Ходим билан ажралиш — иш эгасининг энг нохуш қарорларидан бири, шунинг учун кўпинча керакидан кўпроқ кечиктирилади: заиф ишга чидайдилар, кечикишларга кўз юмадилар, одам «пишиб етилади» деб умид қиладилар. Сиз кечиктириб турганингизда, қолган ходимлар азият чекади — улар ёмон ишга чидашни, яхши ишни эса алоҳида қадрланмаслигини кўради.
Ажралиш жангалга айланиши шарт эмас. Буни шошилиб, жаҳл билан қилиш ва тинч, қоидалар бўйича — суҳбат, ҳисоб-китоб ва бошқаларга тушунарли сабаб билан қилиш орасида фарқ бор. Иккинчи вариант вақт жиҳатидан қимматроқ, лекин обрў жиҳатидан арзонроқ, обрў эса кичик шаҳар ёки раёнда кўринадиганидан кўпроқ нарсани англатади.
Кейинги қисмда — ажралиш вақти келганини қандай билиш, якка ҳолда суҳбатни қандай ўтказиш, нималарни расмийлаштириш керак, ишларни қандай топшириш ва қолган ходимларга нима айтиш керак.
Ҳақиқатан қачон вақти келди
Вақтинчалик муаммо ва тизимли муаммо орасида фарқ бор. Бир ёмон ой, билмасликдан хато, шахсий муаммолар фонида келиб чиқган жанжал — бу суҳбат учун, балки эътиборли синов муддати учун баҳона, ажралиш учун эмас. Тизимли муаммо — бу бир хил нарса огоҳлантиришлардан кейин ҳам такрорланганда, одам ўқитилса ҳам ўсмаганда, унинг хатти-ҳаракати жамоани заҳарлаганда. Агар бир хил эътирозни бир неча марта айтган бўлсангиз ва ҳеч нарса ўзгармаган бўлса — бу тўртинчи марта гаплашиш сигнали эмас, ажралиш вақти келгани сигнали.
Якка ҳолдаги суҳбат
Ажралиш ҳақидаги суҳбат — фақат якка ҳолда, гувоҳларсиз ва оломонсиз, сабаб очиқ хатти-ҳаракат бўлса ҳам. Бошидан тўғридан-тўғри ва фактлар бўйича гапиринг: одам суҳбат бошқа нарса ҳақида деб умид қиладиган узун кириш қисмини чўзманг. Жавоб беришга имкон беринг, қарорни ўзгартирмоқчи бўлмасангиз ҳам — одам учун эшитилиш муҳим, сиз учун эса билмаган фактлар бўлса, уларни эшитиш муҳим. Бажара олмайдиган нарсани ваъда қилманг ва қарор аллақачон қабул қилинган бўлса, хайрлашувни ҳафталаб «тайёргарлик»га чўзманг.
Ҳисоб-китоб ва ҳужжатлар
Тўлиқ ҳисоб-китоб — яхши ният белгиси эмас, иш берувчининг мажбурияти, ва ҳисоб-китобни кечиктириш ажралиш фактининг ўзидан тезроқ обрўни бузади. Ишдан бўшатишни қонун бўйича, қулайлик учун эмас, ҳақиқатга мос сабаб билан расмийлаштиринг. Тўланмаган бонуслар, таътил пули ёки бошқа суммалар бўлса — уларни охирги кунгача ҳисобланг, «кейин қандай чиқса шундай» эмас. Ҳисоб-китоб ва шунга ўхшаш ҳолатлар учун захирага қанча пул кетишини олдиндан билиш учун, рақамларни калкуляторда ҳисоблаб кўринг. Ходим товар, касса ёки ускуна учун жавобгар бўлган бўлса, моддий қадриятларни топширишни ёзма равишда қайд этинг — моддий жавобгарлик масаласини олдиндан тушуниш керак, ходимдан нимани ушлаб қолиш мумкин, нимани мумкин эмас, алоҳида тартибга солинади ва ҳар доим ўйлагандек бўлмайди. Ходим меҳнат шартномаси бўйича эмас, пудратчилик шартномаси бўйича ишлаган бўлса, ажралиш қоидалари бошқача — пудратчилик шартномаси нимани ўзгартиради, буни ўқинг.
Ишларни ва калитларни топшириш
Одам кетишидан олдин, у юритаётган нарсалар рўйхатини тузинг: мижозлар, таъминотчилар, пароллар, калитлар, ҳужжатлар, ёпилмаган вазифалар. Буни ажралишдан бир-икки кун олдин қилиш, ҳеч кимда тушунишга вақт йўқ бўлган сўнгги соатда эмас, маъқул. Пул ва мижозлар базасига тегишли киришларни ажралиш кунида ўзгартиринг, бир ҳафтадан кейин эмас — одамга шахсан шубҳа билан эмас, бу ҳар қандай ишдан бўшатиш учун, сабаби қандай бўлишидан қатъи назар, тўғри амалиёт бўлгани учун.
Қолганларга қандай эълон қилиш керак
Жамоа ажралиш ҳақида тезда билиб олади, савол фақат сиздан ёки миш-мишдан билиб олишида. Ҳақиқатни умумий тарзда, кетган одамни камситмасдан ва ишга алоқаси бўлмаган тафсилотларсиз айтинг: «биз шу одам билан ажралдик, бундан буён бу вазифаларни шу киши юритади». Сабабларни оммавий таҳлил қилишга ўтманг — бу ишончни оширмайди, қолганларни «мени ҳам кетишимда шундай муҳокама қилишади» деган фикр билан қўрқитади. Агар ажралиш жанжал фонида бўлган бўлса, эълондан олдин ишда жанжаллашсангиз нима қилиш керак, деган мақолани ўқиш фойдали — шунда эълон янги муҳокама тўлқинини келтириб чиқармайди. Ҳамма учун бир хил, тинч ва қисқа оҳанг жамоадаги ташвишнинг катта қисмини олиб ташлайди.
Шаҳарда иш берувчи обрўси
Кичик шаҳарда ёки ўз соҳангизда одамлар бир-икки таниш орқали бир-бирини билади, ва ходимлар билан қандай ажралишингиз вакансия рекламасидан тезроқ иш берувчи обрўйингизнинг бир қисмига айланади. Кечиктирмасдан тўлиқ ҳисоб-китоб, тинч оҳанг ва оммавий камситишнинг йўқлиги — бу собиқ ходим иш қидираётган танишларига айтадиган нарса. Тескари ҳолат — кечикиш, бақириш, «қандай чиқса шундай» ҳисоб-китоб — шу доирадаги яхши номзодларга йилларча йўлни ёпади, янги одамларни эса хизматлар бўлими ёки танишлар орқали қидиришга тўғри келади.
| Босқич | Тўғри | Обрўни бузади |
|---|---|---|
| Суҳбат | Якка ҳолда, тўғридан-тўғри, фактлар бўйича | Оммавий, ҳиссиёт билан, учинчи шахслар орқали |
| Ҳисоб-китоб | Тўлиқ ва ўз вақтида | Кечикиш, «қандай чиқса шундай» қисқартириш |
| Киришлар | Ажралиш куни ўзгартирилади | Ҳафталаб фаол қолади |
| Жамоага эълон | Қисқа, тинч, камситмасдан | Ҳамманинг олдида сабабларни муҳокама қилиш |
Кўп учрайдиган хатолар
- Одам ўзи ўзгаради деб умид қилиб, ажралишни ойлаб кечиктирадилар.
- Суҳбатни гувоҳлар олдида ёки якка учрашув ўрнига хабарлар орқали ўтказадилар.
- Ҳисоб-китобни кечиктирадилар ёки қонуний асоссиз қисқартирадилар.
- Ажралиш куни пул ва мижозлар базасига киришни ўзгартиришни унутадилар.
Қисқа жавоблар
Ходимга иш ажралишга бораётганини олдиндан огоҳлантириш керакми?
Ҳа, муаммо бир марталик эмас, тизимли бўлса: якуний қарордан олдин аниқ эътирозлар билан бир-икки тўғридан-тўғри суҳбат одамга тузалиш имконини беради ва баҳс келиб чиқса сизни ҳимоя қилади.
Ходим касса ёки товар учун жавобгар бўлса, нима қилиш керак?
Ҳисоб-китобдан олдин, иложи бўлса ходимнинг ўзи иштирокида, текширув ўтказинг ва ёзма қайд этинг, токи икки томон рақамларга ажралишдан кейин эмас, олдин рози бўлсин.
Жиддий хатти-ҳаракат учун одамни суҳбациз дарров ишдан бўшатиш мумкинми?
Техник жиҳатдан мумкин, лекин якка ҳолдаги суҳбат барибир керак — ҳеч бўлмаса сабабни тушунтириш ва ходимнинг версиясини эшитиш учун. Қонун бўйича ишдан бўшатиш шартлари ва тартиби ўзгариб туради, жорий нормаларни юристдан аниқлаштиринг.
Жамоага ажралиш сабабларини батафсил тушунтириш керакми?
Йўқ, сабабнинг тафсилотлари умумий муҳокама учун эмас. Фактни ва энди вазифаларни ким юритишини айтиш етарли, кетган одамнинг шахсини таҳлил қилмасдан.
Ажралиш янги ходим қидиришга қандай таъсир қилади?
Тўғридан-тўғри: сизда қандай ишдан бўшатилиши ҳақидаги гап вакансия рекламасидан тезроқ номзодларга етиб боради. Тинч ва ҳалол ҳисоб-китоб — ажралиш тарихи нохуш бўлса ҳам, иш берувчининг энг яхши рекламаси.
Қисқача
- Муаммо тизимли ва огоҳлантиришлардан кейин ҳам такрорланса, бир хатодан кейин эмас, ажралинг.
- Суҳбат — фақат якка ҳолда, тўғридан-тўғри ва фактлар бўйича, гувоҳ ва оломонсиз.
- Ҳисоб-китоб — тўлиқ ва ўз вақтида, ҳужжатлар ва қадриятларни топшириш — ёзма равишда.
- Пул ва мижозларга киришни ажралиш кунида, кейин эмас, ўзгартиринг.
- Жамоага — қисқа ва тинч ҳақиқат, ҳамманинг олдида сабабларни таҳлил қилмасдан.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
