўлиқ мумкин. Бепул дарсликлар етарли, форматлар таҳлили онлайн курслар ва янги касблар мақоласида бор.
Портфолиё ва ўз лойиҳаларингиз
Янги дастурчининг портфолиёси — очиқ омборга қўйилган икки-учта тугалланган лойиҳа: нима қилади, нима учун қилинган, нимаси қийин бўлган. Бошланган ўнта папка ишлайдиган битта сайтдан ёмонроқ.
Вазифани дарсдан эмас, ҳаётингиздан олинг: оила харажатлари ҳисоби, валюта курси боти, амакиваччангиз дўкони учун саҳифа. Бундай лойиҳа охирига етади, чунки ундан кимдир фойдаланади.
Биринчи иш ва амалиёт
Биринчи ишни сайтдаги ариза орқали деярли ҳеч ким олмайди. Маҳаллий компаниядаги амалиёт, гуруҳдаги танишлар, тавсия қилган ўқитувчи ишлайди. Ариза ҳам юборинг, оёқ билан ҳам юринг — излаш қоидалари яхши маошли ишни қандай топиш материалида ёзилган.
Дастлабки ойлар ёқимсиз: сиз секинсиз, кодингиз тузатилади, вазифалар майда. Бу ярим йилча давом этади. Асосийси — ўрганишга қодирлигингизни кўрсатиш.
Даромад нимага боғлиқ
Аниқ рақам айтмайман, улар ҳар мавсумда ўзгаради. Амалиётчи рамзий олади, Тошкент студиясидаги биринчи иш тахминан оддий офис маоши даражасида, кейин фарқ бир неча баробар ўсади ва тўрт нарсага таянади.
- Ким тўлайди. Маҳаллий студия, банк ва чет эллик буюртмачи — уч хил дунё.
- Неча йил ва қандай. Бир хил вазифадаги уч йил, мураккаб ишдаги бир ярим йилдан арзон.
- Тил ва йўналиш. Кам учрайдиган кўникма қиммат, лекин вакансияси ҳам кам.
- Гапира олиш. Буюртмачи билан ёзишмани олиб борадиган одам кўпроқ олади.
Чет эллик буюртмачигача ецангиз, масофавий ишга чет элдан тўлов олиш масаласини олдиндан ўрганинг ва банклардаги валюта курсини кузатиб боринг. Даромад бу ерда сакрайди, уни алоҳида ҳисоблаш керак — беқарор даромадни қандай ҳисоблаш таҳлили бор.
Инглиз тили керакми
Керак, лекин қўрқиладигани эмас. Бошида ўқиш етади: ҳужжатлар, форумлар, хато хабарлари. Бу луғати камбағал техник инглиз тили, у код билан бирга бир-икки ойда ўзлаштирилади. Оғзаки тил фақат чет эллик буюртмачи билан керак бўлади.
Бу иш кимга тўғри келмайди
«Тушунмаяпман ва қаердан қидиришни билмаяпман» ҳолатига чидай олмайдиганларга: у бу ерда ҳар куни. Тез пул кутаётганларга: биринчи йил сармоя ҳақида. Саккиз соат бир жойда ўтиролмайдиганларга. Тўғри келади эса сабрли, қизиқувчан ва танқидни хотиржам қабул қиладиганга. Ёш ва диплом кам нарса англатади.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Тиллар орасида сакраш. Бир ой Пйтҳон, бир ой ЖаваСкрипт — бир йилдан кейин биттаси ҳам йўқ.
- Ёзиш ўрнига томоша қилиш. Видео тушуниш ҳиссини беради, қўл бўш қолади.
- «Ҳаммасини ўрганай» деб кутиш. Суҳбатга ўзингизни қулай ҳис қилишдан олдин бориш керак.
- Билмаслигини яшириш. Амалиётдаги жимлик аҳмоқона саволдан хавфлироқ.
- Иш ваъдасига ишониш. Рекламани эмас, битирувчиларни текширинг.
Қисқа жавоблар
Олий маълумоциз дастурчи бўлиш мумкинми?
Мумкин, анчагина одам шундай келади. Диплом йирик банкларда ва чет элга кўчишда ёрдам беради, қолган жойда портфолиё ва синов вазифасига қаралади. Лекин мустақил ўқиётганга интизом керак.
Кунига неча соат шуғулланиш керак?
Кунига икки соат — ишлайдиган энг кам миқдор. Бир соатдан ками кечагини эслашга кетади. Тўрт соатдан кўпини узоқ масофада ишлаб юрган одам кўтара олмайди.
Қайси ёшда кеч ҳисобланади?
Кеч бўлмайди, лекин ўттиздан кейин йўл кўпинча яқин соҳадан ўтади: бухгалтер таҳлилга, муҳандис автоматлаштиришга, ўқитувчи тестлашга кетади. Олдинги тажриба устунлик.
Курсдан кейин ишга олишмаса нима қилиш керак?
Қаерда узилаётганига қаранг: жавоб йўқ бўлса — резюме ёмон ва портфолиё бўш; учрашув бор-у таклиф йўқ бўлса — синов вазифаларини йиқитаяпсиз.
Қисқача
- Битта тил, кунига икки соат, ҳафтада олти кун.
- Биринчи ишгача саккиз ойдан икки йилгача кетади.
- Курс тартиб ва муддат беради, лекин иш бермайди.
- Портфолиё — бошланган ўнта эмас, тугалланган икки-учта лойиҳа.
- Инглиз тили аввалига фақат ўқиш учун.
- Даромад буюртмачига, йўналишга ва гапира олишга боғлиқ.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
