Таъмир учун бригадани қандай танлаш керак — бу қарор плитка танлашдан қимматроқ туради. Плиткани қайта ётқизса бўлади, қийшиқ девор ва пастдаги қўшнининг шифти эса иккинчи пулга тузатилади.
Қуйида — устани қаердан излаш, қандай текшириш, перфоратор ишга тушишидан олдин нимани келишиш ва муддат чўзилса нима қилиш. «Яхши уста»нинг сеҳрли белгиси йўқ, лекин кўз билан кўрса бўладиган нарсалар бор.
Бригада ёки универсал уста: кимга қайси бири тўғри келади
Бригада — уч-беш киши, иш тақсимланган: бири плитка теради, иккинчиси сим тортади, учинчиси шпаклайди. Катта квартирада улар ҳақиқатан тезроқ. Камчилиги: одам кўп, жавобгар битта, бригадир бошқа обектга кеца, сўрайдиган одам қолмайди.
Универсал уста ҳаммасини ўзи қилади. У арзонроқ, чунки уч кишини боқмайди, майда жойларда озодароқ — айбни бўлишадиган одами йўқ. Аммо бир суръатда ишлайди ва уч хонали квартира унда ойлаб чўзилади. Ҳажм кичик бўлганда у яхши: хона, санузел, ижарадан олдинги енгил таъмир.
Учинчи йўл — ҳар босқичга алоҳида уста: электрик, сантехник, плиткачи. Иш ҳақи арзон, лекин улаш сизда: бири келмади — таъмир тўхтади.
Усталарни қаердан топиш ва қандай текшириш
Энг ишончли йўл — маҳалла ва таъмири камида ярим йил олдин тугаган танишлар. «Ярим йил» бу ерда калит: топширилган куни ҳамма хурсанд, чок ёрилганми, мослама оққанми, эшик қийшайганми — баҳорга бориб кўринади.
Иккинчи йўл — бозордаги қурилиш моллари дўконлари: сотувчилар ўша усталарни йиллаб кўради ва ким материални эҳтиёт қилишини билади. Учинчиси — эълонлар, шу жумладан НАРХТОПъдаги хизматлар бўлими, у ерда бригадалар алоқа рақами ва иш турларини қолдиради.
Текширув ҳаммада бир хил: тугалланган обектни ҳам, ишлаётганини ҳам кўринг. Тугалланганида бурчак, плитка чоки ва эшикка қаранг — қўл шу жойда кўринади. Ишлаётганида тартибга қаранг: чиқинди йиғилганми, асбоб уйилиб ётибдими. Олдинги уй эгасининг телефонини олинг: «уларни иккинчи марта чақирармидингиз?» деган савол ҳаммасига жавоб беради.
Иш бошланишидан олдин нима келишилади
Таъмирдаги асосий бало — ўғирлик эмас, бир хил сўзни ҳар хил тушуниш. «Калит топшириқ», «деворни текислаш», «яхшилаб қилиш» — ҳар ким буни ўзича тушунади. Авансдан олдин қоғозда ёки ҳеч бўлмаса ёзишмада шулар бўлсин:
- Хоналар бўйича ишлар рўйхати. «Санузел» эмас: бузиш, қувур ўтказиш, гидроизоляция, штукатурка, плитка, сантехника ўрнатиш.
- Бирлик нархи. Плитка — квадратига, розетка — нуқтасига, девор — квадратига, грунт кирадими деган изоҳ билан.
- Босқич муддатлари, «икки ой» деган умумий гап эмас: қора иш қачон тугайди, плиткачи қачон киради.
- Чиқиндини ким йиғади ва чиқаради. Қоп, қаватдан тушириш, машина — алоҳида пул, кўпинча эсдан чиқади.
- Зарарга ким жавоб беради: қувурни тешиш, сиз олиб келган эшикни синдириш, қўшнини сувга бостириш.
Пулни яхлит сананг: сметани қандай йиғиш ва у қаерга оқиб кетиши квартира таъмири бюджети ҳақидаги мақолада ёзилган. Сумманинг бир қисмини қарзга олсангиз, аввал кредит калкуляторида шартларни кўринг, кейин усталарга сана бўйича тўловни ваъда қилинг.
Аванс ва босқичма-босқич тўлов
Оддий аванс — энг яқин босқич материалига ва дастлабки кунларга етадиган пул, «ҳаммасини олиб келаман» деган сумманинг ярми эмас. Ҳаммаси учун олдиндан катта пул сўраган устага сиз гаровсиз, фоизсиз қарз берасиз ва қўлингизда дастак қолмайди.
Босқичлар бўйича тўлаш қулайроқ: қора иш тугади — ҳисоб-китоб қилдингиз, қабул қилдингиз, кейингисига ўтдингиз. Охирги қисмни якуний қабулгача ушлаб туринг. Ҳар бир пул беришни хабар билан ёзиб қўйинг: бу судлашиш учун эмас, икки ойдан кейинги чалкашлик учун.
Материални ким олади
Биринчи йўл: материални сиз оласиз. Нархни аниқ биласиз, ортгани сизники, «йўқолиш» бўлмайди.
Иккинчи йўл: бригада олади, сиз пул берасиз ва чек оласиз. Тезроқ, лекин шарт бор: ҳаммасига чек, ортгани қайтади, нарх исталган дўкон билан солиштирилади. Оқилона ўрта йўл — қиммат нарсани (плитка, эшик, сантехника, ламинат) сиз оласиз, сарф материални усталар олади. Марка ва моделни айтинг: «яхши қоришма» бу марка эмас.
| Кимни ёллайсиз | Қачон тўғри келади | Нимага қарайсиз |
|---|---|---|
| Бригада | Бутун квартира, қисқа муддат, пардозсиз янги уй | Обектда доимий бригадир борми, учта квартирани бирга олиб бормаяптими |
| Универсал уста | Битта хона, санузел, ижарадан олдинги енгил таъмир | Ҳар бир иш турида ҳақиқий тажриба борми, «ҳаммасини биламан» эмас |
| Алоҳида усталар | Таъмирни ўзингиз олиб борасиз ва яқин турасиз | Босқичларни ким улайди, бекор турган кунга ким жавоб беради |
| Прораб ёки фирма | Ҳажм катта, қатнашга вақт йўқ | Назоратга нима киради ва у устига қанча туради |
Муддат бузилса нима қилиш керак
Аввал сабабини аниқланг. Сиз уч ҳафта плитка танладингиз — бу сизнинг кечикишингиз. Бригада бошқа обектга кетди — бу бошқа гап.
Суҳбатни обектда ва рўйхат бўйича ўтказинг: нима қилинган, нима қолган, ҳар босқичга янги сана қандай. Янги сана ҳам бузилса, бу тизим. Шунда тўхтаган, бажарилган иш учун ҳисоб-китоб қилган, ҳолатни суратга олган ва бошқа одам излаган маъқул. Кечиктирган сари қиммат: янги усталар бировнинг ишини тугатганига нарх қўшади.
Оддий нарсаларни ҳам келишинг: квартирада тунамайди, бегона кирмайди, калит битта нусхада. Квартира ижарага олинган бўлса, таъмир шартларини уй эгаси билан алоҳида келишинг — ижара эълонларида бу ёзилмайди, кейин қаттиқ сўралади.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Квадрат нархи энг арзонини танлаш: фарқ материал сарфи ва қайта ишлаш билан қайтади.
- Обектини кўрмай нотаниш одамга катта тўлов бериш.
- Сим ва қувурни ёпишдан олдин текширмаслик.
- Юрган жойда қарор ўзгартириш: нарх ҳам, муддат ҳам силжийди.
- Якунга пул қолдирмаслик.
Қисқа жавоблар
Таниш усталар бўлмаса, таъмир учун бригадани қандай танлаш керак
Турли манбадан уч-тўртта номзод йиғинг: маҳалла, бозордаги дўкон, эълонлар. Ҳар биридан обектларини кўринг ва олдинги буюртмачининг телефонини олинг. Энг арзонини эмас, ноқулай саволга хотиржам жавоб берадиганини танланг.
Авансга қанча бериш керак
Энг яқин босқич материалига ва дастлабки кунларга етадиган миқдорда. Кейин босқич бўйича тўлайсиз, бир қисмини якуний қабулгача қолдирасиз. Бутун таъмир учун олдиндан берилган катта пул сизни ягона дастакдан маҳрум қилади.
Усталар билан шартнома кераксми
Ишлар рўйхати, нарх ва муддат ёзилган қисқа қоғоз ҳам низони камайтиради, авансга тилхат эса оддий нарса. Бригада фирма бўлса, шартнома сўранг; хусусий устага рўйхат ва ёзишма етади.
Материални ким олгани маъқул
Қиммат ва дона нарсани ўзингиз олинг: плитка, эшик, сантехника, пол қопламаси. Сарф материални чек эвазига усталарга қўйинг.
Иш ёмон бажарилган бўлса нима қилиш керак
Қабул имзоланмаган ва охирги пул берилмаган экан, камчиликни ўз ҳисобидан тузатишни талаб қилинг. Камчиликларни сурат ва рўйхат билан қайд этинг, муддат белгиланг. Ишни босқичма-босқич қабул қилиш таъмирни қабул қилиш ҳақидаги мақолада ёзилган.
Қисқача
- Бригада — бутун квартира учун, универсал уста — хона ёки санузел учун.
- Қўл билан текширинг: тайёр обект, ишлаётган обект, олдинги буюртмачи телефони.
- Авансдан олдин ишлар рўйхати, нарх, муддат ва чиқинди масаласини ёзинг.
- Босқич бўйича тўланг, охирги қисмни қабулгача ушланг.
- Қиммат материални ўзингиз олинг, сарфини усталар чек билан олсин.
- Иккинчи марта бузилган муддат — кутишни эмас, тўхташни билдиради.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
