Farruxning uchta kvartirasi bor — Chilonzorda, Sergelida va yana biri viloyatda. Daromadni u uzoq vaqt boshida saqlab yurdi: «bu foyda keltiryapti, bu unchalik emas». Ta’mirdan olti oy o‘tib, ulardan biri umuman zararga ishlayotgani ma’lum bo‘ldi — buni hech kim o‘z vaqtida hisoblamagan edi. Kvartirani ijaraga bersang, hisobni qanday yuritish kerak? Eng osoni — har bir kvartira uchun oddiy jadval yuritish: oylik daromad, xarajat va qoldiq, murakkab dastur va buxgalteriyasiz.
Tanish holat: ijarachi to‘lovni bir haftaga kechiktirdi, uy egasi xafa bo‘ldi, bir oydan keyin kechikish bo‘lganini ham unutdi — va keyingi safar u ikki haftaga cho‘zilganini payqamadi. Yozib qo‘yilmasa, bunday narsalar tez unutiladi.
Ijara hisobini oddiy so‘zlar bilan qanday yuritish kerak
Hisob — bu provodkali buxgalteriya emas, har bir kvartira bo‘yicha oddiy yozuv: qancha pul kirdi, qancha xarajatga ketdi va nima qoldi. Buni daftarda, telefon eslatmasida yoki jadvalda qilsa bo‘ladi — muhimi joyi emas, voqea bo‘lgan kuni yozib qo‘yish odati.
Har bir kvartira bo‘yicha nimani albatta yozib qo‘yish kerak
- Ijarachidan kelgan har bir to‘lov sanasi va summasi.
- Barcha xarajatlar: ta’mir, mebel, vositachi komissiyasi, bo‘sh turish.
- Har bir ijarachining kirish va chiqish sanalari.
- Depozit miqdori va taqdiri — to‘liq qaytarildimi, qisman yoki ushlab qolindimi.
- Bir martalik katta xarajatlarni doimiy mayda xarajatlardan alohida.
Farrux har bir kvartira uchun alohida varaq ochib, hammasini shu kuni yoza boshladi — ikki oydan keyin qaysi kvartira haqiqatan foyda keltirayotgani ko‘rindi. Narxlarni pasaytirib yoki oshirib yubormaslik uchun uy ijarasi e’lonlari bilan doimiy solishtirib turadi.
Hisob jadvalini qanday tuzish kerak
Murakkab narsa kerak emas: «oy», «daromad», «xarajat», «qoldiq» ustunlari bitta kvartira uchun yetarli. Kvartiralar bir nechta bo‘lsa, manzil yoki nom ustunini qo‘shing, yozuvlar aralashib ketmasligi uchun. Yangi kvartirani ijaraga tayyorlash xarajatini oldindan uy byudjeti kalkulyatorida hisoblab ko‘rish mumkin.
Kvartiraning haqiqiy daromadliligini qanday hisoblash
Yillik haqiqiy daromadlilik (%) — ijaradan yillik daromad minus yillik xarajatlar, kvartira narxiga bo‘linib, 100 ga ko‘paytiriladi.
1-misol. Daromad oyiga 3 000 000 so‘m, yiliga 36 000 000. Yillik xarajatlar — ta’mir, bo‘sh turish, komissiya — 4 000 000. Sof 32 000 000. Kvartira 400 000 000 so‘m tursa: 32 000 000 ÷ 400 000 000 × 100 = yiliga 8%.
2-misol. Boshqa kvartira arzonroq, 250 000 000 so‘m, daromad oyiga 2 200 000, yiliga 26 400 000, yillik xarajat 3 000 000, sof 23 400 000. 23 400 000 ÷ 250 000 000 × 100 = yiliga 9,36% — oylik daromadi pastroq bo‘lsa-da, birinchisidan foydaliroq.
Raqamlar shartli — o‘z kvartirangiz va xarajatlaringiz bo‘yicha hisoblang.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Yillik daromad | oylik ijara × 12 | 36 000 000 so‘m |
| Yillik xarajat | ta’mir + bo‘sh turish + komissiya | 4 000 000 so‘m |
| Yillik daromadlilik | (daromad − xarajat) ÷ kvartira narxi × 100 | 8% |
Pulni kvartirada ushlab turish yoki vaqtinchalik omonatga qo‘yish qaysi biri foydaliroq ekanini bilish uchun bank omonatlari shartlarini tekshirib, foizni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtiring.
Kutilmagan xarajatlar bilan nima qilish kerak
Yorilgan quvur yoki buzilgan plita jadval bo‘yicha bo‘lmaydi. Hisobda daromadning kichik foizini zaxiraga ajratish oqilona — kutilmagan ta’mir uchun, oxirgi daqiqada pul qidirmaslik uchun. Bu qat’iy stavka emas, oddiy aql: uy va texnika qancha eski bo‘lsa, shuncha ko‘proq zaxira kerak.
Agar kvartira ijara uchun ipotekaga sotib olingan bo‘lsa, hisob ayniqsa muhim — kredit to‘lovi ijarachi bor-yo‘qligidan qat’i nazar har oy ketadi. Kredit tasdiqlangandan keyin dastlabki oylarda nima bo‘lishi haqida ipoteka tasdiqlangandan keyin va bitimgacha nima bo‘ladi maqolasida o‘qish mumkin.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Barcha raqamlarni yozmasdan boshda saqlash — bir necha oydan keyin detallar unutiladi.
- Turli kvartiralarning daromadi va xarajatini aralashtirib yuborish.
- Mayda, lekin muntazam xarajatlarni yozishni unutish — yiliga ular sezilarli summaga yig‘iladi.
- Daromadlilikni foizda emas, faqat qo‘ldagi summa bo‘yicha baholash.
- Kutilmagan ta’mir uchun zaxira ajratmaslik.
Qisqa javoblar
Kvartirani ijaraga bersang, hisobni qanday yuritish kerak?
Oddiy oylik jadval bilan: daromad, xarajat, qoldiq — har bir kvartira uchun alohida.
Kvartirani ijaraga berishda nimani albatta yozib qo‘yish kerak?
Ijarachining barcha to‘lovlari, ta’mir va mebel xarajatlari, kirish-chiqish sanalari, depozit taqdiri.
Kvartiraning haqiqiy daromadliligini qanday hisoblash mumkin?
Sof yillik daromadni kvartira narxiga bo‘lib, 100 ga ko‘paytiring — yillik foiz chiqadi.
Kutilmagan ta’mir uchun zaxira kerakmi?
Ha, daromaddan foiz ajratish oqilona — bu shoshilinch pul qidirishdan arzonroq.
Bir necha kvartira daromadliligini qanday solishtirish mumkin?
Har birining yillik foizini alohida hisoblang, oylik daromad summasiga qarab emas.
Kvartira ipotekaga sotib olingan bo‘lsa, nima qilish kerak?
Kredit to‘lovini majburiy xarajat sifatida hisobga oling va daromadlilikni shuni inobatga olib hisoblang.
Qisqacha
- Ijara hisobi — murakkab buxgalteriya emas, oddiy oylik jadval.
- Daromad, xarajat va sanalarni darhol yozing, xotiraga tayanmang.
- Haqiqiy daromadlilik kvartira narxidan foizda hisoblanadi, qo‘ldagi summadan emas.
- Bir nechta kvartira — bir nechta alohida yozuv, raqamlar aralashmasligi uchun.
- Kutilmagan ta’mir uchun zaxira shoshilinch vaziyatda asab va vaqtni tejaydi.
- Daromadlilikni bank omonatlari shartlari bilan solishtirish foydali — shunda qaysi biri foydaliroq ko‘rinadi.
