Гулнора уч йил кетма-кет Мирзо-Улуғбекдаги квартирасига янги ижарачи қидирди — бири уч ойда кўчиб кетарди, бири тўловни кечиктирарди, бири эса кетишдан олдин икки кунлик бош тозалаш қолдириб кетарди. У ёндашувини ўзгартирди: «қачон кўчиб кира оласиз» эмас, «нима иш қиласиз» ва «аввалги жойдан нега кўчяпсиз» деб сўрай бошлади. Кейинги ижарачилар уч йил кетма-кет яшади. Узоқ қоладиган яхши ижарачини қандай топиш мумкин? Гап омадда эмас, кимни қидираётганингизда ва нимани киришдан олдин сўрашингизда.
— Нима иш қиласиз? — деб сўради Гулнора навбатдаги қўнғироқ қилгандан. — Поликлиникада шифокорман, бу ерга яқин. — Унда квартирани кўргани борайлик, — жавоб берди у, гарчи аввал бундай савол бермаган бўлса ҳам.
Узоқ қоладиган яхши ижарачини қандай топиш мумкин
Ишончли ижарачи — биринчи бўлиб кўчиб киришга тайёр одам эмас, иши ва яшаш жойи квартира билан узоқ муддат мос келадиган одам: бир йиллик ўқиш учун келган талаба деярли доим кўчиб кетади, шу туманга ишлаш учун кўчиб келган оила эса йиллаб қолиши мумкин.
Қаердан қидириш: эълон ва оғиздан-оғизга
Сайтдаги эълон тез қўнғироқ оқимини беради, қўшни ва танишлар орқали оғиздан-оғизга тарқалган хабар эса кўпинча барқарорроқ ижарачига олиб келади — чунки улар учун кимдир аллақачон кафолат берган. Эълонни бир неча дақиқада ижарага бериш учун жойлаштириш мумкин, қўшни уйлардаги нарх ва матнларни эса янги уй ижараси эълонлари бўйича солиштириш мумкин.
Киришдан олдин ижарачидан нима сўраш керак
- Қаерда ишлайсиз ва бу квартирага қанча яқин.
- Аввалги жойдан нега кўчяпсиз.
- Доимий неча киши яшайди.
- Тахминан қанча муддат қолишни режалаштирасиз.
- Ҳайвон борми ва шарт-шароитларни алоҳида муҳокама қилишга тайёрмисиз.
— Аввалги квартирада расмийлаштирдингизми? — Йўқ, уй эгаси билан таниш эдик. — Унда бизда шартнома тузайлик, — бундай ҳолат тез-тез учрайди: қоғозсиз қулай, то баҳс чиқмагунча.
Шартнома ва депозит ижарачини қолишга қандай ёрдам беради
Шаффоф шартлар икки томонга ҳам ишлайди: ижарачи сабабсиз чиқариб юборилмаслигини кўради, уй эгаси эса депозит ортиқча харажатдан ҳимоя қилишини билади. Узоқ қоладиган ижарачи ҳам барқарорликни қадрлайди: уй эгаси бузилишларга тез жавоб берса ва нархни огоҳлантирмасдан оширмаса, ижарачида бошқа квартира қидириш учун сабаб камаяди.
Ижарачини тез-тез алмаштириш қанчага тушади
Ижарачини тез-тез алмаштириш нархи киришлар орасидаги бўш туриш ва кўрсатишдан олдинги тозалаш ҳамда майда таъмир харажатларидан ташкил топади.
1-мисол. Ижарачилар ўртача ҳар олти ойда кўчиб кетади, орасидаги бўш туриш — 15 кун, ижара ойига 3 000 000 сўм. 15 ÷ 30 × 3 000 000 = 1 500 000 сўм йўқотилган даромад, плюс тозалаш ва майда таъмирга 300 000 сўм — ҳар алмашинувга 1 800 000 сўм. Йилига икки марта алмашинув — 3 600 000 сўм йўқотиш.
2-мисол. Ижарачи икки йил қолса, худди шу алмашинув икки йилда бир марта бўлади — худди шу 1 800 000 сўм, лекин ойига ҳисоблаганда атиги 75 000 сўм, тез-тез алмашинувдаги 300 000 сўмга қарши.
Рақамлар шартли — ўз ижара нархингиз ва одатий бўш туриш муддатингизни қўйинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Ҳар олти ойда алмашинув | 2 йил қоладиган ижарачи |
|---|---|---|
| Йилига алмашинув | 2 | 0,5 |
| Йиллик йўқотиш | 3 600 000 сўм | 900 000 сўм |
| Ўртача ойлик йўқотиш | 300 000 сўм | 75 000 сўм |
Кўп учрайдиган хатолар
- Нархга рози бўлган биринчи одамга, режалари ҳақида биронта савол бермай бериш.
- Ёзма шартнома тузмасдан оғзаки келишувга таяниш.
- Майда таъмирни чўзиб, ижарачида кўчиб кетиш истагини уйғотиш.
- Ижара муддати ўртасида огоҳлантирмасдан нархни кескин ошириш.
- Квартирани киришга олдиндан тайёрламай, бўш туришда вақт йўқотиш.
Ижарачилар алмашганда маиший нарсаларни ҳар сафар қайта текшириш керак — тартиб янги квартирада хизматларни улаш мақоласида, воситачилар орқали кўрсатилган бўлса эса қулфларни квартира сотиб олингандагидек алмаштирган маъқул.
Қисқа жавоблар
Узоқ қоладиган яхши ижарачини қандай топиш мумкин?
Квартирани кўрсатишдан олдин иш, кўчиш сабаби ва режалар ҳақида сўраш — киргандан кейин эмас.
Ижарачини қаердан қидириш яхшироқ — эълонданми ёки танишлар орқалими?
Иккаласи ҳам ишлайди: эълон кўпроқ мурожаат беради, танишлар — текширилган одамларни.
Ижарачи билан ёзма шартнома керакми?
Ҳа, у иккала томонни ҳам ҳимоя қилади ва олдиндан келишилмаган шартлар туфайли жанжал хавфини камайтиради.
Ишончли узоқ ижарачиларни нима қўрқитади?
Огоҳлантирмасдан нархни кескин ошириш ва уй эгасининг бузилишларга секин жавоб бериши.
Ижарачини тез-тез алмаштириш уй эгасига қанчага тушади?
Киришлар орасидаги бўш туриш ва тозалаш харажатлари — йилига сезиларли суммага йиғиладиган ҳақиқий пул.
Ижарачидан аввалги жойдан нега кўчаётганини сўраш керакми?
Ҳа, бу энг кўп нарса айтадиган саволлардан бири — жавоб келажакдаги кўчиш сабаби ҳақида кўп нарсани кўрсатади.
Қисқача
- Ишончли ижарачи — иши ва ҳаёти квартира билан узоқ муддат мос келадиган одам.
- Киришдан олдин иш, кўчиш сабаби ва режалар ҳақида сўранг.
- Ёзма шартнома ва тушунарли шартлар ижарачини паст нархдан кўра яхшироқ ушлаб туради.
- Ижарачини тез-тез алмаштириш ҳақиқий пулга тушади — бўш туриш ва тозалаш йилига йиғилади.
- Бузилишларга тез жавоб ва башорат қилинадиган нарх ижарачини узоқроқ ушлаб туради.
- Эълон ва оғиздан-оғизга хабарни бирга ишлатган маъқул, фақат биттасини эмас.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
