Dilorom Sergelidagi kvartirasini tanish-bilishlarga — tilxatsiz, og‘zaki kelishuv bilan ijaraga berdi. Birinchi oy vaqtida to‘landi, ikkinchi oy bir hafta kechikdi, uchinchisida telefon umuman javob bermay qo‘ydi. Ko‘pchilik shunga o‘xshash voqeani eshitgan.
Ijarachi kvartira haqini to‘lamasa nima qilish kerak? Avval gaplashib, qarzni yozma qayd qiling — messenjerdagi yozishma ham hisoblanadi. Keyingi qadam shartnoma bor-yo‘qligiga va ijarachi aloqaga chiqayotganiga bog‘liq.
Kechikishning birinchi haftasida nima qilish kerak
To‘lov bir necha kunga kechiksa, hali xavotirlanish erta — sababini so‘rang. Ba’zan odam maoshini yoki chet eldan pul kelishini kutadi. Aniq sana bo‘yicha kelishing va yozma tasdiqlashni so‘rang.
Sana yana pulsiz o‘tsa, endi qarz qanday yopilishi haqida gap boradi. Barcha xabarlarni saqlang — skrinshotlar ko‘pincha yagona dalil bo‘lib qoladi.
Nega ijara shartnomasi muammoning yarmini hal qiladi
Yozma shartnomasiz xo‘jayin deyarli dalilsiz qoladi: og‘zaki kelishuvda summani ham, muddatni ham isbotlab bo‘lmaydi. Ikki tomonni himoya qiladigan shartnomada summa, to‘lov sanasi, garov va necha kun kechikishdan keyin ko‘chirish so‘ralishi yozib qo‘yiladi.
— Tilxat yozdinglarmi? — Yo‘q, umumiy tanishlar orqali-ku. Chilonzordagi qo‘shni uch yil qog‘ozsiz ijaraga berib kelgan, tanishning qarindoshi ekaniga ishonib. To‘lashni to‘xtatganda, yagona dalil kartaga o‘tkazmalar bo‘lib qoldi.
Har oy qancha yo‘qotayotganingizni qanday hisoblash kerak
Formula so‘zlar bilan: yo‘qotish = (oylik ijara × kechikkan oylar soni) + kommunal qarz − garov.
Misol: oylik ijara 2 500 000 so‘m, ikki oy kechikish, kommunal qarzi 400 000 so‘m, ushlab qolingan garov 2 000 000 so‘m. Hisoblaymiz: 2 500 000 × 2 = 5 000 000, plyus 400 000 — jami 5 400 000, garovni ayirsak — sof zarar 3 400 000 so‘m. Raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying.
Ikkinchi misol: ijara 3 000 000 so‘m, bir oy kechikish, garov bo‘lmagan. Zarar bir oylik ijaraga teng, shartnomasiz uni qaytarib olish deyarli imkonsiz.
Qulfni almashtirib, ijarachini kiritmaslik mumkinmi
Yo‘q, qarz aniq bo‘lsa ham qulfni almashtirish yoki buyumlarni chiqarib tashlash mumkin emas — bu xo‘jayinning o‘ziga muammo bo‘lib qaytadi. To‘g‘ri yo‘l: oqilona muddatli yozma xabarnoma, javob bo‘lmasa — shartnoma va yozishma bilan yuristga murojaat. Notarius orqali da’vo tasdiqlash oldindan ogohlantirilganini ko‘rsatadi. Garov ijara qarzi yoki zararni yopadi, yetmasa qolgan qismi ijarachining qarzi bo‘lib qoladi va imzolangan shartnoma bo‘lsa ko‘chib ketgandan keyin ham talab qilinadi.
Ko‘chirgandan keyin nima qilish kerak
Kvartira bo‘shagach, yangi ijaraga berish e’lonini joylashtiring va javoblarni diqqatliroq ko‘rib chiqing. Ijara e’lonlari bo‘limi rayoningizda o‘xshash kvartiralar narxini ko‘rsatadi — shunda oylab ijarachisiz qolmaysiz. Nizo jiddiylashsa, yurist xarajatini xizmatlar bo‘limi orqali taxminlang.
| Holat | Nima qilish kerak | Cho‘zilish xavfi |
|---|---|---|
| 3-5 kunlik kechikish | Sababini so‘rash, sana belgilash | Past |
| Bir oydan ko‘p kechikish | Yozma xabarnoma, yopish muddati | O‘rta |
| Ijarachi aloqaga chiqmayapti | Yurist, notarial da’vo | Yuqori |
| Ijarachi qarz bilan jim ko‘chib ketdi | Garovni ushlab qolish, qolganini talab qilish | O‘rta |
Tez-tez uchraydigan xatolar
Kvartirani shartnomasiz ijaraga berishadi, ijarachi tanish bo‘lgani uchun. Garovni olishmaydi: "so‘rash noqulay". Qarzga oylab chidashadi, o‘zi tuzalib ketadi deb umid qilib. Qulfni yoki buyumlarni o‘zlari almashtirib, yozma rasmiylashtirish o‘rniga o‘zboshimchalik qilishadi.
Qisqa javoblar
Ijarachi kvartira haqini to‘lamasa nima qilish kerak?
Avval qarzni yozma qayd qiling va aniq to‘lov sanasini belgilang. U ham pulsiz o‘tsa, rasmiy xabarnomaga va kerak bo‘lsa yuristga murojaat qiling.
Ijarachini sudsiz ko‘chirish mumkinmi?
Ha, agar u xabarnomadan keyin o‘zi ko‘chishga rozi bo‘lsa. Yo‘q bo‘lsa — o‘zboshimchalik bilan majburan ko‘chirib bo‘lmaydi, rasmiy yo‘l kerak.
Garov to‘lanmagan ijarani yopadimi?
Odatda ha, agar bu shartnomada yozilgan bo‘lsa. Garov qarz hisobiga ushlab qolinadi, qolgan qismi ijarachi zimmasida qoladi.
Ijarachi jim ko‘chib ketsa nima qilish kerak?
Kvartira holatini suratga oling va garovni shartnomaga ko‘ra ushlab qoling. Katta qarz bo‘lsa, qolganini alohida talab qilish mumkin.
Yangi ijarachi olishdan oldin o‘zini qanday himoya qilish kerak?
Shartnomani yozma rasmiylashtiring, garov oling va ijarachini kiritishdan oldin tekshiring, birinchi kechikishdan keyin emas.
Qisqacha
- Har qanday kechikishni yozma qayd qiling, hatto messenjerdagi yozishma ham
- Garovli ijara shartnomasi og‘zaki kelishuvdan ancha yaxshi himoya qiladi
- Qulfni o‘zboshimchalik bilan almashtirish yoki buyumlarni chiqarish mumkin emas
- Garov ijara qarzi va zararni yopadi, qolganini alohida talab qilish mumkin
- Uzoq kechikish va javobsizlikda yuristga murojaat qiling
- Yangi ijarachini muammo chiqqandan keyin emas, oldindan tekshiring
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
