Квартирани ижарага беришдан аслида қанча даромад келишини қандай ҳисоблаш мумкин, агар бўш туриш, таъмир, коммунал ва мебел эскиришини айириб ташласак? Кўпчилик «ижара × 12 ой» рақамига қараб, ҳақиқий даромад кам бўлганида ажабланади.
Ҳисобни босқичма-босқич кўриб, якуний даромадни банкдаги оддий омонат билан солиштирамиз — бу ижарага бериш ўзининг кучи ва сармоясига арзийдими, деган саволга энг ҳалол мўлжал.
Квартирани ижарага бериш даромади нимадан иборат
Ялпи даромад — ижара ҳақини йилда тўланган ойлар сонига кўпайтириш. Лекин ижарачилар орасида деярли доим бўш туриш бор: янгисини қидираётганда квартира ҳеч нарса келтирмайди, харажатлар эса давом этади. Бунга ижарачилар орасидаги майда таъмир, бўш туриш давридаги коммунал тўловлар ва мебел-техниканинг аста эскириши қўшилади.
Соф даромад — барча шу қаторларни айиргандан кейин қолган рақам, ва айнан у ижарага бериш аслида фойдали эканини кўрсатади.
Қандай ҳисоблаш: соф даромад формуласи
Формула: йиллик соф даромад = (ижара ҳақи × тўланган ойлар сони) − бўш туриш давридаги коммунал − таъмир − йилдаги мебел ва техника эскириши.
Рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг: ижара ойига 3 500 000 сўм, 12 ойдан 11 ойи тўланди — бир ой янги ижарачи қидиришга кетди. 3 500 000 × 11 = 38 500 000 сўм. Бўш турган ойдаги коммунал — 400 000. Йиллик майда таъмир — 2 000 000. Мебел ва техника эскириши — шартли 1 500 000 йилига. Соф даромад: 38 500 000 − 400 000 − 2 000 000 − 1 500 000 = 34 600 000 сўм йилига.
Квартира нархидан фоизда даромадлилик
Энди соф даромадни фоизга ўтказамиз, худди шу пулни бошқа йўл билан солиштириш учун. Формула: даромадлилик = йиллик соф даромад ÷ квартира нархи × 100.
Мисолни давом эттирамиз, рақамлар шартли: квартира 550 000 000 сўм туради. 34 600 000 ÷ 550 000 000 × 100 ≈ 6,3 % йилига. Бу ижарага беришнинг ҳақиқий даромадлилиги — уни ижара ставкасининг ўзи билан эмас, айнан шу фоиз билан солиштириш керак.
Банк омонати билан солиштириш
Омонат ставкалари ҳар банкда ўзига хос ва ўзгариб туради, шунинг учун аниқ рақам айтмаймиз — амалдаги шартларни омонатлар саҳифасида солиштириш қулай. Агар ижарага бериш даромадлилиги омонат ставкасидан паст бўлса, квартира билан ташвиш эса кўпроқ бўлса, депозитга қўйиш тинчроқ бўлиши мумкин.
Квартиранинг ўз нархи ўсиши — ижара даромадлилиги ҳисобига кирмайдиган алоҳида даромад қисми, ва айнан шунинг учун кўпчилик ижарадан даромад омонатдан паст бўлса ҳам квартирани ушлаб туради. Бу квартира иккинчиси бўлса, олдиндан квартирага қандай пул йиғиш мумкинлигини ўқиш фойдали — биринчисига неча йил кетганини тушуниш учун.
Бўш туриш ва ортиқча харажатларни қандай камайтириш
Ижарачилар орасидаги бўш туриш қисқароқ бўлади, агар квартира «эҳтиёт учун» оширилган эмас, бозор нархида қўйилган бўлса — раён бўйича амалдаги ижара ставкаларини ижара бўлимида кўринг. Ўртача сифатли мебел ва техника башорат қилинадиган тарзда эскиради ва алмаштириш қиммат эмас — бу ҳам ҳисобнинг бир қисми, уй эгасининг дид масаласи эмас.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Йиллик ялпи даромад | Ижара × тўланган ойлар сони | 3 500 000 × 11 = 38 500 000 сўм |
| Бўш туриш коммунали | Ижарачисиз ой учун тўлов | 400 000 сўм (рақамлар шартли) |
| Таъмир ва эскириш | Майда таъмир + йиллик мебел-техника эскириши | 2 000 000 + 1 500 000 = 3 500 000 сўм (рақамлар шартли) |
| Йиллик соф даромад | Ялпи даромад минус барча харажатлар | 38 500 000 − 400 000 − 3 500 000 = 34 600 000 сўм |
| Фоиздаги даромадлилик | Соф даромад ÷ квартира нархи × 100 | 34 600 000 ÷ 550 000 000 × 100 ≈ 6,3 % |
Кўп учрайдиган хатолар
- Даромадлиликни 12 ой учун ҳисоблайдилар, ижарачилар орасидаги бўш туришни ҳисобга олмай.
- Мебел ва техника эскиришини унутадилар — у кўринмайди, лекин ҳақиқий.
- Ижарага бериш даромадини омонат ўрнига кредит фоизи билан солиштирадилар.
- Квартира нархи ўсишини ижара даромадидан алоҳида ҳисобга олмайдилар.
Қисқа жавоблар
Квартирани ижарага беришдан ҳақиқий даромадни қандай ҳисоблаш мумкин?
Тўланган ойлар учун ижара ҳақини олинг, бўш туриш давридаги коммунал, майда таъмир ва мебел эскиришини айиринг. Натижа — йиллик соф даромад, уни кейин квартира нархидан фоизга ўтказиш мумкин.
Ижарага беришдан қайси даромадлилик нормал ҳисобланади?
Ягона норма йўқ — у раён, квартира ҳолати ва аниқ уйдаги ижара ставкаларига боғлиқ. Ўз рақамингизни ҳисоб пайтидаги омонат ставкаси билан солиштиринг, бошқаларнинг гапи билан эмас.
Даромадлилик омонатдан паст бўлса, ижарага бериш арзийдими?
Мақсадга боғлиқ: келажакда квартира нархи ўсишига ҳисобласангиз, ижара қўшимча, асосий эмас даромад бўлиши мумкин. Мақсад фақат жорий даромад бўлса, омонат билан солиштириш ҳалолроқ.
Ижарачилар орасидаги бўш туришни қандай қисқартириш мумкин?
Квартирани «эҳтиёт учун» эмас, бозор ижара ставкасида қўйиш ва уни кўрсатишга олдиндан тайёрлаш — шунда янги ижарачи тезроқ топилади.
Қисқача
- Соф даромад = тўланган ойлар учун ижара минус коммунал, таъмир ва эскириш.
- Фоиздаги даромадлилик = соф даромад ÷ квартира нархи × 100.
- Ижарага бериш даромадлигини битта ижара ҳақи эмас, омонат ставкаси билан солиштиринг.
- Ижарачилар орасидаги бўш туриш — майда эмас, ҳисобнинг бир қисми.
- Ўз квартирангизни уй-жой калкуляторида баҳоланг, келажакдаги харид вариантларини кўчмас мулк бўлимида кўринг.
