Dilshodning Kattaqo‘rg‘ondagi ota-onasi uyi olti sotixda — yozgi oshxona va alohida qanoti bor, u yerda avval buvisi yashagan. U vafot etgach, qanot ikki yil bo‘sh turdi, toki qo‘shni so‘ramaguncha: «Nega ijaraga bermaysan? Sening ko‘chaga chiqadigan alohida eshiging bor-ku». Bir oydan so‘ng Dilshod alohida hisoblagich o‘rnatdi, darvozaga yangi qulf qo‘ydi — va qanotni yosh oilaga ijaraga berdi. Uy hujjat bo‘yicha umumiy bo‘lib qoldi, lekin amalda deyarli kesishmaydigan ikki hayotga bo‘lindi.
Uyning alohida kirish eshigi bo‘lgan qismini ijaraga berish — oila hayotini butunlay qayta qurmasdan, uyni sotmasdan daromad olish yo‘li. Bo‘shliqni bo‘lish uchun nima kerakligini, bundan qancha daromad topilishini va ijarachi joylashtirishdan oldin qanday xavflarni hisobga olish kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Amalda «alohida kirish» nimani anglatadi
Alohida kirish — bu ijarachi uy egalarining umumiy hovlisi va yo‘lagi orqali emas, alohida eshik, darvoza yoki qo‘shimcha bino orqali o‘z qismiga kiradi degani. Bu kvartiradagi xonadan asosiy farqi: bu yerda ikkala tomon ham ancha ko‘proq shaxsiy makonga ega bo‘ladi va ijarachi uy egalari bilan kun sayin kesishmaydi.
Ijaraga berish uchun uyni qanday bo‘lish kerak
Birinchi boshlanadigan narsa — suv va svetga alohida hisoblagich: bitta hisobni ijarachilar bilan og‘zaki kelishuv asosida bo‘lish abadiy bahslar manbai. Ikkinchisi — ijaraga beriladigan qismda hech bo‘lmasa minimal hojatxona va oshxona, aks holda uy qismi alohida uy-joy emas, chet eshikli xonaga aylanadi. Uchinchisi — hovli umumiy bo‘lsa, devor yoki to‘siq, shunda ijarachilarning mashina yoki ayvon uchun o‘z maydoni bo‘ladi.
Daromadni qanday hisoblash
Uy qismidan daromad kvartiradagidek hisoblanadi, faqat qayta jihozlashga sarflangan mablag‘ tuzatilishi bilan — ularni birinchi bir-ikki yilda qoplash kerak, darhol sof foyda deb hisoblamang.
Oylik sof daromad = uy-joy to‘lovi − uy qismining kommunal xarajatlari − qayta jihozlashga oylik ulush.
Shartli raqamlar bilan misol: uy qismi uchun to‘lov oyiga 2 200 000 so‘m (narx ijara e’lonlaridan olindi), kommunal xarajatni ijarachi o‘zi to‘laydi, qayta jihozlash esa 12 000 000 so‘mga tushdi va egasi ikki yilda qaytarishni rejalashtiradi — oyiga 500 000 so‘m. 2 200 000 − 500 000 = 1 700 000 so‘m birinchi ikki yilda sof daromad, keyin esa butun summa daromadga aylanadi. Boshqa variantlar bilan solishtirish uchun uy-joy byudjeti kalkulyatori yordam beradi.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday | Misol (raqamlar shartli) |
|---|---|---|
| Uy qismi uchun to‘lov | tumandagi o‘xshash takliflarga qaraymiz | 2 200 000 so‘m/oy |
| Qayta jihozlash xarajati | hisoblagich, kirish, minimal ta’mir | 12 000 000 so‘m bir martalik |
| Mablag‘ni qaytarish muddati | xarajat summasi oylarga bo‘linadi | 24 oy |
| Birinchi ikki yildagi daromad | to‘lovdan qaytarish ulushi ayiriladi | 1 700 000 so‘m/oy |
Qayta jihozlash: nimani albatta o‘zgartirish, nimani keyinga qoldirish mumkin
Alohida kirish va hisoblagichlar — bularsiz uy qismini ijaraga berishning deyarli ma’nosi yo‘q, shuning uchun ulardan boshlanadi. Kosmetik ta’mirni keyinga qoldirish mumkin: kvartira emas, uy qismini izlayotgan ijarachilarni odatda yangi devor qog‘ozidan ko‘ra makon va shaxsiylik ko‘proq qiziqtiradi.
Tanish holat: Chilonzordagi oila ijaraga beriladigan qismning vannaxonasiga qimmat kafel uchun deyarli butun summani sarfladi, alohida hisoblagich haqida esa unutdi — natijada butun birinchi yil ijarachilar bilan svet hisobidagi ulush haqida bahslashishdi.
Shartnoma va ijarachilar bilan chegaralar
Kirish to‘liq alohida bo‘lsa ham, hovli ikkalasiga umumiy bo‘lsa, umumiy hududda nima bo‘lishini shartnomada yozib qo‘yish kerak. Amaliyot shuni ko‘rsatadiki: ijarachilar qachon hovlida mashina qo‘ya olishi, yozgi oshxona yoki bog‘dan foydalanishi haqida oldindan kelishgan ma’qul, buni yo‘l-yo‘lakay aniqlashtirishdan ko‘ra.
- Ijaraga beriladigan qismning aniq chegaralarini ko‘rsating — qaysi xonalar, kirish, hovli ijaraga kiradi.
- Kim qaysi kommunal xizmat uchun alohida to‘lashini yozing.
- Umumiy hudud bo‘lsa, undan foydalanish qoidalarini kelishing.
- Garov va ko‘chib chiqishda uni qaytarish tartibini belgilang.
- Ikkala tomon ham shartnomani bekor qilish haqida ogohlantirish muddatini ko‘rsating.
Tez-tez uchraydigan xatolar
Birinchisi — alohida hisoblagichsiz, xarajatlarni «insof bilan» bo‘lishga umid qilib ijaraga berish. Ikkinchisi — kirish va hojatxona o‘rniga kosmetikaga pul sarflash. Uchinchisi — umumiy hovli chegarasini belgilamaslik, natijada ijarachilar va uy egalarining mashinalari bir-biriga xalaqit beradi. To‘rtinchisi — qo‘shnichilik munosabatlariga ishonib, yozma shartnomasiz ijaraga berish — bu birinchi jiddiy bahsgacha ishlaydi.
Qisqa javoblar
Hujjatlarni bo‘lmasdan uy qismini alohida kirish bilan ijaraga berish mumkinmi
Ha, hujjat bo‘yicha uy yagona mulk sifatida qolishi mumkin — alohida kirish va hisoblagichlar orqali bo‘linish faqat ijarachilar qulayligi uchun kerak, mulk huquqini o‘zgartirish uchun emas.
Uy qismini ijaraga berish uchun qayta jihozlash qancha turadi
Summasi nima allaqachon borligiga — alohida kirish, hojatxona, hisoblagichlar — va nimani qurish kerakligiga bog‘liq. Aniq narxni internetdagi umumiy raqamlar emas, joyidagi quruvchilar aytadi.
Suv va svet uchun alohida hisoblagich kerakmi
Majburiy talab yo‘q, lekin usiz hisoblar ko‘z bilan bo‘linadi, bu esa uy egalari va ijarachilar orasidagi bahsning odatiy manbai.
Umumiy hovli ijarachilarga xalaqit bersa nima qilish kerak
Hovlidan foydalanish soatlari va qoidalarini shartnomada oldindan yozing — to‘siq yoki shartli chegara mashina joyi haqidagi kundalik bahslardan qutqaradi.
Uy qismini ijaraga berish kvartiradagi xonadan foydaliroqmi
Odatda ha, chunki ijarachilar ko‘proq shaxsiylik oladi va buning uchun ko‘proq to‘lashga tayyor, lekin uy qismini qayta jihozlashga sarf ham yuqoriroq — ikkala variantni ham o‘z raqamlaringiz bilan hisoblang.
Qisqacha
- Alohida kirish — uy qismini kvartiradagi xonadan farqlaydigan asosiy narsa, u ikkala tomonga ham shaxsiylik beradi.
- Qayta jihozlashni hisoblagich, kirish va minimal hojatxonadan boshlang, kosmetikadan emas.
- Daromadni birinchi bir-ikki yilda mablag‘ qaytarilishini hisobga olib hisoblang, darhol sof foyda deb emas.
- Shartnomada ijaraga beriladigan qism chegaralarini va umumiy hudud qoidalarini yozing.
- Shartnoma qo‘shnilar va uzoq qarindoshlar bilan ham kerak — og‘zaki kelishuvlar unutiladi.
Qayta jihozlashni boshlashdan oldin butun uyni qanday tekshirishni ko‘rib chiqing — bu maslahatlarning bir qismi uyini ikkiga bo‘layotgan egaga ham asqotadi. Tayyor taklifni esa e’lon berish shakli orqali joylashtirish yoki saytdagi ko‘chmas mulk bo‘limida o‘xshash variantlarni ko‘rish mumkin.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
