Zamira va Otabek sud orqali ajrashishdi, bir oydan keyin esa o‘g‘li Temur hafta kunlari kim bilan, dam olish kunlari kim bilan qolishi ustida tortishib qolishdi. Ajrashgandan keyin bolalar bo‘yicha kelishuv aynan shunday tortishuvlarni oldini oladi: unda ota-onalar bola qayerda yashashi, ikkinchi ota-ona bilan qanday uchrashishi va kim qancha to‘lashini oldindan yozib qo‘yishadi.
Bunday hujjatsiz har safar qaytadan kelishishga to‘g‘ri keladi, kelisha olmasa — sudga borishga. Kelishuvni ajrashishdan oldin ham, yillar o‘tib ham tuzish mumkin, agar sharoit o‘zgargan bo‘lsa: ko‘chish, yangi oila, daromad o‘zgarishi.
Quyida — ishlaydigan kelishuv nimalardan iborat, uni qanday rasmiylashtirish va ikkinchi tomon uni bajarmasa nima qilish kerak. Aniq summa, ulush va muddatlar har holatda o‘ziga xos — tafsilotlarni notarius yoki oilaviy huquqshunosdan aniqlashtiring.
Ajrashgandan keyin bolalar bo‘yicha kelishuv nima
Bu ota-onalar o‘rtasidagi yozma kelishuv: bola kim bilan yashaydi, ikkinchi ota-ona bilan aloqa qanday bo‘ladi va tarbiyaga kim qancha mablag‘ ajratadi. Kelishuv ajrashish to‘g‘risidagi sud qarorini almashtirmaydi, balki to‘ldiradi — ota-onalar bolaga oid masalalarni o‘zlari hal qiladi.
Bunday kelishuv ota-onalar gaplasha oladigan joyda ishlaydi. Kelisha olmasa — masalani sud hal qiladi, lekin qarorni begona odamlar qabul qiladi.
Matnda nimalar albatta yozilishi kerak
Kelishuvda to‘rt blok yoziladi: bola doimiy qayerda yashaydi, ikkinchi ota-ona bilan qanday uchrashadi, kim tarbiya puli to‘laydi va yirik xarajatlarni — o‘qish, davolanish, yozgi lager — kim to‘laydi.
Ishlaydigan kelishuvda oddiy hafta va bayramlar alohida yoziladi: odatdagi hafta — bir jadval, Navro‘z, tug‘ilgan kunlar va yozgi ta’til — boshqasi. Shunda har yili qaytadan tortishishga sabab kamayadi.
Rasmiylashtirish uchun notarius kerakmi
Bola tarbiyasi bo‘yicha kelishuv odatda notariusda tasdiqlanadi — shunda hujjat ijro varaqasi kuchiga ega bo‘ladi, bajarilmasa yangi sudsiz to‘g‘ridan sud ijrochilariga murojaat qilish mumkin. Yashash joyi va uchrashish tartibi haqidagi kelishuvni oddiy yozma shaklda ham rasmiylashtirish mumkin.
— Agar shunchaki og‘zaki kelishgan bo‘lsak-chi? — Unda har qanday nizoda hammasini qaytadan isbotlashga to‘g‘ri keladi, so‘z esa ishga tikilmaydi.
Rasmiylashtirish qancha turadi
Tasdiqlash narxi tarbiya puli summasi va hududga bog‘liq — aniq tarifni notarial idoradan aniqlashtiring. Notarius bilan bitta uchrashuv odatda oylab davom etadigan sud majlislaridan arzonroqqa tushadi.
Ajrashgandan keyin uy-joyni ham bo‘lish yoki ipotekani ikkala ottdan biriga qayta rasmiylashtirishga to‘g‘ri kelsa, yangi to‘lovni uy-joy krediti kalkulyatorida hisoblash qulay — shunda bitta oylikka eski kvartira ko‘tarilar-ko‘tarilmasligi ko‘rinadi. Bundan tashqari ajrashgandan keyingi moliya haqidagi maqolani o‘qib chiqish foydali — u yerda umumiy majburiyatlarni bo‘lish haqida batafsilroq.
Bola tarbiyasi pulini qanday hisoblash
Shartli formula shunday: tarbiya puli summasi bola bilan yashamaydigan ota-onaning daromadidan olingan ulushga, bolalar soniga ko‘paytiriladi. Aniq foiz va minimal summalarni huquqshunosdan aniqlashtiring — ular vaqti-vaqti bilan o‘zgaradi.
Shartli misol: daromad oyiga 4 000 000 so‘m, bitta bolaga ulush — shartli ravishda to‘rtdan bir. 4 000 000 ni 0,25 ga ko‘paytirsak — 1 000 000 so‘m. Alohida to‘garak yoki darslik xarajatlari qo‘shiladi. Raqamlar shartli — o‘z maoshingizni qo‘ying.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Bolaga daromad ulushi | daromadni shartli ulushga ko‘paytiramiz | 4 000 000 × 0,25 = 1 000 000 so‘m |
| Alohida xarajatlar | chorak uchun cheklarni qo‘shamiz | to‘garak plyus darsliklar = 600 000 so‘m chorakka |
| Oylik jami | asosiy summa plyus alohida xarajatlar uchga bo‘lingan | 1 000 000 + 200 000 = 1 200 000 so‘m |
Ba’zi ota-onalar bola nomiga alohida omonat ochadi — bu majburiy emas, lekin kompyuter kabi bir martalik xaridlar bo‘yicha tortishuvlarni kamaytiradi.
Kelishuv bajarilmasa nima qilish kerak
To‘lov kelmasa yoki uchrashish tartibi buzilsa, avval notarial hujjat haqida yozma eslatiladi, keyin shu hujjat bilan sud ijrochilariga boriladi. Kelishuv og‘zaki bo‘lsa, avval sud qarorini olishga to‘g‘ri keladi.
Chilonzordagi bir tanish oilada shunday bo‘lgan: ota olti oy o‘tib to‘lovni to‘xtatgan, ona esa notarial kelishuvni darhol sud ijrochilariga olib borgan — pul maoshdan bir necha haftadan keyin ushlana boshlagan.
Kelishuvni keyinroq o‘zgartirish mumkinmi
Ha, ikkala tomon rozi bo‘lsa, istalgan payt o‘zgartirish mumkin — yangi kelishuv yoki eskisiga qo‘shimcha tuziladi. Rozilik bo‘lmasa, lekin sharoit o‘zgargan bo‘lsa — daromad o‘sgan yoki tushgan, bola boshqa maktabga o‘tgan — masalani sud hal qiladi. Ikki oilaga umumiy byudjet oiladagi pul va umumiy byudjet maqolasida yozilgan.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Og‘zaki kelishib, notariusda tasdiqlamaydilar, keyin kelishuvni isbotlashning iloji bo‘lmaydi.
- Ta’til va bayramlarni alohida yozmaydilar, shu tufayli har yili qaytadan tortishadilar.
- Repetitor, operatsiya, sayohat kabi yirik xarajatlarni unutib, keyin qoidasiz bo‘lishadi.
- Kelishuvni bir marta tuzib, boshqa qaytmaslik mumkin deb o‘ylashadi, hayot va daromad esa o‘zgarib turadi.
Qisqa javoblar
Bolalar bo‘yicha kelishuvni notariusda tasdiqlash shartmi
Tarbiya puli qismi bo‘yicha — notarial tasdiq hujjatga ijro varaqasi kuchini beradi, bu nizolarda qulayroq. Qolgan shartlarni oddiy yozma shaklda ham rasmiylashtirish mumkin.
Ota-onalardan biri boshqa shaharga ko‘chib ketsa nima bo‘ladi
Ko‘chish kelishuvni bekor qilmaydi, lekin uni qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi — uchrashish tartibi va yo‘l xarajatlari o‘zgaradi. O‘zgarishlar qo‘shimcha kelishuv yoki sud orqali rasmiylashtiriladi.
Kelishuv buzilsa sudsiz bo‘ladimi
Kelishuv notarial bo‘lsa, yangi sudsiz sud ijrochilariga borish mumkin. Notarial tasdiqsiz avval sud qarorini olishga to‘g‘ri keladi.
Kelishuvda tarbiya puli miqdorini kim belgilaydi
Miqdorni ota-onalar o‘zi kelishib belgilaydi — qonun faqat mo‘ljal va minimal chegarani beradi. Aniq raqamlarni imzolashdan oldin notariusdan aniqlashtiring.
Ikkinchi ota-ona bola bilan ko‘rishtirmasa nima qilish kerak
Uchrashish tartibiga rioya qilinmasa, sud orqali bajarilishini talab qilish mumkin. Buzilishlarni — sana, xabarlarni — oldindan yozib borish foydali.
Qisqacha
- Bolalar bo‘yicha kelishuv yashash joyini, uchrashish tartibini va tarbiya pulini ajrashishdan alohida belgilaydi.
- Tarbiya puli bo‘yicha notarial tasdiq hujjatga ijro varaqasi kuchini beradi.
- O‘qish, davolanish va ta’til xarajatlarini alohida qatorda yozib qo‘ygan ma’qul.
- Kelishuvni tomonlar roziligi bilan yoki sud orqali o‘zgartirish mumkin.
- Aniq foiz va rasmiylashtirish tartibini notarius yoki huquqshunosdan aniqlashtiring.
