Гулнора ипотека бўйича охирги тўловни киритди ва енгил тортди — ўн уч йиллик тўловлар ортда қолди. Ярим йилдан кейин у квартирани сотишга қарор қилди ва кўчмас мулк маълумотномасида ҳали ҳам банк белгиси турганини билди — гаровни ҳеч ким олиб ташламаган, чунки охирги тўловдан сўнг у кредит шартномасини шкафга қўйиб қўйган ва унутган эди. Ипотека ёпилгандан кейин ҳужжатлар билан дарҳол нима қилиш кераклигини кўриб чиқамиз, шунда кейинроқ бундай ҳолатга тушмайсиз.
Қисқа жавоб: ипотеканинг ёпилиши гаровнинг автоматик олиб ташланиши дегани эмас. Охирги тўловдан кейин банкдан тўлиқ тўланганлик ҳақида маълумотнома олиш ва гаровни олиб ташлаш учун ҳужжат топшириш керак — буни сиз ўзингиз ёки банк амалга оширади. Шундан кейингина квартира расман чекловларсиз сизники бўлади.
«Гаров» нима ва у нега ўзи олиб ташланмайди
Гаров — квартира банк гаровига қўйилганлиги ҳақида реестрдаги белги. У турган экан, кредит тўлиқ тўланган бўлса ҳам, банкнинг розилигисиз квартирани эркин сота, совға қила ёки қайта гаровга қўя олмайсиз. Белги автоматик олиб ташланмайди: банк тўлов фактини ўзида қайд қилади, лекин кўчмас мулк реестридаги ёзувни алоҳида ариза бўйича олиб ташлайди.
Охирги тўловдан кейинги ҳаракатлар тартиби
- Банкдан кредитнинг тўлиқ тўлангани ва қарздорлик йўқлиги ҳақида маълумотнома олинг — одатда бир неча кунда тайёр бўлади.
- Гаровни олиб ташлаш учун аризани ким топширишини банкдан аниқлаштиринг: баъзи банклар буни бир неча ҳафта ичида ўзи қилади, баъзилари қарздордан шахсан мурожаат қилишни сўрайди.
- Агар ўзингиз топшириш керак бўлса — паспорт, кредит шартномаси ва тўланганлик ҳақидаги маълумотномани йиғинг, гаровни олиб ташлаш учун ариза беринг.
- Гаров белгисисиз янги маълумотнома олинг — айнан у квартира гаровдан озод эканини тасдиқлайди.
- Банк гаров сифатида сақлаган асл ҳужжатларни — техпаспорт, агар у ерда қолган бўлса олди-сотди шартномасининг аслини — банкдан қайтариб олинг.
Бу қанча вақт олишини қандай ҳисоблаш керак
Бу ердаги формула пул ҳақида эмас, вақт ҳақида: умумий муддат = банкдаги маълумотнома кунлари + ариза кунлари + янги маълумотнома бериш кунлари. Рақамлар шартли, ҳар бир банкнинг ўз муддати бор.
1-мисол. Маълумотнома 3 иш кунида тайёр бўлади, гаровни олиб ташлаш аризаси 5 иш кунида кўрилади, янги маълумотнома яна 2 кунда берилади. Жами: 3 + 5 + 2 = 10 иш куни — охирги тўловдан тоза маълумотномагача.
2-мисол. Агар банк гаровни ўзи, сизсиз, лекин навбат туфайли бир ой кечикиб олиб ташласа, маълумотномани эса алоҳида 2 кунда буюртма қилсангиз — жами тахминан 30 + 2 = 32 кун. Муддатлардаги фарқ — охирги тўловдан дарҳол кейин тартибни аниқлаштириш учун жиддий сабаб, квартирани сотиш керак бўлгандагина эмас.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Ўзингиз қатнашгандаги муддат | маълумотнома + ариза + янги маълумотнома | 3 + 5 + 2 = 10 кун |
| Банк олиб ташлагандаги муддат | банк кутиш вақти + маълумотнома буюртмаси | 30 + 2 = 32 кун |
| Қайтариб олинадиган ҳужжатлар | техпаспорт, шартнома, маълумотнома | камида 3 та ҳужжат |
Квартира ҳали гаровда экан, уни тўлиқ эркин деб қўйиб бўлмайди — бу сотув эълонларида кўриниб туради. Ўз туманингиздаги нархларни солиштириш учун тайёр таклифларни сотувдаги квартиралар бўлимида кўринг. Маълумотнома тоза бўлиши биланоқ, кейинги харид учун янги ипотека шартларини банклардаги ипотека бўлимида солиштириш мумкин.
Банк ёпилган ёки номини ўзгартирган бўлса нима қилиш керак
Бу банклар қайта ташкил этилганда бўлади — эски ном йўқолади, ҳужжатлар эса расман ҳуқуқ ворисига ўтади. Кредит тарихи сақланиб қолади, лекин маълумотнома учун вориси бўлган ташкилотга мурожаат қилиш керак. Эски шартномангиз учун энди ким жавобгар эканига шубҳа қилсангиз, аввал кредит тарихингизни текширинг — у ерда ёпилган кредит кимда рўйхатда тургани кўринади: кредит тарихи: бу нима ва уни қандай текшириш керак.
Ипотека ёпилганлиги ҳақидаги ҳужжатларни йиллар давомида нега сақлаш керак
Таниш ҳолат: қўшни ипотека ёпилганидан саккиз йил кейин квартирасини сотаётган эди, харидор эса ўз банки учун тўланганлик ҳақида маълумотнома сўради — у ҳам квартирани ипотекага олаётган эди. Маълумотномани қайта буюртма қилишга тўғри келди, чунки эскиси кўчиш пайтида йўқолган эди. Кредит ёпилганлиги ҳақидаги ҳужжатлар — бир марталик қоғоз эмас, квартира тарихининг бир қисми, кейинги ҳар қандай битимда керак бўлиши мумкин.
Барча ҳужжатларни битта папкада сақлаш қулай — шартноманинг асли, тўланганлик ҳақидаги маълумотнома, гаровсиз якуний маълумотнома. Агар квартира ҳужжатларидан бири барибир йўқолган бўлса, уни тиклаш тартиби алоҳида ёзилган: квартира ҳужжатларини йўқотиб қўйсангиз нима қилиш керак. Ҳужжатларни тиклаш ёки тасдиқлаш учун нотариус ёки архив ёрдами керак бўлса, хизматлар бўлимидан бошланг.
Кўп учрайдиган хатолар
Биринчи хато — кредит ёпилган экан, иш тугади деб ўйлаб, бир-икки ойдан кейин гаров ҳолатини текширмаслик. Иккинчиси — банк сақлаган асл ҳужжатларни қайтариб олмаслик ва уларни йиллар ўтиб қидириш. Учинчиси — тўлиқ тўланганлик ҳақидаги маълумотномани йўқотиш ёки ташлаб юбориш, у айнан шу квартира билан кейинги битимда керак бўлиб қолади.
Қисқа жавоблар
Ипотека ёпилди — гаров ўзи олиб ташланадими
Йўқ, бу автоматик содир бўлмайди. Тўланганлик ҳақида маълумотнома ва гаровни олиб ташлаш учун алоҳида ариза керак — ё сиздан, ё банкнинг ўз тартиби бўйича.
Охирги тўловдан кейин банкдан биринчи навбатда нима олиш керак
Кредитнинг тўлиқ тўлангани ва қарздорлик йўқлиги ҳақида маълумотнома — у ҳам гаровни олиб ташлаш учун, ҳам келажакда тасдиқ сифатида керак бўлади.
Ипотекадан кейин гаровни олиб ташлаш қанча вақт олади
Банкка ва аризани ким топширишига қараб бир неча кундан бир ойгача — ўзингиз ёки банк ички тартиби бўйича.
Ипотека тўлангандан кейин ҳужжатларни банкдан қайтариб олиш керакми
Ҳа, агар банк гаров сифатида техпаспорт ёки олди-сотди шартномасининг аслини сақлаган бўлса — уларни шахсан қайтариб олиш керак.
Гаров ҳали олиб ташланмаган бўлса квартирани сотиш мумкинми
Расман битим мураккаблашади — харидорга ва у ҳам ипотека олаётган бўлса унинг банкига тоза маълумотнома керак. Гаровни олдиндан олиб ташлаш осонроқ.
Қисқача
- Ипотеканинг ёпилиши ва гаровнинг олиб ташланиши — икки хил ҳаракат, иккинчиси ўзи содир бўлмайди.
- Охирги тўловдан кейин аввал банкдан тўлиқ тўланганлик ҳақида маълумотнома олинг.
- Гаровни олиб ташлаш учун аризани ким топширишини аниқлаштиринг — сиз ёки банк ўз тартиби бўйича.
- Банк сақлаган асл ҳужжатларни, агар улар у ерда бўлса, қайтариб олинг.
- Тўланганлик ҳақидаги маълумотнома ва якуний маълумотномани сақланг — кейинги битимда керак бўлади.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
