Дилором Сергелидаги квартирасини таниш-билишларга — тилхациз, оғзаки келишув билан ижарага берди. Биринчи ой вақтида тўланди, иккинчи ой бир ҳафта кечикди, учинчисида телефон умуман жавоб бермай қўйди. Кўпчилик шунга ўхшаш воқеани эшитган.
Ижарачи квартира ҳақини тўламаса нима қилиш керак? Аввал гаплашиб, қарзни ёзма қайд қилинг — мессенжердаги ёзишма ҳам ҳисобланади. Кейинги қадам шартнома бор-йўқлигига ва ижарачи алоқага чиқаётганига боғлиқ.
Кечикишнинг биринчи ҳафтасида нима қилиш керак
Тўлов бир неча кунга кечикса, ҳали хавотирланиш эрта — сабабини сўранг. Баъзан одам маошини ёки чет элдан пул келишини кутади. Аниқ сана бўйича келишинг ва ёзма тасдиқлашни сўранг.
Сана яна пулсиз ўца, энди қарз қандай ёпилиши ҳақида гап боради. Барча хабарларни сақланг — скриншотлар кўпинча ягона далил бўлиб қолади.
Нега ижара шартномаси муаммонинг ярмини ҳал қилади
Ёзма шартномасиз хўжайин деярли далилсиз қолади: оғзаки келишувда суммани ҳам, муддатни ҳам исботлаб бўлмайди. Икки томонни ҳимоя қиладиган шартномада сумма, тўлов санаси, гаров ва неча кун кечикишдан кейин кўчириш сўралиши ёзиб қўйилади.
— Тилхат ёздингларми? — Йўқ, умумий танишлар орқали-ку. Чилонзордаги қўшни уч йил қоғозсиз ижарага бериб келган, танишнинг қариндоши эканига ишониб. Тўлашни тўхтатганда, ягона далил картага ўтказмалар бўлиб қолди.
Ҳар ой қанча йўқотаётганингизни қандай ҳисоблаш керак
Формула сўзлар билан: йўқотиш = (ойлик ижара × кечиккан ойлар сони) + коммунал қарз − гаров.
Мисол: ойлик ижара 2 500 000 сўм, икки ой кечикиш, коммунал қарзи 400 000 сўм, ушлаб қолинган гаров 2 000 000 сўм. Ҳисоблаймиз: 2 500 000 × 2 = 5 000 000, плюс 400 000 — жами 5 400 000, гаровни айирсак — соф зарар 3 400 000 сўм. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Иккинчи мисол: ижара 3 000 000 сўм, бир ой кечикиш, гаров бўлмаган. Зарар бир ойлик ижарага тенг, шартномасиз уни қайтариб олиш деярли имконсиз.
Қулфни алмаштириб, ижарачини киритмаслик мумкинми
Йўқ, қарз аниқ бўлса ҳам қулфни алмаштириш ёки буюмларни чиқариб ташлаш мумкин эмас — бу хўжайиннинг ўзига муаммо бўлиб қайтади. Тўғри йўл: оқилона муддатли ёзма хабарнома, жавоб бўлмаса — шартнома ва ёзишма билан юристга мурожаат. Нотариус орқали даъво тасдиқлаш олдиндан огоҳлантирилганини кўрсатади. Гаров ижара қарзи ёки зарарни ёпади, етмаса қолган қисми ижарачининг қарзи бўлиб қолади ва имзоланган шартнома бўлса кўчиб кетгандан кейин ҳам талаб қилинади.
Кўчиргандан кейин нима қилиш керак
Квартира бўшагач, янги ижарага бериш эълонини жойлаштиринг ва жавобларни диққатлироқ кўриб чиқинг. Ижара эълонлари бўлими раёнингизда ўхшаш квартиралар нархини кўрсатади — шунда ойлаб ижарачисиз қолмайсиз. Низо жиддийлашса, юрист харажатини хизматлар бўлими орқали тахминланг.
| Ҳолат | Нима қилиш керак | Чўзилиш хавфи |
|---|---|---|
| 3-5 кунлик кечикиш | Сабабини сўраш, сана белгилаш | Паст |
| Бир ойдан кўп кечикиш | Ёзма хабарнома, ёпиш муддати | Ўрта |
| Ижарачи алоқага чиқмаяпти | Юрист, нотариал даъво | Юқори |
| Ижарачи қарз билан жим кўчиб кетди | Гаровни ушлаб қолиш, қолганини талаб қилиш | Ўрта |
Тез-тез учрайдиган хатолар
Квартирани шартномасиз ижарага беришади, ижарачи таниш бўлгани учун. Гаровни олишмайди: "сўраш ноқулай". Қарзга ойлаб чидашади, ўзи тузалиб кетади деб умид қилиб. Қулфни ёки буюмларни ўзлари алмаштириб, ёзма расмийлаштириш ўрнига ўзбошимчалик қилишади.
Қисқа жавоблар
Ижарачи квартира ҳақини тўламаса нима қилиш керак?
Аввал қарзни ёзма қайд қилинг ва аниқ тўлов санасини белгиланг. У ҳам пулсиз ўца, расмий хабарномага ва керак бўлса юристга мурожаат қилинг.
Ижарачини судсиз кўчириш мумкинми?
Ҳа, агар у хабарномадан кейин ўзи кўчишга рози бўлса. Йўқ бўлса — ўзбошимчалик билан мажбуран кўчириб бўлмайди, расмий йўл керак.
Гаров тўланмаган ижарани ёпадими?
Одатда ҳа, агар бу шартномада ёзилган бўлса. Гаров қарз ҳисобига ушлаб қолинади, қолган қисми ижарачи зиммасида қолади.
Ижарачи жим кўчиб кеца нима қилиш керак?
Квартира ҳолатини суратга олинг ва гаровни шартномага кўра ушлаб қолинг. Катта қарз бўлса, қолганини алоҳида талаб қилиш мумкин.
Янги ижарачи олишдан олдин ўзини қандай ҳимоя қилиш керак?
Шартномани ёзма расмийлаштиринг, гаров олинг ва ижарачини киритишдан олдин текширинг, биринчи кечикишдан кейин эмас.
Қисқача
- Ҳар қандай кечикишни ёзма қайд қилинг, ҳатто мессенжердаги ёзишма ҳам
- Гаровли ижара шартномаси оғзаки келишувдан анча яхши ҳимоя қилади
- Қулфни ўзбошимчалик билан алмаштириш ёки буюмларни чиқариш мумкин эмас
- Гаров ижара қарзи ва зарарни ёпади, қолганини алоҳида талаб қилиш мумкин
- Узоқ кечикиш ва жавобсизликда юристга мурожаат қилинг
- Янги ижарачини муаммо чиққандан кейин эмас, олдиндан текширинг
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
