Ажралишда ипотека оддий квартирадан кўра мураккаброқ бўлинади, чунки нафақат уйни, балки қарзни ҳам бўлишга тўғри келади. Квартира битта, кредит битта, энди эса одам иккита ва ҳар бири адолат истайди. Энг ёмони — эр-хотин ажралиб кетган, банкка тўлов эса ҳар ой ҳеч қаерга кетмаган.
Умумий қоидага кўра никоҳда олинган квартира ҳам, ундаги кредит ҳам умумий. Бу уй қиймати ҳам, қарз қолдиғи ҳам бўлинади дегани. Аммо нозик жиҳатлар бор: бошланғич тўлов кимники эди, шу вақт давомида ким тўлади ва энг муҳими — банк нима дейди, чунки у ҳам бу воқеанинг тарафидир.
Инсоний тилда кўриб чиқамиз: қандай йўллар бор ва энди яшамайдиган квартирангиз учун қарз билан қолиб кетмаслик учун нима қилиш керак.
Квартира кимга, қарз кимга тегади
Бошланғич нуқта оддий: никоҳда олинган уй одатда умумий, кредит қолдиғи ҳам умумий. Банк билан шартнома эр-хотиндан қай бирига расмийлаштирилгани муҳим эмас — никоҳда олинган бўлса, бу икковига тааллуқли.
Кейин тафсилотлар бошланади. Бошланғич тўлов никоҳгача пулдан ёки бир томон ота-онасининг совғасидан бўлганми — ҳисобга олинади. Ким амалда тўлов киргизгани, айниқса ажралиб кетгандан кейин, ҳисобга олинади. Бу далилларнинг барчаси маънога эга, лекин уларни ҳужжат билан — кўчирма, квитансия, шартнома билан — тасдиқлашга тўғри келади. Сизнинг ҳолатингиздаги аниқ тақсимни умумий мақола эмас, суд ёки томонлар келишуви белгилайди.
Учта асосий йўл
Амалда оилалар уч йўл орасида танлайди:
- Квартирани сотиш, кредитни ёпиш, қолганини бўлиш. Энг тоза йўл. Қарз ёпилади, қолган пул бўлинади. Камчилиги — квартирани сотиш керак, уй гаровда экан бунга банк розилиги зарур.
- Бири қолади, иккинчиси чиқади. Бир томон квартира ва бутун қарзни ўзига олади, иккинчиси улуши учун товон олади. Банк рози бўлса ва ёлғиз тўловни кўтара олса, кредит қоладиган одамга қайта расмийлаштирилади.
- Бирга тўлашни давом этади. Баъзан собиқ эр-хотин сотгунича ёки бола улғайгунича бирга тўлайди. Нозик йўл: бири тўлашни тўхтаца, қарз икковига ўсади.
Қайси йўл фойдалироқ экани қарз қолдиғи, квартира нархи ва тўловни ким кўтара олишига боғлиқ. Суммаларни ипотека калкулятори чамалашга ёрдам беради, ўхшаш уйнинг нархини эса кўчмас мулк бўлими кўрсатади.
Нега банк сизнинг тортишувингизда қатнашмайди
Бу энг кўп қоқилиб кетиладиган асосий жиҳат. Сизнинг ажралишингиз ва бўлинишингиз — бу икковингиз орасидаги иш. Банкка эса шартнома бўйича қарздорсиз ва бу шартномани ажралиш бекор қилмайди.
Кредит икковингизга ҳаммулк қарздор сифатида расмийлаштирилган бўлса, судда бўлиниш ҳақида нима қарор қилсангиз ҳам, банк пулни икковингиздан талаб қилишга ҳақли. Қарор бўйича квартира ва қарз бировга ўца ҳам, банк шартномани расман қайта расмийлаштирмагунча иккинчиси ҳаммулк қарздор бўлиб қолаверади. Шунинг учун қайта расмийлаштириш ёки кредитдан чиқиш йўлини банкни тайёр иш олдига қўйиб эмас, олдиндан келишиш керак.
| Йўл | Квартира нима бўлади | Қарз нима бўлади | Банк керакми |
|---|---|---|---|
| Сотиш | Сотилади, гаров олинади | Тушумдан ёпилади | Ҳа, сотишга розилик |
| Бири қолади | Бировга тегади | Унга қайта расмийлаштирилади | Ҳа, маъқуллаш |
| Бирга тўлайди | Умумий қолади | Умумий, иккови тўлайди | Дарров эмас, лекин хавф умумий |
Ота-онадан олинган бошланғич тўлов нима бўлади
Тез-тез учрайдиган ҳолат: бошланғич тўловни бир томон ота-онаси берди, баъзан кейин тўлов учун сотилган квартирани совға қилди. Бундай пул шахсий ҳисса деб ҳисобланиши мумкин, лекин буни исботлаш керак — ҳадя шартномаси, кўчирма, ўтказма саналари билан.
Ҳеч нарса расмийлаштирилмаса ва пул шунчаки «тўйда нақд берилган» бўлса, тўловнинг шахсий табиатини исботлаш оғир. Шунинг учун йирик оилавий сармояни дарров расмийлаштирган маъқул. Уйни оила ичида қандай тўғри ўтказиш квартира ҳадяси мақоласида ёзилган.
Ҳар бирнинг улушини қандай ҳисоблаш керак
Қўпол мантиқ шундай: квартиранинг бугунги бозор қийматига қарайди, банкка қарз қолдиғини айиради, фарқни — ҳақиқатан сизники бўлганини — ҳар бирнинг ҳиссасини ҳисобга олиб бўлади. Кимдир шахсий бошланғич тўловни исботласа, унинг улуши шу суммага оширилади.
Бу соддалаштирилган схема. Аслида ажралгандан кейин ким тўлагани, яхшиланиш бўлганми, бола борми ҳисобга олинади. Аниқ ҳисобни юристга ишониб топширган маъқул, тўлов ва қолдиқ бўйича мўлжални эса уй-жой калкуляторида чамаланг. Банклар шарти ҳар хил, шунинг учун умумий қоидани эмас, ўз шартномангиз тафсилотини солийштиринг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Ажралишнинг ўзи кредитдан озод қилади деб ўйлаш — у озод қилмайди.
- Оғзаки «сен тўлайсан — квартира сеники» деб келишиб, кредитни банкда қайта расмийлаштирмаслик.
- Ўч олиб тўлашни тўхтатиш — икковининг кредит тарихи бузилади.
- Шахсий бошланғич тўлов далилларини сақламаслик.
- Гаровдаги квартирани банк розилигисиз сотиш.
- Квартирани оғзаки бўлиб, бўлинишни ҳужжат билан қайд этмаслик.
Қисқа жавоблар
Ажралишдан кейин ипотекани ким тўлайди
Кредит икковингизга бўлса, шартнома қайта расмийлаштирилмагунча банк олдида икковингиз жавоб берасиз. Ўзаро бошқача келишиш мумкин, лекин бу банк олдидаги мажбуриятни бекор қилмайди.
Ажралишда ипотека квартирасини сотиш мумкинми
Мумкин, лекин уй гаровда экан алоҳида тартиб ва банк розилиги керак. Одатда қарзни харидор пулидан ёпади, қолганини бўлади.
Тўловни ота-онам бергани ҳисобга олинадими
Ҳужжат билан — ҳадя шартномаси, кўчирма, саналар билан тасдиқланса, шахсий ҳисса сифатида ҳисобга олиниши мумкин. Қоғозсиз исботлаш қийин.
Шунчаки тўлашни тўхтацак нима бўлади
Қарз ва пеня иккала ҳаммулк қарздорга ўсади, кредит тарихи бузилади, банк эса квартирага ундирув қаратиши мумкин. Сукут муаммони янада оғирлаштиради.
Қарзсиз энг тез қандай ажралиш мумкин
Кўпинча бу сотиш: кредитни ёпиш ва қолганини бўлиш. Кейин молияни қандай қайта қуришни ажралишдан кейинги молия мақоласи тасвирлайди.
Қисқача
- Никоҳда олинган квартира ва кредит одатда иккови ҳам бўлинади.
- Уч йўл: сотиш, қайта расмийлаштириб бировга қолдириш, бирга тўлаш.
- Банк сизнинг тортишувингиз тарафи эмас — қайта расмийлаштириш у билан келишилади.
- Шахсий бошланғич тўлов фақат ҳужжат бўлса ҳисобга олинади.
- Ажралишнинг ўзи кредитдан озод қилмайди.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар болимида солиштириш мумкин.
