Азаматнинг отаси оғир касал бўлиб қолди ва катта ўғлидан ишончнома расмийлаштиришни сўради — «мен ётган пайтда квартира масаласини ҳал қиладиган одам бўлсин» деб. Олти ойдан кейин кенжа қиз квартира аллақачон ижарага берилганини, пул эса отасининг ҳисобига тушмаганини билиб қолди. Шундай савол тез-тез туғилади: кекса ота-онадан олинган ишончнома оила учун қандай хавф туғдиради — ишончнома олган киши учун эмас, қолган оила аъзолари учун.
Қисқа жавоб: ишончнома олган кишини мулкдор қилмайди — ота-она квартиранинг эгаси бўлиб қолади ва исталган пайтда ишончномани бекор қила олади. Лекин у амал қилаётган пайтда вакил ота-она номидан мулкни бошқаради, пул қаерга кетаётганини ва нима имзоланганини ташқаридан текшириш қийин — хавф шунда.
Ишончнома нима беради, нимани бермайди
Ишончнома — ота-она номидан ҳаракат қилиш рухсати: ҳужжат топшириш, ижара шартномаси имзолаш, аниқ ёзилган бўлса — сотиш ёки совға қилиш ҳам. У кўчмас мулкни вакил номига ўтказмайди ва уни шерик қилмайди. Юридик эгаси битта — нотариусда ишончномани имзолаган киши.
Бош ёки бир марталик — оила учун фарқи нимада
Бир марталик ишончнома битта аниқ ҳаракатга ҳуқуқ беради — масалан, кадастр хизматига ҳужжат топшириш. Бош ишончнома анча кенгроқ: ҳисобларни бошқариш, ижарага бериш, баъзан сотиш. Ишончнома қанчалик кенг бўлса, қолган фарзандлар мулк билан нима бўлаётганини билиш имкони шунчалик кам — ота-она ўзи айтмаса.
Ота-она ишончномани бекор қила оладими
Ота-она лаёқатли экан, исталган пайтда нотариус орқали, сабабини тушунтирмасдан ва вакил розилигисиз ишончномани бекор қилиши мумкин. Муаммо бошқа ерда: агар ота-она аллақачон яхши йўналтирилмаса ёки ишончнома олган кишига қарам бўлса, у нотариусга ўзи бора олмайди.
Қандай ҳисоблаш: ишониш ёки ваколатларни бўлиш
Икки моделни солиштиринг: битта фарзандга кенг ишончнома ёки бир нечта тор, аниқ вазифаларга бўлинган ишончномалар. Биринчиси тезроқ, лекин низода қимматга тушади: аллақачон қилинган битимни бекор қилдириш учун юрист, ҳужжатлар ва вақт керак. Бир нечта бир марталик ишончнома секинроқ расмийлашади, аммо ҳар бири бутун оила учун шаффоф. Оилавий пул маблағлари ҳисобининг умумий қоидалари бу ерда ҳам ишлайди.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Ишончнома расмийлаштириш нархи | нотариал тариф | нотариусдан аниқлаштиринг |
| Суиистеъмол низоси харажатлари | юрист + ҳужжатлар + суд | рақамлар шартли — ўзингизникини қўйинг |
| Ота-она квартирасини ойига ижарага бериш | туманингиз нархи | ижара эълонларида солиштиринг |
Ким ҳақ: низо таҳлили
Одатий ҳолат: ўғил отасидан квартирани бошқариш ишончномасини олди, уни ижарага берди ва отасига нақд пулни «дори-дармонга» деб, квитансиясиз топширди. Буни билиб қолган сингил акаси пулнинг бир қисмини ўзига қолдирмоқда, деб ҳисоблайди. Ака эса парваришга ижарадан кўпроқ сарфлаяпман, дейди. Ким ҳақ — олдиндан айтиб бўлмайди: қарор одатда тўловлар ҳисобга олинганми, квитансия ёки картага ўтказма борми, отанинг ўзи нима дейиши ва қўшни ҳамда қариндошлар ҳар икки томон сўзини тасдиқлайдими — шуларга боғлиқ.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Бир марталик етарли бўлган жойда бош ишончнома расмийлаштириш.
- Қолган фарзандларга ишончнома борлигини умуман айтмаслик.
- Ота-онага пулни нақд, квитансиясиз ва ҳисобсиз бериш.
- Ишонч йўқолгандан кейин ишончномани бекор қилишни чўзиш. Бундай харажатлар ҳисоби ҳақида — бемор қариндошга қарашда молия мақоласида.
Қисқа жавоблар
Ишончнома бўйича қилинган битимни бекор қилдириш мумкинми
Ҳа, агар вакил ваколатидан четга чиққани ёки ишончнома нуқсонли расмийлаштирилгани исботланса. Шубҳа эмас, ҳужжат ва суд керак.
Ота-она ишончномани ўзи бекор қила олмаса, нима қилиш керак
Юристга мурожаат қилинг — ота-она аниқ лаёқациз бўлса, масала нотариусдаги битта бекор қилиш эмас, суд ва васийлик орқали ҳал бўлади.
Ишончнома эгаси бошқа фарзандларга ҳисобот бериши шартми
Расман қонун қариндошлар олдида эмас, фақат ишончнома берувчи олдида ҳисобот талаб қилади. Лекин оила олдиндан ҳисоб юритишга келишиши мумкин.
Ишончномани икки фарзандга бирга бериш мумкинми
Ҳа, ким нимани ҳал қилиши аниқ бўлса — бу бирининг яширин ҳаракат қилиш хавфини камайтиради.
Ишончнома нусхасини ҳамма фарзанд сақлаши керакми
Ҳа, бу тақиқланмаган ва ишончсизликни камайтиради — ҳамма қандай ваколат берилганини кўради.
Қисқача
- Ишончнома вакилни мулкдор қилмайди — квартира эгаси ўша.
- Ота-она лаёқатли экан, исталган пайтда ишончномани бекор қилиши мумкин.
- Аниқ вазифага тор ишончнома бош ишончномадан шаффофроқ.
- Тўловлар ҳисоби ва квитансиялар ҳар икки томонни низода ҳимоя қилади.
- Аллақачон қилинган битимни бекор қилдириш хавфни олдиндан олдини олишдан қийинроқ.
- Қолган фарзандлар олдида очиқлик келажакдаги низолар сонини камайтиради.
Мақола умумий тартибни тушунтиради. Сизнинг ҳолатингизда қарор ҳужжатларга боғлиқ — ҳаракат қилишдан олдин уларни нотариус ёки юристга кўрсатинг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
