Нигоранинг эри жумада заводдан қисқартирилди, душанба куни эса боғча учун тўлаш ва кредит бўйича тўлов киритиш керак эди — одатдаги маош бир кунда йўқолди, харажатлар эса ўзгармади. Даромад йўқолганда биринчи навбатда ваҳима қилмаслик ва яқин ой учун мажбурий тўловлар рўйхатини тузиш керак, чунки ваҳима ичида қабул қилинган қарорлар одатда аҳволни фақат ёмонлаштиради.
"Даромад йўқолганда қандай яшаб қолиш керак" деган савол кутилмаганда туғилади — ишдан бўшатилиш, қисқартириш, касаллик, бизнес ёпилиши. Лекин ҳаракатлар тартиби сабабидан қатъий назар деярли бир хил: аввал нима бор эканини ҳисоблаб, кейин шарт бўлмаган харажатни қисқартириб, фақат шундан кейин янги пул манбаларини қидириш керак.
Кунлар бўйича ҳаракатлар тартибини, биринчи навбатда нимани қисқартириш кераклигини ва тўлашга пул қолмаса кредитлар билан нима қилишни кўриб чиқамиз.
Даромад йўқолгандан кейинги биринчи ҳафта нима қилиш керак
- Ҳозир барча ҳисобларда ва захирада қанча пул борлигини ҳисобланг
- Яқин ой учун барча мажбурий тўловларни саналари билан ёзиб чиқинг
- Кредит бўлса, муддати ўтишидан олдин банкка хабар беринг — муддат ўтгандан кейин эмас, олдин келишиш осонроқ
- Бир-икки ойга қолдирса бўладиган катта харид ва қарорларни орқага суринг
- Вақтинчалик ёки қисман даромадни биринчи кунларданоқ қидира бошланг, кутиб ўтирманг
Захира билан қанча вақт чидаса бўлади
Захира олдиндан йиғилган бўлса, қисқартирилган харажатларда у неча ойга етишини ҳисоблаш пайти келди. Захира ҳажмини қандай тўғри ҳисоблаш ҳақида молиявий захира ҳақидаги мақолада батафсил ёзилган. Захира йўқ ёки кичик бўлса, тезроқ ва харажатларга қаттиқроқ ёндашиш керак.
Пул қанча вақтга етишини қандай ҳисоблаш керак
Формула: мавжуд барча пул ойлик мажбурий харажатларга бўлинади, натижада захира неча ойга етиши чиқади.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Захира неча ойга етади | ҳисоблардаги пул / ойлик мажбурий харажат | 12 000 000 / 3 000 000 = 4 ой |
| Харажатни қанча қисқартириш керак | жорий харажат минус қолган даромад | 3 000 000 − 1 000 000 = 2 000 000 га қисқартириш |
Рақамлар шартли, мисол учун — ўз суммаларингизни қўйинг, ҳар бир оиланинг мажбурий тўловлари ўзича.
Биринчи навбатда нимани қисқартириш, нимани тегмаслик керак
Аввал шарт бўлмаган нарсалар қисқартирилади — обуналар, кўнгилочар, овқат етказиб бериш, биринчи заруратдаги бўлмаган катта харидлар. Озиқ-овқат, дори-дармон, коммунал тўловлар ва бўлса кредит бўйича минимал тўловга биринчи навбатда тегилмайди, чунки муддати ўтиши тежалган пулга қараганда қимматга тушади.
Тўлашга пул қолмаса, кредит билан нима қилиш керак
— Балки бир ой тўламай тураман, кейин қоплаб оларман? — Бундай режа одатда жарималар ва кредит тарихи бузилишига олиб келади. Тўғриси — дарҳол банкка мурожаат қилиб, ўз ҳолатингиз учун вариантларни сўраш керак, ҳар бир банкнинг ўз шартлари бор, уларни тўғридан-тўғри аниқлаштириш лозим, NARXTOP сайтидаги кредитлар бўлими эса қулайроқ шартларга қайта кредитлаш керак бўлса, шартларни солиштиришга ёрдам беради.
Бундай пайтда микрозаём васваса қилади, лекин хавфли: у ердаги ставкалар одатда юқорироқ, қисқа муддат эса бюджетга босимни фақат кучайтиради. Микрозаймлар бўлимини жуда эҳтиёткорлик билан ва фақат охирги, бир марталик вариант сифатида кўриб чиқиш керак, доимий ечим сифатида эмас.
Вақтинчалик даромадни қаердан қидириш керак
Доимий иш қидирилаётган пайтда вақтинчалик ёки қисман даромад танқисликни ёпиб туради — мутахассислик бўйича қўшимча иш, бир марталик буюртмалар, кераксиз нарсаларни сотиш. Нигоранинг қўшниси, масалан, янги иш топгунча ўз машинасида вақтинча етказиб бериш билан шуғулланди, ва бу шу ойларда қарзга ботмасликка ёрдам берди.
Аллақачон йиғилган пулни қандай йўқотмаслик керак
Бундай ҳолат учун захира пулни алоҳида сақлаш яхшироқ, хатто депозитда, у ердан зарур бўлганда фоизни катта йўқотмасдан олиб чиқиш мумкин. Оила пулининг умумий манзарасини шахсий молия бўлимида бир жойга йиғиш ва янги бюджетни кўз билан эмас, калкулятор орқали ҳисоблаш фойдали.
Кўп учрайдиган хатолар
- Банк олдида жим туриб, гаплашиш ўрнига муддатни ўтказиб юбориш
- Вақтинчалик даромад қидириш ўрнига маиший харажатларга микрозаём олиш
- Захирани аста-секин режа билан эмас, биринчи ҳафтадаёқ сарфлаб қўйиш
- Идеал бўш иш ўрнини кутиб, янги даромад қидиришни кечиктириш
- Озиқ-овқат ва дори-дармон харажатини кўнгилочар ва обуналардан олдин қисқартириш
Қисқа жавоблар
Даромад йўқолишига қарши захирада қанча пул бўлиши керак
Мўлжал — уч-олти ойлик ҳаёт харажати, лекин аниқ рақам сизнинг соҳангиздаги янги иш барқарорлигига ва бошқа даромад манбалари борлигига боғлиқ. Батафсил ҳисоб молиявий захира ҳақидаги мақолада берилган.
Тўлов билан муаммо ҳақида дарҳол банкка айтиш керакми
Ҳа, қийинчилик ҳақида қанча эрта хабар берсангиз, банк шунча кўп ечим вариантини таклиф қилиши мумкин. Жим туриш ва муддатни ўтказиб юбориш деярли ҳар доим ҳалол суҳбатдан қимматга тушади.
Даромад йўқолганда микрозаём олса бўладими
Фақат жуда қисқа муддатга охирги ва бир марталик вариант сифатида, ҳаёт учун доимий пул манбаи сифатида эмас. Даромад йўқлигида юқори ставка кичик қарзни тезда жиддий муаммога айлантиради.
Захира умуман бўлмаса нима қилиш керак
Дарҳол харажатни қисқартиришни бошлаш ва бир вақтнинг ўзида ҳар қандай, ҳатто кичик вақтинчалик даромадни қидириш керак. Ҳар бир кечиккан кун аллақачон қисқа бўлган вақт захирасини янада қисқартиради.
Янги даромад одатда қанча тезликда топилади
Муддат касб, ҳудуд ва мавсумга қаттиқ боғлиқ, бу ерда аниқ кафолат йўқ ва бўлиши ҳам мумкин эмас. Айнан шунинг учун захира ва вақтинчалик даромад муҳим — улар ваҳима билан эмас, оддий қидирув учун вақт беради.
Қисқача
- Биринчи ҳафтада ҳисоблардаги пулни ва барча мажбурий тўловларни ҳисобланг
- Қийинчилик ҳақида банкка муддат ўтишидан олдин, кейин эмас, хабар беринг
- Аввал шарт бўлмаган харажатни, озиқ-овқат ва дори-дармонни эса охирида қисқартиринг
- Микрозаймни фақат охирги бир марталик вариант сифатида олинг, доимий ечим сифатида эмас
- Идеал бўш иш ўрнини кутмасдан, биринчи кунларданоқ вақтинчалик даромад қидиринг
- Захирани алоҳида, депозитда сақланг, керак бўлганда катта йўқотишсиз олиш учун
