Квартирани тез сотиш омадга ҳам, яхши риелторга ҳам боғлиқ эмас. У учта нарсага боғлиқ: ҳалол нарх, суратда квартиранинг дурустгина кўриниши ва тайёр ҳужжатлар. Қолгани жараённи бир-икки ҳафтага тезлаштирадиган ёки секинлаштирадиган тафсилот.
Одатдаги манзара шундай. Одам «савдо учун захира» билан нарх қўяди, телефонда бешта қоронғи сурат олади, «квартира сотилади, ҳаммаси яқин» деб ёзади ва кутади. Икки ойдан кейин нархни туширади, кейин яна туширади ва охири бошиданоқ олиши мумкин бўлган пулдан арзонроққа сотади. Йўқотилган вақт пулга тенг.
Бу йўлни бир-бир ярим ойда босиб ўтиш ва уйни сувтекинга бермаслик йўлини кўриб чиқамиз.
Квартирани тез сотишга нима халақит беради
- Бозордан юқори нарх. Энг кўп учрайдиган сабаб. Харидор кетма-кет йигирмата эълонни кўради ва сизнинг нархингизни шулар фонида кўради.
- Ёмон суратлар. Харидорларнинг ярми эълонни очмасдан, биринчи суратдаёқ воз кечади.
- Қоғозлар тайёр эмас. Сиз маълумотнома йиғиб юрганингизда, харидор бошқа квартира топади.
- Ноқулай кўриклар. «Чоршанба куни иккидан учгача келинг» дегани хоҳловчилар доирасини икки баробар қисқартиради.
- Ичкарида ижарачи ёки қариндош. Одам яшаб турган квартира доим узоқроқ сотилади.
Ҳалол нарх қандай қўйилади
Ҳалол нарх «арзон» дегани эмас. Бу сизнинг уйингизда битимлар ҳақиқатан ўтадиган нарх. Ҳисоблаш осон: квартира сотуви эълонларини очинг, ўз туманингиз, хоналар сонингиз ва ўхшаш уйни танланг, ўнта вариант бўйича бир квадрат метр нархини ҳисоблаб, ўртасини олинг.
Кейин тузатишлар: ўрта қават ва тинч ҳовли — юқорига; биринчи ёки охирги қават, проспектга қараган дераза, лифтнинг йўқлиги — пастга. Ва эсда тутинг: эълонларда сўралган нарх туради, битим пастроқда ўтади. Тумандаги энг қиммат эълон бўйича нарх қўйсангиз, унинг орқасида навбатда турасиз.
Тескари мантиқли йўл ҳам бор — квартирани уй-жой ауксионига қўйиш, у ерда харидорлар ўзаро савдолашади. Бу тезроқ, лекин пастки чегарани олдиндан ўйлаб қўйиш керак.
Квартирани қандай тайёрлаш керак
Сотишдан олдинги катта таъмир деярли ҳеч қачон ўзини оқламайди. Арзон турадиган ва дарров кўзга ташланадиган майда ишлар ишлайди.
- Ортиқчасини чиқариб ташланг: эски мебел, қути, балкондаги нарсалар. Бўш квартира кенгроқ кўринади.
- Дераза, кафел ва сантехникани ювинг. Тоза ҳаммом сотув учун янги обойдан кўпроқ иш қилади.
- Томаётган жўмрак, ғичирлайдиган эшик, аранг турган розеткани тузатинг.
- Куйган лампаларни алмаштириб, ёруғроқ лампа қўйинг — қоронғи уй кичик кўринади.
- Ҳидни йўқотинг: шамоллатинг, чиқиндини чиқаринг, кўрикдан олдин қовурма қилманг.
Квартира бутунлай эскирган бўлса, иккала йўлни ҳисобланг: чегирма билан боричасига сотиш ёки енгил таъмирга пул тикиш. Сметани квартира таъмири қанча туради мақоласи бўйича чамаланг. Кўпинча боричасига сотган фойдалироқ: таъмир қилмоқчи бўлган харидор айнан шундай вариантни қидиради.
Суратлар ва эълон матни
Кундузи, парда очиқ ҳолда, хонанинг бурчагидан суратга олинг — шунда бутун майдон кўринади. Керак бўлади: ҳар бир хона, ошхона, ҳаммом, коридор, деразадан кўриниш, подез ва ҳовли. Ўнта ҳалол сурат учта чиройли суратдан яхши ишлайди. Камчиликларни яширманг: кўрикда барибир кўришади ва ишонч йўқолади.
Матнда харидор қидираётган нарсани ёзинг: қават ва уйнинг қаватлари сони, майдон, режалаштирув, уй йили, ҳолати, атрофда нима бор, мулкдор ким, ҳужжатлар тайёрми. «Шинам», «шошилинч» деган сўзларни олиб ташланг. Яхши эълон саволларга қўнғироқдан олдин жавоб беради. Уни сотув эълонини жойлаш орқали чиқариш мумкин.
Кўриклар ва савдо
Харидорга қулай вақтга, шу жумладан кечқурун ва дам олиш кунига келишинг. Шамоллатинг, чироқни ёқинг, коридордан оёқ кийимни олинг. Қисқа гапиринг: одамлар уйни кўргани келади, уйнинг тарихини эшитгани эмас. Саволларга тўғри жавоб беринг — қўшнилар, икки йил олдинги оқиш, қарзлар ҳақида. Ҳалол жавоб мукаммал суратдан кўра кўпроқ ишонч уйғотади.
Савдо деярли ҳар доим бошланади. Қанчага ва нима эвазига ён беришни олдиндан ҳал қилиб қўйган маъқул: тез ҳисоб-китоб учун, харидор сизнинг кўчишингизни кутгани учун, қоладиган мебел учун. Шунчаки сўрагани учун ён бериш шарт эмас. Ва ҳеч қачон «мен задаток қолдирай, ҳужжат кейин» деган гапга рози бўлманг — ҳисоб-китобнинг хавфсиз тартиби эълон бўйича хавфсиз битим мақоласида ёзилган.
Ҳужжатларни олдиндан йиғинг
Пули тайёр харидор сиз маълумотнома орқасидан югургунингизча бир ой кутмайди. Биринчи кўрикка қадар қўлда бўлиши керак: мулк ҳужжати, мулкдорларнинг паспорти, кадастр қоғозлари, ким рўйхатда экани ҳақидаги маълумотнома, коммунал қарз йўқлиги тасдиғи, керак бўлса турмуш ўртоғининг розилиги. Нариги томон нимани текшириши квартира сотиб олишдаги ҳужжатлар рўйхатида кўринади.
Рўйхатда турган одамлар ва вояга етмаганлар масаласини алоҳида ҳал қилинг. Битим охирги куни бузилишининг энг кўп учрайдиган сабаби шу.
Нархни қачон тушириш керак
| Сотувдаги муддат | Нима кўринади | Нима қилиш керак |
|---|---|---|
| Биринчи ҳафта | Қўнғироқ кам ёки умуман йўқ | Сурат ва матнни текшириш, сурат қўшиш |
| Икки-уч ҳафта | Қўнғироқ қилишади, лекин кўргани келишмайди | Нарх бозордан юқори: кичик қадам билан пастга |
| Бир ой | Кўришади, лекин қайтишмайди | Гап ҳолат ёки режалаштирувда — сезиларли тушириш |
| Икки ой ва ундан кейин | Эълон кўзга уриб қолган | Олиб ташлаб, суратни янгилаб, янги нарх билан қайта қўйиш |
Нархни ҳар ҳафта озгинадан эмас, камдан-кам ва сезиларли туширган маъқул: майда қадамларни харидор «яна туширар экан, кутаман» деб ўқийди.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- «Савдолашишга жой бўлсин» деб нарх қўйиб, айнан шу квартирани қидирганларни қочириш.
- Кечқурун сариқ ёруғда ва тартибсизлик фонида суратга олиш.
- Коммунал қарзни нотариусгача яшириш.
- «Ичкарида одам бор» деб кўрикларга киргизмаслик.
- Харидор ёқимли кўрингани учун пулни тилхациз олиш.
Қисқа жавоблар
Квартирани қанча вақтда сотиш реал
Ҳалол нарх ва тайёр ҳужжат билан одатда уч-саккиз ҳафтада. Нарх бозордан юқори бўлса, муддат ойларга чўзилади ва уй барибир арзонроққа кетади.
Тез сотиш учун риелтор керакми
У қўнғироқ ва кўрикларда вақтингизни тежайди, қоғозларда ёрдам беради, лекин комиссия олади. Ўзингиз жавоб бериб, учрашувларга боришга тайёр бўлсангиз, усиз ҳам бўлади.
Сотишдан олдин таъмир қилиш керакми
Каттаси — йўқ, у нархда кам қайтади. Тозалаш, майда тузатиш ва кераксиз нарсаларни чиқариш эса деярли доим ўзини оқлайди.
Нарх ошириб қўйилганини қандай биламан
Қўнғироқлар бўйича. Яхши эълонга бир ҳафта давомида ҳеч ким қўнғироқ қилмаса, гап нархда. Қўнғироқ қилиб, кўргани келишмаса ҳам гап нархда.
Бир вақтда бир нечта жойда соца бўладими
Бўлади, лекин нарх ҳамма жойда битта бўлсин. Ҳар хил рақамни харидор ўн дақиқада топади ва суҳбат ишончсизликдан бошланади. Ўз суммангизни уй нархи калкуляторида чамалаш мумкин.
Қисқача
- Нархни орзуга эмас, ўнта ўхшаш эълонга қараб ҳисобланг.
- Тозалик, ёруғлик ва ортиқча нарсани чиқариш янги обойдан кўпроқ беради.
- Ўнта кундузги сурат ва батафсил матн бўш қўнғироқларни камайтиради.
- Ҳужжатни задатокдан кейин эмас, биринчи кўрикдан олдин йиғинг.
- Нархни ҳар ҳафта озгинадан эмас, камдан-кам ва сезиларли туширинг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
