Azamatning otasi og‘ir kasal bo‘lib qoldi va katta o‘g‘lidan ishonchnoma rasmiylashtirishni so‘radi — «men yotgan paytda kvartira masalasini hal qiladigan odam bo‘lsin» deb. Olti oydan keyin kenja qiz kvartira allaqachon ijaraga berilganini, pul esa otasining hisobiga tushmaganini bilib qoldi. Shunday savol tez-tez tug‘iladi: keksa ota-onadan olingan ishonchnoma oila uchun qanday xavf tug‘diradi — ishonchnoma olgan kishi uchun emas, qolgan oila a’zolari uchun.
Qisqa javob: ishonchnoma olgan kishini mulkdor qilmaydi — ota-ona kvartiraning egasi bo‘lib qoladi va istalgan paytda ishonchnomani bekor qila oladi. Lekin u amal qilayotgan paytda vakil ota-ona nomidan mulkni boshqaradi, pul qayerga ketayotganini va nima imzolanganini tashqaridan tekshirish qiyin — xavf shunda.
Ishonchnoma nima beradi, nimani bermaydi
Ishonchnoma — ota-ona nomidan harakat qilish ruxsati: hujjat topshirish, ijara shartnomasi imzolash, aniq yozilgan bo‘lsa — sotish yoki sovg‘a qilish ham. U ko‘chmas mulkni vakil nomiga o‘tkazmaydi va uni sherik qilmaydi. Yuridik egasi bitta — notariusda ishonchnomani imzolagan kishi.
Bosh yoki bir martalik — oila uchun farqi nimada
Bir martalik ishonchnoma bitta aniq harakatga huquq beradi — masalan, kadastr xizmatiga hujjat topshirish. Bosh ishonchnoma ancha kengroq: hisoblarni boshqarish, ijaraga berish, ba’zan sotish. Ishonchnoma qanchalik keng bo‘lsa, qolgan farzandlar mulk bilan nima bo‘layotganini bilish imkoni shunchalik kam — ota-ona o‘zi aytmasa.
Ota-ona ishonchnomani bekor qila oladimi
Ota-ona layoqatli ekan, istalgan paytda notarius orqali, sababini tushuntirmasdan va vakil roziligisiz ishonchnomani bekor qilishi mumkin. Muammo boshqa yerda: agar ota-ona allaqachon yaxshi yo‘naltirilmasa yoki ishonchnoma olgan kishiga qaram bo‘lsa, u notariusga o‘zi bora olmaydi.
Qanday hisoblash: ishonish yoki vakolatlarni bo‘lish
Ikki modelni solishtiring: bitta farzandga keng ishonchnoma yoki bir nechta tor, aniq vazifalarga bo‘lingan ishonchnomalar. Birinchisi tezroq, lekin nizoda qimmatga tushadi: allaqachon qilingan bitimni bekor qildirish uchun yurist, hujjatlar va vaqt kerak. Bir nechta bir martalik ishonchnoma sekinroq rasmiylashadi, ammo har biri butun oila uchun shaffof. Oilaviy pul mablag‘lari hisobining umumiy qoidalari bu yerda ham ishlaydi.
| Nima hisoblanadi | Qanday hisoblanadi | Misol |
|---|---|---|
| Ishonchnoma rasmiylashtirish narxi | notarial tarif | notariusdan aniqlashtiring |
| Suiiste’mol nizosi xarajatlari | yurist + hujjatlar + sud | raqamlar shartli — o‘zingiznikini qo‘ying |
| Ota-ona kvartirasini oyiga ijaraga berish | tumaningiz narxi | ijara e’lonlarida solishtiring |
Kim haq: nizo tahlili
Odatiy holat: o‘g‘il otasidan kvartirani boshqarish ishonchnomasini oldi, uni ijaraga berdi va otasiga naqd pulni «dori-darmonga» deb, kvitansiyasiz topshirdi. Buni bilib qolgan singil akasi pulning bir qismini o‘ziga qoldirmoqda, deb hisoblaydi. Aka esa parvarishga ijaradan ko‘proq sarflayapman, deydi. Kim haq — oldindan aytib bo‘lmaydi: qaror odatda to‘lovlar hisobga olinganmi, kvitansiya yoki kartaga o‘tkazma bormi, otaning o‘zi nima deyishi va qo‘shni hamda qarindoshlar har ikki tomon so‘zini tasdiqlaydimi — shularga bog‘liq.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Bir martalik yetarli bo‘lgan joyda bosh ishonchnoma rasmiylashtirish.
- Qolgan farzandlarga ishonchnoma borligini umuman aytmaslik.
- Ota-onaga pulni naqd, kvitansiyasiz va hisobsiz berish.
- Ishonch yo‘qolgandan keyin ishonchnomani bekor qilishni cho‘zish. Bunday xarajatlar hisobi haqida — bemor qarindoshga qarashda moliya maqolasida.
Qisqa javoblar
Ishonchnoma bo‘yicha qilingan bitimni bekor qildirish mumkinmi
Ha, agar vakil vakolatidan chetga chiqqani yoki ishonchnoma nuqsonli rasmiylashtirilgani isbotlansa. Shubha emas, hujjat va sud kerak.
Ota-ona ishonchnomani o‘zi bekor qila olmasa, nima qilish kerak
Yuristga murojaat qiling — ota-ona aniq layoqatsiz bo‘lsa, masala notariusdagi bitta bekor qilish emas, sud va vasiylik orqali hal bo‘ladi.
Ishonchnoma egasi boshqa farzandlarga hisobot berishi shartmi
Rasman qonun qarindoshlar oldida emas, faqat ishonchnoma beruvchi oldida hisobot talab qiladi. Lekin oila oldindan hisob yuritishga kelishishi mumkin.
Ishonchnomani ikki farzandga birga berish mumkinmi
Ha, kim nimani hal qilishi aniq bo‘lsa — bu birining yashirin harakat qilish xavfini kamaytiradi.
Ishonchnoma nusxasini hamma farzand saqlashi kerakmi
Ha, bu taqiqlanmagan va ishonchsizlikni kamaytiradi — hamma qanday vakolat berilganini ko‘radi.
Qisqacha
- Ishonchnoma vakilni mulkdor qilmaydi — kvartira egasi o‘sha.
- Ota-ona layoqatli ekan, istalgan paytda ishonchnomani bekor qilishi mumkin.
- Aniq vazifaga tor ishonchnoma bosh ishonchnomadan shaffofroq.
- To‘lovlar hisobi va kvitansiyalar har ikki tomonni nizoda himoya qiladi.
- Allaqachon qilingan bitimni bekor qildirish xavfni oldindan oldini olishdan qiyinroq.
- Qolgan farzandlar oldida ochiqlik kelajakdagi nizolar sonini kamaytiradi.
Maqola umumiy tartibni tushuntiradi. Sizning holatingizda qaror hujjatlarga bog‘liq — harakat qilishdan oldin ularni notarius yoki yuristga ko‘rsating.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
