Kvartirani sotishga turmush o‘rtog‘ining roziligi kerakmi

Aziz va Nodira turmush qurgach Chilonzorda kvartira sotib olishdi. Uch yildan keyin Nodira bir necha oyga viloyatdagi onasinikiga ketdi, shu payt Aziz xaridor topib, hujjatlarni notariusga olib bordi. Bitim so‘nggi daqiqada barbod bo‘ldi: notarius xotinning roziligini so‘radi, u esa yo‘q edi. Shunday holatlarda odatda bitta savol tug‘iladi: kvartirani sotishga turmush o‘rtog‘ining roziligi kerakmi, agar u faqat bittasiga yozilgan bo‘lsa ham?

Qisqa javob: ha, agar kvartira nikoh davomida sotib olingan bo‘lsa, uni yolg‘iz sotib bo‘lmaydi, hujjatda faqat bitta egasi ko‘rsatilgan bo‘lsa ham. Bu qoida qachon ishlashini, qachon ishlamasligini va bitim allaqachon xavf ostida bo‘lsa nima qilishni ko‘rib chiqamiz.

Kvartirani sotishga turmush o‘rtog‘ining roziligi kerakmi

Ha, agar uy-joy nikoh davrida sotib olingan bo‘lsa va umumiy qo‘shma mulk hisoblansa, rozilik kerak. Oila kodeksining 23-moddasiga ko‘ra, nikoh davrida orttirilgan barcha narsa ikkala turmush o‘rtog‘iga teng tegishli, agar nikoh shartnomasida boshqacha kelishilmagan bo‘lsa. Umumiy mulkni yolg‘iz tasarruf etib bo‘lmaydi: xuddi shu mantiq Fuqarolik kodeksining 505-moddasida ham mustahkamlangan — u yerda umumiy qo‘shma mulkni barcha egalarining roziligisiz sovg‘a qilib bo‘lmasligi aytilgan, bu tamoyil sotishga ham tegishli.

Mulk qachon umumiy, qachon shaxsiy hisoblanadi

Umumiy mulk — nikoh davrida umumiy pulga sotib olingan hamma narsa, oldi-sotdi shartnomasi kimning nomiga rasmiylashtirilganidan qat’i nazar. Shaxsiy mulk — turmush o‘rtog‘ida nikohdan oldin bo‘lgan narsa, shuningdek nikoh davrida meros yoki sovg‘a tariqasida olingan mulk. Shaxsiy mulkni egasi yolg‘iz tasarruf etadi, ikkinchi tomonning roziligi shart emas. Agar shu vaziyatda eski kvartirani sotib, yangisini olish kerak bo‘lsa, tartib bir xil: kvartirani bir vaqtda sotib, boshqasini sotib olish haqida o‘qing.

Roziliknomani qanday rasmiylashtiradi

Rozilik yozma shaklda beriladi va notarius tomonidan tasdiqlanadi — og‘zaki «men qarshi emasman» yetarli emas, uni ko‘chmas mulk ishiga qo‘shib bo‘lmaydi. Hujjatda aniq obyekt va turmush o‘rtog‘ining uni sotishga qarshi emasligi ko‘rsatiladi. Bunday qog‘ozsiz notarius bitimni tasdiqlashdan bosh tortadi — bu eng yaxshi natija, chunki barbod bo‘lgan bitim keyingi sud ishidan arzonroq.

Roziliksiz sotilsa nima bo‘ladi

Majburiy roziliksiz tuzilgan bitimni turmush o‘rtog‘i sudda bekor qildirishi mumkin. Sud bitimni haqiqiy emas deb topsa, xaridor kvartirani qaytarishi, sotuvchi esa pulni qaytarishi kerak bo‘ladi. Amalda bu uzoq va qimmatga tushadi — sotuvchi, uning turmush o‘rtog‘i va xaridor uchun.

Kvartira nikohdan oldin olingan yoki meros bo‘lsa

Bunda rozilik kerak emas — bu turmush o‘rtoqlardan birining shaxsiy mulki, uni yolg‘iz tasarruf etish mumkin. Lekin amalda notariuslar va xaridorlar baribir pulning manbasini yoki asos hujjatni (meros guvohnomasi, sovg‘a shartnomasi) so‘rashadi — boshqalarning nizosiga tushib qolmaslik uchun.

Kim haq: nizoni tahlil qilish

Odatiy holat: er nikoh davrida olingan kvartirani xotini ketganida, uning roziligisiz sotadi. Xotin qaytib kelib, bitimni bekor qilishni talab qiladi. Xaridor esa halol sotib olganini, sotuvchining oilaviy ishlaridan xabardor bo‘lishga majbur emasligini aytadi. Qaror odatda kvartira hujjat bo‘yicha umumiy bo‘lgan-bo‘lmaganiga, xaridor sotuvchining turmush qurganini bilgan yoki bilishi kerak bo‘lganiga va kvartira kadastrda qayta rasmiylashtirilganiga bog‘liq. Xaridor hammasini tekshirib, halol harakat qilgan bo‘lsa, nizo ko‘pincha uning foydasiga hal bo‘ladi, da’volar esa turmush o‘rtoqlar orasida qoladi.

Nizo qanchaga tushishini qanday hisoblash

Formula shunday: sud va advokat xarajatlarini nizo summasi bilan solishtiramiz — odatda bu kvartira narxining yarmi. Misol (shartli raqamlar, o‘zingiznikini qo‘ying): kvartira 500 000 000 so‘m turadi, turmush o‘rtog‘ining ulushi — 250 000 000. Advokat bilan sud jarayoni bir necha oyga cho‘zilishi mumkin, mulkiy nizo bo‘yicha advokat xizmati esa ko‘pincha da’vo summasining bir necha foizini tashkil qiladi. Ulushni to‘lab kelishib olish odatda sudlashishdan tezroq va arzonroq.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Sotuvchi kvartira o‘ziga yozilgani uchun rozilik shart emas deb o‘ylaydi — bu noto‘g‘ri, muhimi uy-joy nikoh davrida olinganmi. Xaridor sotuvchining oilaviy holatini so‘ramaydi, holbuki bu sotuv e’lonini tekshirishdagi birinchi savol. Turmush o‘rtoqlar «o‘zaro» og‘zaki kelishib oladi, keyin biri fikrini o‘zgartiradi — og‘zaki kelishuv sudda dalil bo‘lmaydi.

Qisqa javoblar

Kvartira erga yozilgan bo‘lsa, xotinning roziligi kerakmi?

Ha, agar nikoh davrida olingan bo‘lsa. Hujjatda faqat bitta turmush o‘rtog‘i ko‘rsatilishi uni shaxsiy mulkka aylantirmaydi.

Og‘zaki rozilik yetarlimi?

Yo‘q, ko‘chmas mulk bitimi uchun notarius tasdiqlagan yozma rozilik kerak.

Xaridor bunday nizoga tushmaslik uchun nima qilishi kerak?

Sotuvchining oilaviy holatini tekshirish va bitimdan oldin turmush o‘rtog‘ining notarial roziligini so‘rash kerak.

Ajralish boshlangan, lekin tugamagan bo‘lsa, rozilik kerakmi?

Ha, nikoh rasman bekor qilinmaguncha mulk umumiy hisoblanadi.

Sovg‘a qilingan kvartirani turmush o‘rtog‘ining roziligisiz sotsa bo‘ladimi?

Ha, sovg‘a qilingan mulk shaxsiy hisoblanadi, ikkinchi tomonning roziligi shart emas.

Qisqacha

• Nikoh davrida olingan uy-joyni sotishga turmush o‘rtog‘ining roziligi kerak, u faqat bittasiga yozilgan bo‘lsa ham.
• Rozilik yozma shaklda, notarius tasdig‘i bilan rasmiylashtiriladi — og‘zaki «rozi»lik yetarli emas.
• Roziliksiz sotilgan bitimni sudda bekor qildirish mumkin.
• Nikohdan oldingi, meros yoki sovg‘a qilingan mulkni roziliksiz sotish mumkin.
• Xaridor oldindan sotuvchining oilaviy holatini so‘rab, rozilik hujjatini talab qilishi kerak.
• Bitimdan oldin uy-joy kalkulyatorida hisoblab ko‘ring, kerak bo‘lsa notarius yoki advokatni tanlang.

Maqola umumiy tartibni tushuntiradi. Sizning holatingizda qaror hujjatlarga bog‘liq — harakat qilishdan oldin ularni notarius yoki huquqshunosga ko‘rsating.

Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.