Қаватдоши ҳикоя қилиб берди: квартирани умуман шартномасиз, «оғзаки» топширган, ижарачи икки ойлик қарз билан кўчиб кетганда мурожаат қиладиган жой топилмади — на қоғоз, на гувоҳ, на тақдим эца бўладиган сумма. Шундан бери ҳаммага ҳеч бўлмаса оддий ёзма шартнома тузишни маслаҳат беради. Нотариус керакми дегани эса алоҳида савол.
Квартира ижара шартномасини нотариус тасдиқлаши шартми? Йўқ, оддий уй ижараси учун бу шарт эмас — шартнома томонлар имзо қўйгандан сўнг нотариал муҳрсиз ҳам кучга эга. Нотариус алоҳида ҳолатларда керак: квартирани ишончнома бўйича вакил топширса ёки томонлар катта сумма учун қўшимча ҳимоя хоҳласа. «Кучга эга» ва «низода осон исботлаш мумкин» ўртасидаги фарқ — айнан шу ерда ҳақиқий савол яширинган.
Нотариал тасдиқ амалда нима беради
Нотариус имзо қўювчиларнинг шахсини ва санани тасдиқлайди — «мен бундай нарсани имзоламаганман» дейиш қийинлашади.
— Тилхат ёздингларми? — Йўқ, биз қариндошмиз-ку, нима керак.
Таниш ҳолат: квартира узоқ қариндошга оғзаки топширилган. Бир йилдан сўнг томонлар шартларни ҳар хил тушунганлари маълум бўлди — коммунални ким тўлайди. Низо бир ойлик тортишувдан кейингина ҳал бўлди, ҳолбуки оддий қоғоздаги шартнома масалани бир дақиқада ҳал қиларди.
Тасдиқлаш қанча туради ва қачон ўзини оқлайди
Хизмат пулга ва ташрифга вақт талаб қилади, нархи идорага боғлиқ — жойида аниқлаштиринг, мутахассисни хизматлар бўлимидан топишингиз мумкин. Тасдиқлаш катта суммада, бир йилдан узоқ муддатда ёки вакил топширганда ўзини оқлайди. Қолган ҳолатларда батафсил оддий шартнома етарли.
Нима қимматроқ — шартномасиз таваккал ёки нотариус олдида бир соат
Формула: таваккал нархи — бир ойлик ижара пули қўшилади низоли кўчиб кетишдан кейинги таъмир. Мисол: ойига 3 500 000 сўм ижара, шартномасиз уй эгаси сўнгги ой тўловини олмаслиги ва кичик таъмирга шартли 500 000 сўм тўлаши мумкин. Жами таваккал — тахминан 4 000 000 сўм. Батафсил шартнома тузишга кетган бир соат бир неча баробар арзонга тушади. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Квартирага умумий харажатларни уй-жой калкуляторида жамлаш қулай.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Шартномасиз таваккал | бир ойлик ижара + тахминий таъмир | 3 500 000 + 500 000 = 4 000 000 сўм |
| Оддий шартномага кетган вақт | тузиш ва имзолашга бир соат | тахминан бир соат, харажациз |
| Нотариус тасдиғи | хизмат нархи + ташриф вақти | аниқ идорадан сўранг |
Нотариус муҳридан муҳимроғи — шартнома бандлари
- Аниқ ижара суммаси ва ойнинг қайси кунида тўланиши.
- Кафолат пули миқдори ва уни қайтариш шартлари.
- Коммунал тўловларни ким ва қайси ҳисоблагичлар бўйича тўлаши.
- Кўчиб киришда квартира ва техника ҳолати, рўйхат билан.
- Кўчиб кетиш ҳақида огоҳлантириш муддати.
Фақат эълонлар жойлаштириш бўлимида матн ёзаётган бўлсангиз ҳам, бўлажак шартнома матнини олдиндан ўйлаб қўйинг — кейин қайта тузиш қийинроқ.
Шартнома ўрнига тилхат етарлими
Тилхат аниқ тўловни қайд этади, лекин ижаранинг умумий шартларини эмас. Уй эгаси ҳар ой тилхат олиб турган, ижарачи огоҳлантирмасдан кўчиб кетганда низо пул ҳақида эмас — икки ҳафта олдин огоҳлантириш ким зиммасида экани ҳақида бўлди. Бу банд тилхатларда умуман йўқ эди.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Шартларни ёзиб қўймай, оғзаки сўзга ишониш. Тўлов санасини аниқ кўрсатмаслик. Кўчиб киришда квартира ҳолатини тасвирламаслик. «Солиқ учун» ҳақиқийдан кам сумма билан шартнома имзолаш. Катта суммани банк орқали ўтказсангиз, бизда кўчмас мулк битимида пулни хавфсиз топшириш ҳақида мақола бор.
Қисқа жавоблар
Ижара шартномасини нотариус тасдиқлаши шартми?
Йўқ, оддий ижара учун мажбурий эмас — шартнома имзолар билан кучга эга. Ишончнома ёки катта суммада нотариус қўшимча ишонч беради.
Шартнома умуман бўлмаса нима қилиш керак?
Уни ҳозир тузинг, ҳақиқий бошланиш санасини кўрсатиб. Кеч тузилган шартнома умуман йўқлигидан яхшироқ.
Пул олингани ҳақидаги тилхат етарлими?
Тилхат тўловни тасдиқлайди, лекин шартлар, кафолат пули ва огоҳлантириш муддатига эга шартномани алмаштирмайди.
Тасдиқлаш қанча туради?
Нархи турли идораларда фарқ қилади — ташрифдан олдин аниқлаштиринг, чалғитмаслик учун аниқ рақам келтирмаймиз.
Ижарачи шартнома имзолашдан бош торца-чи?
Бу ўзи ташвишли белги: ҳалол ижарачи тушунарли шартлар остидаги имзодан қўрқмайди.
Қисқача
- Квартира ижара шартномасини нотариал тасдиқлаш оддий ижара учун мажбурий эмас.
- Тасдиқлашни ишончнома, катта сумма ёки узоқ муддатда кўриб чиқинг.
- Муҳрдан муҳимроғи — шартномадаги аниқ бандлар.
- Пул ҳақидаги тилхат шартлар билан шартномани алмаштирмайди.
- Орқага қайтариб тузилган шартнома ҳам умуман йўқлигидан яхшироқ.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
