Shahzodaning ota-onasining hovlida ikkita garaj bor — birida otasining eski mashinasi turadi, ikkinchisi esa amakisi boshqa shaharga ko'chib ketganidan beri uch yildan beri bo'sh yotibdi. Bir kuni qo'shni so'rab qolmaguncha: "Garajni ustaxona uchun ijaraga bermaysizmi? Oldindan to'layman". Oila hayron qoldi — bo'sh xonadan haqiqatan ham har oy pul olish mumkin ekan.
Kvartiradan tashqari oilaviy mulkdan yana nimalarni ijaraga berish mumkin? Garaj, bo'sh xona, mavsumda bir marta ishlatiladigan asbob va texnika — mangal, beton aralashtirgich, generator. Vaqtining yarmidan ko'prog'ini bekor turadigan har qanday narsa, o'z tumanida talab topilsa, nazariy jihatdan daromad keltirishi mumkin.
Oilaviy mulkdan odatda nimalar ijaraga beriladi
Ro'yxat birinchi qarashda ko'ringanidan kengroq. Garaj — narsa saqlash, qo'shnining mashinasini o'z joyisiz to'xtatish, ustaxona uchun. Katta uydagi xona — talaba yoki yolg'iz ishlaydigan odamga, agar oila qo'shnichilikka tayyor bo'lsa. Texnika — burg'idan tortib to'ydagi mangalgacha — uydagi ko'p narsalar yiliga bir necha marta ishlatiladi, oylab bekor turadi.
- Garaj yoki avtoturargoh joyi — turargoh, saqlash, ustaxona;
- Bo'sh xona — uzoq muddatga ijarachiga yoki oilaviy tadbirlar uchun kunlik;
- Qurilish va bog' asboblari — beton aralashtirgich, perforator, narvon;
- Bayram anjomlari — qozon, mangal, to'y uchun stol-stullar.
Bo'sh yotgan mulkdan qancha topish mumkin
Formula oddiy so'z bilan: ijaradan daromad = davr uchun ijara stavkasi minus narsani tayyorlash va eskirishga xarajat. Narxni aytishdan oldin o'z tumaningizdagi shunga o'xshash takliflarga qarang — ijara e'lonlarida qo'shnilar shu kattalikdagi garaj yoki xona uchun qancha so'rayotganini ko'rish oson.
1-misol (raqamlar shartli, o'zingiznikini qo'ying). 18 m² garaj ustaxona uchun oyiga 400 000 so'mga ijaraga beriladi. Xarajat — yiliga bir marta tozalash va eshikni mayda ta'mirlash, shartli 200 000 so'm yiliga, ya'ni oyiga 17 000 so'm. Sof daromad: 400 000 − 17 000 = 383 000 so'm oyiga, ilgari shunchaki bo'sh turgan xona uchun yiliga deyarli 4 600 000 so'm.
2-misol. Beton aralashtirgich qo'shnilarga dam olish kunlari kuniga 50 000 so'mga beriladi, oila o'zi oyiga bir-ikki marta ishlatadi. Agar uni oyiga yana 4 marta bersa — qo'shimcha 200 000 so'm, narsaning o'zi esa shunday berish bilan bir necha oyda o'zini qoplaydi.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Oylik daromad | davr uchun ijara stavkasi × davrlar soni | 400 000 so'm |
| Narsaga xarajat | ta'mirlash va eskirish ÷ oyga | 17 000 so'm |
| Sof daromad | daromad minus xarajat | 400 000 − 17 000 = 383 000 so'm |
Xona yoki kvartira: xona ijarasi nimasi bilan farq qiladi
Oila yashayotgan uydagi xonani ijaraga berish — alohida kvartirani ijaraga berish bilan bir xil emas. Ortiqcha tomoni — alohida kommunal hisoblagichlarga qo'shimcha xarajatsiz daromad. Kamchiligi — doimiy qo'shnichilik: ijarachi oilaning turmushini ko'radi, oila esa — ijarachining odatlarini. Bu hammaga mos kelmaydi, lekin tinch tanlangan ijarachi bilan yillar davomida byudjetga barqaror qo'shimcha bo'lishi mumkin. E'lonni oddiy uy izlanadigan joyda — ko'chmas mulk bo'limida yoki e'lon berish orqali joylashtirish mumkin.
Tanish holat: Sergelidagi oila viloyatdan kelgan talaba qizga bo'sh xonani uch yil ketma-ket ijaraga berdi. Boshidanoq kelishishdi: muzlatgichda o'z tokchasi, soat o'ndan keyin jimlik, to'lov har oyning beshinchisigacha. Darhol aytib qo'yilgan mayda-chuydalar mumkin bo'lgan janjallarning yarmidan qutqardi.
Garaj va texnika: qayerda qiyinroq
Garajda asosiy xavf — ijarachi u yerda keyin uy egasidan so'raladigan narsani saqlashi: o'g'irlangan mashina, taqiqlangan biror narsa. Faqat pulga emas, odamga ham qarang, imkon bo'lsa kontakt va hujjat nusxasini oling. Texnikada xavf boshqacha — buzilish yoki yo'qolish. Narsaning taxminiy qiymatini qoplaydigan garov olish oqilona, uni yozib qo'yib butun holda berish kerak — keyin tirnalgan joy uchun kim aybdor ekanligi haqida bahslashmaslik uchun.
— Beton aralashtirgichni sindirib qo'yishsa-chi? — Unda garov hisobidan ta'mirlaymiz, asablar va qo'shni bilan janjal hisobidan emas — birinchi berishdan oldin aytib qo'yish kerak bo'lgan oddiy qoida.
Mulk oilaga umumiy bo'lsa, qanday rasmiylashtirish kerak
Agar garaj yoki xona bir odamga emas, bir nechtaga — ota-onaga va bolalarga, aka-ukalarga tegishli bo'lsa, ijaradan daromadni boshqa umumiy oilaviy pul bilan bir xil mantiqda bo'ling: pul kelgandan keyin emas, oldindan har bir egasining ulushi haqida kelishing. Bu qarindoshlar bilan umumiy kassa yuritayotgan oilalar haqidagi maqolalardagi qoidalar bilan bir xil ishlaydi — ulushni darhol muhokama qilish keyin tushuntirishdan arzonroq.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Tumandagi shunga o'xshash takliflarga qaramasdan "ko'z bilan" narx qo'yish;
- Shikastlanishi mumkin bo'lgan texnika uchun garov olmaslik;
- Xona ijaraga berilganda qo'shnichilik qoidalarini — jimlik, mehmonlar, hisoblar — aytib qo'ymaslik;
- Mulkdan tushgan daromad baribir kimningdir ekanini unutish — agar u oilaga umumiy bo'lsa, oldindan bo'lish kerak.
Agar ijaradan daromad barqaror bo'lsa, uning bir qismini alohida — oddiy byudjetga aralashtirmasdan omonatga qo'yish qulay. Shunda bir-ikki yildan keyin bo'sh yotgan garaj oilaga haqiqatan nima olib kelganini ko'rish mumkin, joriy xarajatlarda erib ketmaydi.
Qisqa javoblar
Kvartiradan tashqari oilaviy mulkdan nimalarni ijaraga berish mumkin?
Garaj, bo'sh xona, qurilish va bog' asboblari, bayram anjomlari — qozon, mangal, stollar. Vaqtining yarmidan ko'prog'ini bekor turadigan har qanday narsa mos keladi.
Garajni ijaraga berish qancha turadi?
Narx tuman va maqsadga bog'liq — turargoh yoki ustaxona uchun. Narxni pasaytirib yoki oshirib yubormaslik uchun o'z tumaningizdagi shunga o'xshash ijara e'lonlariga qarang.
Texnikani ijaraga berish uchun garov olish kerakmi?
Ha, narsaning taxminiy qiymatini qoplaydigan garov buzilish yoki yo'qolish holida bahsdan himoya qiladi — texnikani butun holda bering va buni oldindan yozib qo'ying.
Oilaviy mulk umumiy bo'lsa, ijaradan daromadni qanday bo'lish kerak?
Boshqa umumiy oilaviy pul bilan bir xil mantiqda — birinchi pul kelmasdan oldin har bir egasining ulushi haqida kelishing, keyin emas.
Oila yashaydigan uydagi xonani ijaraga berish kerakmi?
Mumkin, agar oila doimiy qo'shnichilikka tayyor bo'lsa va oldindan kundalik qoidalarni — jimlik, mehmonlar, hisob to'lovlarini — aytib qo'ysa. Bu barqaror, lekin eng oson bo'lmagan daromad manbai.
Qisqacha
- Faqat kvartira emas — garaj, xona, asbob, bayram anjomlarini ham ijaraga berish mumkin;
- Ijaraga berishdan oldin narxni tumandagi shunga o'xshash e'lonlar bilan solishtiring;
- Shikastlanishi mumkin bo'lgan texnika uchun garov oling;
- O'z uyingizdagi xonani ijaraga berayotganda qo'shnichilik qoidalarini oldindan aytib qo'ying;
- Mulk egadoshlari bilan daromadni kelishuv bo'yicha bo'ling, pul kelgandan keyin emas;
- Ijaradan tushgan daromadni alohida jamg'aring, haqiqiy natijani ko'rish uchun.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
